Adhyaya 146

Verse 1

ऋषय ऊचुः । आदित्यानां च सर्वेषां वसुरुद्रादिकाश्विनाम् । प्रत्येकशः समाचक्ष्व नामानि त्वं महामते

ઋષિઓએ કહ્યું— હે મહામતે! સર્વ આદિત્યો, વસુઓ, રુદ્રો તથા અશ્વિનીકુમારોના નામ અમને એકેક કરીને કહો.

Verse 2

सूत उवाच । वृषध्वजश्च शर्वश्च मृगव्याधस्तृतीयकः । अजैकपादहिर्बुध्न्यः पिनाकी षष्ठ एव हि

સૂત બોલ્યા— વૃષધ્વજ, શર્વ, ત્રીજો મૃગવ્યાધ; અજૈકપાદ, અહિર્બુધ્ન્ય અને પિનાકી— આ જ અહીં પ્રથમ છ નામો કહેવાયા છે.

Verse 3

दहनश्चेश्वरश्चैव कपाली नवमस्तथा । वृषाकपिस्तु दशमो रुद्रस्त्र्यंबक एव च

દહન અને ઈશ્વર; નવમ કપાલી; દસમો વૃષાકપિ; તેમજ રુદ્ર અને ત્ર્યંબક પણ.

Verse 4

धुरो ध्रुवश्च सोमश्च मखश्चैवानिलोऽनलः । प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवोऽष्टौ प्रकीर्तिताः

ધુર, ધ્રુવ, સોમ, મખ, અનિલ, અનલ, પ્રત્યૂષ અને પ્રભાસ— આ આઠ વસુ તરીકે પ્રકીર્તિત છે.

Verse 5

वरुणश्च तथा सूर्यो भानुः ख्यातश्च तापनः । इंद्रश्चैवार्यमा चैव धाता चैव भगस्तथा

વરুণ; તેમજ સૂર્ય, ભાનુ અને પ્રસિદ્ધ તાપન; ઇન્દ્ર, આર્યમા, ધાતા અને ભગ પણ.

Verse 6

गभस्तिर्धर्मराजश्च स्वर्णरेता दिवाकरः । मित्रश्च वासुदेवश्च द्वादशैते च भास्कराः

ગભસ્તિ, ધર્મરાજ, સ્વર્ણરેતા, દિવાકર, મિત્ર અને વાસુદેવ— આ દ્વાદશ ભાસ્કર (સૌર દેવતાઓ) કહેવાય છે.

Verse 7

नासत्यश्चैव दस्रश्च ख्यातावेतौ तथाश्विनौ । देववैद्यौ महाभागौ त्वाष्ट्रीगर्भसमुद्भवौ

નાસત્ય અને દસ્ર—આ બે અશ્વિનૌ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે. તેઓ દેવવૈદ્ય, મહાભાગ્યશાળી, ત્વાષ્ટ્રીના ગર્ભમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા છે.

Verse 8

त्रयस्त्रिंशत्समाख्याता एते ये सुरनायकाः । क्षेत्रेऽत्रैवास्थिता नित्यं दानवानां वधाय च

આ સૂરનાયકો ‘ત્રયસ્ત્રિંશત્’ એટલે ત્રેત્રીસ દેવતાઓ તરીકે ઓળખાય છે. તેઓ આ જ પવિત્ર ક્ષેત્રમાં સદા નિવાસ કરે છે અને દાનવોના વિનાશ માટે પણ।

Verse 9

यस्तान्संपूजयेद्भक्त्या पुरुषः संयतेंद्रियः । यथोक्तदिवसे प्राप्ते नापमृत्युः प्रजायते

જે પુરુષ ઇન્દ્રિયસંયમ રાખીને ભક્તિપૂર્વક તેમનું પૂજન કરે છે, તેના માટે નિર્ધારિત દિવસ આવ્યે પણ અકાળમૃત્યુ થતી નથી.

Verse 10

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां रुद्राः पूज्या विचक्षणैः । तस्मिन्क्षेत्रे विशेषेण वांछद्भिः परमं पदम्

અષ્ટમી અને ચતુર્દશી તિથિએ વિવેકીજનોએ રુદ્રોની પૂજા કરવી જોઈએ—વિશેષ કરીને તે ક્ષેત્રમાં—પરમ પદ ઇચ્છનારોએ।

Verse 11

दशम्यां वसवः पूज्यास्तथाष्टम्यां विशेषतः । स्वर्गं समीहमानैश्च विलासैर्विविधैस्तथा

દશમી તિથિએ વસુઓની પૂજા કરવી જોઈએ, તેમજ વિશેષ કરીને અષ્ટમી તિથિએ પણ—સ્વર્ગ ઇચ્છનારોએ, વિવિધ અર્પણો અને ઉત્સવવિધિઓ સાથે।

Verse 12

सप्तम्यामथ षष्ठ्यां च पूजनीया दिवाकराः । ये वांछन्ति नराः सत्त्वं परिपंथिविवर्जितम्

ષષ્ઠી તથા સપ્તમી તિથિએ દિવાકર સૂર્યદેવની પૂજા કરવી; જે મનુષ્યો સ્થિર તેજ-બળ અને શત્રુ-અડચણરહિત જીવન ઇચ્છે છે।

Verse 13

देववैद्यौ तथा पूज्यौ द्वादश्यां व्याधिसंक्षयम् । ये वांछन्ति सदा मर्त्या नीरुजा सम्भवंति ते

દ્વાદશી તિથિએ દેવવૈદ્ય અશ્વિનીકુમારોની પૂજા વ્યાધિ-નાશ માટે કરવી; જે મર્ત્યો સદા આ ઇચ્છે છે તેઓ નિરોગ બને છે।

Verse 146

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येऽमरेश्वरकुण्डमाहात्म्यवर्णनं नाम षट्चत्वारिंशदधिकशततमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના ષષ્ઠ નાગરખંડમાં, હાટકેશ્વર-ક્ષેત્રમાહાત્મ્ય અંતર્ગત ‘અમરેશ્વરકુંડ-માહાત્મ્ય-વર્ણન’ નામનો ૧૪૬મો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।