Adhyaya 141

Verse 1

सूतौवाच । तथान्योऽपि हि तत्रास्ति देवो मिष्टान्नदायकः । यस्य संदर्शनादेव मिष्टान्नं लभते नरः

સૂત બોલ્યા—ત્યાં બીજો પણ એક દેવ છે, જે મિષ્ટાન્ન આપનાર છે; જેના માત્ર દર્શનથી જ મનુષ્યને મિષ્ટાન્ન-પ્રસાદ પ્રાપ્ત થાય છે.

Verse 2

आसीत्पूर्वं नृपो नाम्ना वसुसेन इति स्मृतः । आनर्त्ताधिपतिः ख्यातो बृहत्कल्पे द्विजोत्तमाः

પૂર્વકાળે ‘વસુસેન’ નામનો એક રાજા હતો; તે આનર્તનો પ્રસિદ્ધ અધિપતિ હતો—હે દ્વિજોત્તમો—બૃહત્કલ્પમાં.

Verse 3

अत्यैश्वर्यसमायुक्तो गजवाजिरथान्वितः । जितारिपक्षस्तेजस्वी दाता भोगी जितेंद्रियः

તે અતિશય ઐશ્વર્યથી યુક્ત હતો, ગજ-વાજી-રથોથી સમૃદ્ધ; શત્રુપક્ષને જીતનાર, તેજસ્વી, દાતા, ભોગસમર્થ અને જિતેન્દ્રિય હતો.

Verse 4

स संक्रांतौ व्यतीपाते ग्रहणे रवि सोमयोः । पर्वकालेषु चान्येषु विविधेषु सुभक्तितः

તે સંક્રાંતિ, વ્યતીપાત, સૂર્ય‑ચંદ્રગ્રહણ તથા અન્ય વિવિધ પર્વકાળોમાં પણ અત્યંત શ્રદ્ધા‑ભક્તિથી પુણ્યકર્મો કરતો હતો।

Verse 5

प्रयच्छति द्विजातिभ्यो रत्नानि विविधानि च । इंद्रनीलमहानीलविद्रुमस्फटिकादि च

તે દ્વિજોને વિવિધ પ્રકારનાં રત્નો દાન આપતો—ઇન્દ્રનીલ, મહાનીલ, વિદ્રુમ (પ્રવાળ), સ્ફટિક વગેરે।

Verse 6

माणिक्यमौक्तिकान्येव विद्रुमाणि विशेषतः । हस्त्यश्वरथयानानि वस्त्राणि विविधानि च

તે માણિક્ય અને મોતી, ખાસ કરીને પ્રવાળ; તેમજ હાથી‑ઘોડા‑રથ જેવા યાન અને વિવિધ વસ્ત્રો પણ દાન આપતો હતો।

Verse 7

न कस्यचित्प्रदद्यात्स सस्यं ब्राह्मणसत्तमाः । अतीव सुलभं मत्वा तथा तोयं विशेषतः

પરંતુ, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, તે કોઈને અન્ન દાન આપતો ન હતો—તેને અતિ સહેલાઈથી મળતું માનીને; તેમજ જળ પણ, વિશેષ કરીને।

Verse 8

ततो राज्यं चिरं कृत्वा दृष्ट्वा पुत्रोद्भवान्सुतान् । कालधर्ममनुप्राप्तः कस्मिंश्चित्कालपर्यये

પછી તેણે લાંબા સમય સુધી રાજ્ય કરીને, પોતાના વંશમાં જન્મેલા પુત્રોને જોઈ, કોઈ નિશ્ચિત કાળચક્ર આવતાં કાળધર્મ (મૃત્યુ)ને પ્રાપ્ત થયો।

Verse 9

ततश्च मंत्रिभिस्तस्य सत्यसेन इति स्मृतः । अभिषिक्तः सुतो राज्ये वीर्योदार्यसमन्वितः

ત્યારબાદ મંત્રીઓએ તેના પુત્રને—‘સત્યસેન’ તરીકે પ્રસિદ્ધ—રાજ્ય પર અભિષેક કર્યો; તે પરાક્રમ અને ઔદાર્યથી યુક્ત હતો।

Verse 10

वसुसेनोऽपि संप्राप्य स्वर्गं दानप्रभावतः । दिव्यांबरधरो भूत्वा दिव्यरत्नैर्विभूषितः

દાનના પ્રભાવથી વસુસેન પણ સ્વર્ગને પ્રાપ્ત થયો; તે દિવ્ય વસ્ત્રો ધારણ કરીને દિવ્ય રત્નોથી વિભૂષિત થયો।

Verse 11

सेव्यमानोऽप्सरोभिश्च विमानवरमाश्रितः । बभ्राम सर्वलोकेषु स्वेच्छया क्षुत्समावृतः

અપ્સરાઓથી સેવિત અને શ્રેષ્ઠ વિમાનમાં આરુઢ થઈ તે સ્વઇચ્છાએ સર્વ લોકોમાં ફરતો રહ્યો; છતાં ભૂખથી આવૃત હતો।

Verse 12

पिपासाकुलचित्तश्च मुखेन परिशुष्यता । न कंचिद्ददृशे तत्र भुंजानमपरं दिवि

તરસથી વ્યાકુળ મન અને સુકાતા મુખ સાથે તેણે સ્વર્ગમાં ત્યાં કોઈને પણ ખાતા કે પીતા જોયા નહીં।

Verse 13

न च पानसमासक्तं न सस्यं सलिलं न च

ત્યાં પીવામાં આસક્ત કોઈ નહોતું; ન અન્ન હતું, ન જળ પણ હતું।

Verse 14

ततो गत्वा सहस्राक्षमुवाच द्विजसत्तमाः । क्षुत्तृषावृतदेहस्तु लज्जयाऽधोमुखः स्थितः

પછી તે સહસ્રાક્ષ (ઇન્દ્ર) પાસે ગયો અને શ્રેષ્ઠ દ્વિજની જેમ બોલ્યો. ભૂખ-તરસથી આવૃત દેહવાળો તે લજ્જાથી મુખ નીચે કરીને ઊભો રહ્યો.

Verse 15

नैवात्र दृश्यते कश्चित्क्षुत्तृषापरिपीडितः । मां मुक्त्वा विबुधश्रेष्ठ तत्किमेतद्वदस्वमे

અહીં મને છોડીને ભૂખ-તરસથી પીડિત કોઈ દેખાતો નથી. હે દેવશ્રેષ્ઠ, આનું અર્થ શું છે—મને કહો.

Verse 16

एष मे स्वर्गरूपेण नरकः समुपस्थितः । किमेतैर्भूषणैर्वस्त्रैर्विमानादिभिरेव च

મારા માટે તો આ સ્વર્ગરૂપે ઉપસ્થિત નરક જ છે. આ ભૂષણો, વસ્ત્રો અને વિમાનાદિથી શું લાભ?

Verse 17

क्षुधा संपीड्यमानस्य स्वर्गमेतच्छचीपते । अग्नितुल्यं समुद्दिष्टं मम चित्तेऽपि वर्तते

હે શચીપતિ, ભૂખથી દબાયેલા માટે આ સ્વર્ગ પણ અગ્નિસમાન કહેવાય છે; એ જ આગ મારા ચિત્તમાં પણ દહે છે.

Verse 18

तस्मात्कुरु प्रसादं मे यथा क्षुन्न प्रबाधते । नोचेत्क्षिप सुरश्रेष्ठ रौरवे नरके द्रुतम्

અતએવ મારા પર કૃપા કરો, જેથી ભૂખ મને ન સતાવે. નહીંતર, હે સૂરશ્રેષ્ઠ, મને તરત રૌરવ નરકમાં ફેંકી દો.

Verse 19

इंद्रौवाच । अनर्होसि महीपाल नरकस्य त्वमेव हि । त्वया दानानि दत्तानि संख्याहीनानि सर्वदा

ઇન્દ્રે કહ્યું—હે મહીપાલ, તું નરકનો અયોગ્ય છે; ખરેખર તું ત્યાંનો નથી. પરંતુ તારા દ્વારા અપાયેલાં દાન સદાય સંખ્યા અને પરિમાણમાં અધૂરાં રહ્યાં.

Verse 21

तोयं सान्नं सदा दद्यादन्नं चैव सदक्षिणम् । य इच्छेच्छाश्वतीं तृप्तिमिह लोके परत्र च

જે ઇહલોક અને પરલોકમાં શાશ્વત તૃપ્તિ ઇચ્છે, તેણે હંમેશાં પાણી, પક્વ અન્ન, તેમજ યોગ્ય દક્ષિણાસહ અન્નદાન કરવું જોઈએ.

Verse 22

तस्मात्त्वं हि क्षुधाविष्टः स्वर्गे चैव महीपते । भूषितो भूषणैः श्रेष्ठैर्विमानवरमाश्रितः

અતએવ, હે મહીપતે, સ્વર્ગમાં પણ તું ભૂખથી પીડિત છે—શ્રેષ્ઠ આભૂષણોથી સુશોભિત અને ઉત્તમ વિમાનમાં સ્થિત હોવા છતાં.

Verse 23

राजोवाच । अस्ति कश्चिदुपायोऽत्र देवौ वा मानुषोऽपि वा । क्षुत्पिपासेऽतितीव्रे मे विनाशं येन गच्छतः

રાજાએ કહ્યું—અહીં કોઈ ઉપાય છે શું? દેવ દ્વારા કે માનવ દ્વારા પણ, જેથી મારી અત્યંત તીવ્ર ભૂખ અને તરસ નાશ પામે?

Verse 24

इन्द्र उवाच । यदि कश्चित्सुतस्तुभ्यं विप्रेभ्यः सततं जलम् । ददाति च सदा सस्यं तत्ते तृप्तिः प्रजायते

ઇન્દ્રે કહ્યું—જો તારો કોઈ પુત્ર બ્રાહ્મણોને સતત જળદાન કરે અને હંમેશાં ધાન્ય/અન્ન પણ દાન કરે, તો તને તૃપ્તિ પ્રાપ્ત થશે.

Verse 25

नान्यथा पार्थिवश्रेष्ठ एकस्मिन्नपि वासरे । अदत्तस्य तव प्राप्तिः सत्यमेतन्मयोदितम्

હે રાજશ્રેષ્ઠ, આ અન્યથા થઈ શકે નહીં; એક દિવસ પણ દાન વિના તને કોઈ પ્રાપ્તિ થતી નથી. આ મેં કહેલું સત્ય છે.

Verse 26

सोऽपि भूमिपतेः पुत्रस्तव यच्छति नोदकम् । न च सस्यं द्विजातिभ्यस्त्वन्मार्गमनुसंचरन्

હે ભૂમિપતિ, તારો એ પુત્ર પણ પાણી આપતો નથી; અને તારા માર્ગનું અનુસરણ કરતાં દ્વિજોને અન્ન પણ આપતો નથી.

Verse 27

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो नारदो मुनिसत्तमः । ब्रह्मलोकात्स्थितौ यत्र तौ भूमिपसुरेश्वरौ

એ જ સમયે બ્રહ્મલોકથી મુનિશ્રેષ્ઠ નારદ ત્યાં આવી પહોંચ્યા, જ્યાં રાજા અને દેવેશ્વર બંને નિવાસ કરતા હતા.

Verse 28

ततः शक्रः समुत्थाय तस्मै तुष्टिसमन्वितः । अर्घं दत्त्वा विधानेन सादरं चेदमब्रवीत्

પછી પ્રસન્નતાથી ભરેલા શક્ર (ઇન્દ્ર) ઊભા થયા; વિધાનપૂર્વક અર્ઘ્ય અર્પણ કરીને આદરથી આ વચન બોલ્યા.

Verse 29

कुतः प्राप्तोऽसि विप्रेंद्र प्रस्थितः क्व च सांप्रतम् । केन कार्येण चेद्गुह्यं न तेऽस्ति वद सांप्रतम्

હે વિપ્રશ્રેષ્ઠ, તું ક્યાંથી આવ્યો છે અને હવે ક્યાં પ્રસ્થાન કરે છે? કયા કાર્ય માટે? જો ગુપ્ત ન હોય તો તરત મને કહો.

Verse 30

नारद उवाच । ब्रह्मलोकादहं प्राप्तः प्रस्थितस्तु धरातले । तीर्थयात्राकृते शक्र नान्यदस्तीह कारणम्

નારદે કહ્યું—હું બ્રહ્મલોકથી આવ્યો છું અને ધરાતળ પર પ્રસ્થાન કરું છું. હે શક્ર, આ તો તીર્થયાત્રા માટે જ છે; અહીં બીજું કોઈ કારણ નથી.

Verse 31

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा स नृपो हृष्टस्तमुवाच मुनीश्वरम् । प्रसादः क्रियतां मह्यं दीनस्य मुनिपुंगव

સૂતએ કહ્યું—આ સાંભળી રાજા આનંદિત થયો અને મુનિશ્રેષ્ઠને બોલ્યો: હે મુનિપુંગવ, હું દીન છું; મારી ઉપર કૃપા કરીને પ્રસન્ન થાઓ.

Verse 32

त्वया भूमितले वाच्यो मम पुत्रो महीपतिः । आनर्त्ताधिपतिः ख्यातः सत्यसेन इति प्रभो

પૃથ્વી પર તું મારા પુત્ર રાજાને—આનર્તનો ખ્યાત અધિપતિ—‘સત્યસેન’ નામે સંબોધજે, હે પ્રભુ.

Verse 33

तव तातो मया दृष्टः शक्रस्य सदनं प्रति । क्षुत्पिपासापरीतांगो दीनात्मा देवमध्यगः

મેં તારા પિતાને શક્રના સદન તરફ જતા જોયા—ભૂખ અને તરસથી પીડિત દેહ, દીન આત્મા, દેવોના મધ્યમાં ઊભેલા.

Verse 34

तस्मात्पुत्रोऽसि चेन्मह्यं त्वं सत्यं परिरक्षसि । तन्मन्नाम्ना प्रयच्छोच्चैः सस्यानि सलिलानि च

અતએવ જો તું ખરેખર મારો પુત્ર હોય અને સત્યનું રક્ષણ કરતો હોય, તો મારા નામે ઉદાર દાન આપ—અન્ન-ધાન્ય પણ અને જળ પણ.

Verse 35

स तथेति प्रतिज्ञाय नारदो मुनिसत्तमः । अनुज्ञाप्य सहस्राक्षं प्रस्थितो भूतलं प्रति

મુનિશ્રેષ્ઠ નારદે “તથાસ્તુ” કહી પ્રતિજ્ઞા કરી. સહસ્રાક્ષ ઇન્દ્રની અનુમતિ લઈને તેઓ ભૂતલ તરફ પ્રસ્થાન કર્યા.

Verse 36

ततः क्रमेण तीर्थानि भ्रममाणः स सद्द्विजः । आनर्त्तविषयं प्राप्य सत्यसेनमुपाद्रवत्

પછી તે સદ્દ્વિજ મુનિ ક્રમે કરીને તીર્થોમાં ભ્રમણ કરતાં કરતાં આનર્ત્ત દેશમાં પહોંચીને સત્યસેન પાસે ગયા.

Verse 37

अथ संपूजितस्तेन सम्यग्भूपतिना मुनिः । पितुः संदेशमाचख्यौ विजने तस्य सादरम्

પછી તે ધર્માત્મા ભૂપતિએ મুনિને વિધિપૂર્વક પૂજ્યા. મునિએ એકાંતમાં આદરપૂર્વક તેને પિતાનો સંદેશ કહ્યો.

Verse 38

तच्छ्रुत्वा शोकसंतप्तः सत्यसेनो महीपतिः । तं विसृज्य मुनिश्रेष्ठं पूजयित्वा विधानतः

તે સાંભળીને મહીપતિ સત્યસેન શોકથી દગ્ધ થયો. પછી વિધાનપૂર્વક મુનિશ્રેષ્ઠનું પૂજન કરીને આદરથી તેમને વિદાય આપ્યો.

Verse 39

ततो जनकमुद्दिश्य मिष्टान्नेन सुभक्तितः । सहस्रं ब्राह्मणेंद्राणां भोजयामास नित्यशः

પછી પોતાના પિતાને ઉદ્દેશીને, ઉત્તમ ભક્તિથી, તે નિત્ય મિષ્ટાન્ન વડે હજાર બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠોને ભોજન કરાવતો રહ્યો.

Verse 40

प्रपादानं तथा चक्रे ग्रीष्मकाले विशेषतः । त्यक्त्वान्याः सकला याश्च क्रिया धर्मसमुद्भवाः

તેણે ખાસ કરીને ઉનાળામાં પ્રપા (પાણીની પ્યાઉ) સ્થાપી. અન્ય સર્વ ધર્મજન્ય પુણ્યક્રિયાઓ છોડીને તે આ સેવાકર્મમાં જ તત્પર રહ્યો.

Verse 41

एवं तस्य महीपस्य वर्तमानस्य च द्विजाः । अनावृष्टिरभूद्रौद्रा सर्वसस्यक्षयावहा

હે દ્વિજોએ! તે રાજાના રાજ્યકાળમાં ભયંકર અનાવૃષ્ટિ થઈ, જે સર્વ શસ્યોના ક્ષયને લાવનારી હતી.

Verse 42

यावद्द्वादशवर्षाणि न जलं त्रिदशाधिपः । मुमोच धरणीपृष्ठे सर्वे लोकाः क्षुधार्दिताः

બાર વર્ષ સુધી દેવાધિપતિએ ધરતી પર જળ વરસાવ્યું નહીં; બધા લોકો ભૂખથી પીડિત થયા.

Verse 43

अत्राभावात्ततो भूयो न सस्यं संप्रयच्छति । ब्राह्मणेभ्यः समुद्दिश्य पितरं स्वं यथा पुरा

અહીં વરસાદના અભાવે ધરતી ફરી શস্য આપતી ન હતી. તેથી પૂર્વવત્ પિતૃગણમાં પોતાના પિતાને ઉદ્દેશીને બ્રાહ્મણોને દાન-અર્પણ કર્યું.

Verse 44

ततः स क्षुत्परीतांगः पिता तस्य महीपतेः । स्वप्ने प्रोवाच तं पुत्रमतीव मलिनांबरः

પછી તે રાજાના પિતા—ભૂખથી વ્યાકુળ દેહવાળા અને અત્યંત મલિન વસ્ત્રધારી—સ્વપ્નમાં પુત્રને કહી બોલ્યા.

Verse 45

त्वया पुत्रेण पुत्राहं क्षुत्पिपासासमाकुलः । स्वर्गस्थोऽपि हि तिष्ठामि तस्मादन्नं प्रयच्छ वै । मन्नाम्ना तोयसंयुक्तं यदि त्वं मत्समुद्भवः

હે પુત્ર! તારા કારણે હું પિતા હોવા છતાં ભૂખ-તરસથી વ્યાકુળ છું; સ્વર્ગમાં વસું છું છતાં પણ એમ જ છું. તેથી જો તું ખરેખર મારો જ જન્મેલો હોય, તો મારા નામે જળসহ અન્નદાન-અર્પણ કર.

Verse 46

ततः शोकसमायुक्तः स नृपः स्वप्नदर्शनात् । अन्नाभावात्समं मंत्रं मंत्रिभिः स तदाकरोत्

પછી સ્વપ્નદર્શનથી શોકગ્રસ્ત થયેલા તે રાજાએ, અન્નના અભાવને કારણે, મંત્રીઓ સાથે વિચાર-વિમર્શ કરીને યોગ્ય નિર્ણય કર્યો.

Verse 47

अहमाराधयिष्यामि सस्यार्थे वृषभध्वजम् । राज्ये रक्षा विधातव्या भवद्भिः सादरं सदा

પાકના હિત માટે હું વૃષભધ્વજ (ભગવાન શિવ)ની આરાધના કરીશ; તમે સૌ હંમેશા આદરપૂર્વક રાજ્યની રક્ષા કરશો.

Verse 48

ततोऽत्रैव समागत्य स्थापयित्वा महेश्वरम् । सम्यगाराधयामास व्रतैश्च नियमैस्तथा

પછી તે અહીં જ આવી મહેશ્વર (શિવ)ની સ્થાપના કરીને, વ્રત અને નિયમો સાથે વિધિપૂર્વક તેમની આરાધના કરવા લાગ્યો.

Verse 49

अथ तस्य गतस्तुष्टिं वर्षांते भगवाञ्छिवः । अब्रवीद्वरदोऽस्मीति प्रार्थयस्व यथेप्सितम्

વર્ષના અંતે ભગવાન શિવ તેના પર પ્રસન્ન થયા અને બોલ્યા—‘હું વરદાતા છું; તને જે ઇચ્છિત હોય તે વર માગ.’

Verse 51

तथा संजायता वृष्टिः समस्ते धरणीतले । येन सस्यानि जायंते सलिलानि च सांप्रतम्

ત્યારે સમગ્ર ધરતી પર વરસાદ વરસ્યો; જેના કારણે હવે પાકો ઉગ્યા અને જળ પણ ફરીથી પ્રચુર બન્યાં।

Verse 52

जायतां मम तातस्य स्वर्गस्थस्य महात्मनः । प्रसादात्तव संतृप्तिरक्षया सुरसत्तम

સ્વર્ગસ્થ મારા મહાત્મા પિતાનું કલ્યાણ થાઓ. હે દેવશ્રેષ્ઠ, તમારી કૃપાથી તમારી તૃપ્તિ અક્ષય અને અવ્યય રહો।

Verse 53

श्रीभगवानुवाच । भविता न चिराद्वृष्टिः प्रभूता धरणीतले । भविष्यंति तथान्नानि यानि कानि महीतले

શ્રીભગવાન બોલ્યા—અચિર સમયમાં ધરતી પર પ્રચુર વરસાદ થશે. તે પ્રમાણે જમીન પર સર્વ પ્રકારનાં અન્ન-ધાન્ય ઉત્પન્ન થશે।

Verse 54

तस्मात्त्वं गच्छ राजेंद्र स्वगृहं प्रति सांप्रतम् । मम वाक्यादसंदिग्धमेतदेव भविष्यति

અતએવ, હે રાજેન્દ્ર, હવે પોતાના ગૃહ તરફ જા. મારા વચનના આધારથી નિઃસંદેહ આ જ થશે।

Verse 55

तच्चैतन्मामकं लिंगं यत्त्वया स्थापितं नृप । प्रातरुत्थाय यः कश्चित्सम्यक्तद्वीक्षयिष्यति

અને આ મારું જ લિંગ, જે તું સ્થાપિત કર્યું છે, હે નૃપ—જે કોઈ પ્રાતઃકાળે ઊઠીને શ્રદ્ધાભક્તિથી તેને વિધિવત્ દર્શન કરશે—

Verse 56

मिष्टान्नममृतस्वादु स हि नूनमवाप्स्यति । मम वाक्यान्नृपश्रेष्ठ सदा जन्मनिजन्मनि

તે નિશ્ચયે અમૃતસમાન સ્વાદવાળું મિષ્ટાન્ન પ્રાપ્ત કરશે. મારા વચનથી, હે નૃપશ્રેષ્ઠ, જન્મે જન્મે સદા એવું જ થશે.

Verse 57

स एवं भगवानुक्त्वा ततश्चादर्शनं गतः । सोऽपि राजा निजं स्थानं हर्षेण महतान्वितः । आजगाम चकाराथ राज्यं निहतकंटकम्

આ રીતે ભગવાન કહીને પછી અદૃશ્ય થઈ ગયા. રાજા પણ મહાન હર્ષથી યુક્ત થઈ પોતાના સ્થાને પરત આવ્યો અને ત્યારબાદ કંટકરહિત (ક્લેશરહિત) રાજ્ય ચલાવ્યું.

Verse 58

सूत उवाच । अद्यापि कलिकालेऽत्र संप्राप्ते दारुणे युगे । यस्तं मिष्टान्नदं पश्येत्प्रातरुत्थाय भक्तितः

સૂત બોલ્યા—આજ પણ આ દારુણ કલિયુગ આવી પહોંચ્યો હોય ત્યારે, જે પ્રાતઃ ઊઠીને ભક્તિપૂર્વક તે મિષ્ટાન્નદ (મિષ્ટાન્નદાતા)નું દર્શન કરે—

Verse 59

स मिष्टान्नमवाप्नोति यदि कामयते द्विजाः । निष्कामो वा समभ्येति स्थानं देवस्य शूलिनः

હે દ્વિજોઃ તે ઇચ્છે તો મિષ્ટાન્ન પ્રાપ્ત કરે છે; અને જો નિષ્કામ હોય તો શૂલધારી દેવ (શિવ)ના ધામને પ્રાપ્ત થાય છે.

Verse 141

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये मिष्टान्नदेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकचत्वारिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના ષષ્ઠ નાગરખંડમાં, હાટકેશ્વર-ક્ષેત્રમાહાત્મ્ય અંતર્ગત “મિષ્ટાન્નદેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણન” નામનો 141મો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.