Adhyaya 139

Verse 1

सूत उवाच । धर्मराजेश्वरोत्थं च माहात्म्यं द्विजसत्तमाः । यन्मया प्रश्रुतं पुण्यं सकाशात्स्वपितुः पुरा

સૂત બોલ્યા—હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો! ધર્મરાજેશ્વર સંબંધિત જે પુણ્યમય મહાત્મ્ય છે, તે હું કહું છું; જે મેં પૂર્વે મારા પિતાજી પાસેથી શ્રવણ કર્યું હતું.

Verse 2

तदहं कीर्तयिष्यामि शृणुध्वं सुसमाहिताः । त्रैलोक्येऽपि सुविख्यातं सर्व पातकनाशनम्

અતએવ હું તેનું કીર્તન કરીશ; તમે સૌ સ્થિરચિત્તે સાંભળો. તે ત્રિલોકમાં પણ સુવિખ્યાત છે અને સર્વ પાપનો નાશ કરનાર છે.

Verse 3

तत्र क्षेत्रे पुरा विप्रः कश्यपान्वयसंभवः । उपाध्याय इति ख्यातो वेदविद्यापरायणः

તે ક્ષેત્રમાં પ્રાચીનકાળે કશ્યપ વંશમાં જન્મેલો એક બ્રાહ્મણ હતો; ‘ઉપાધ્યાય’ નામે પ્રસિદ્ધ અને વેદવિદ્યામાં પરાયણ હતો.

Verse 4

पश्चिमे वयसि प्राप्ते तस्य पुत्रो बभूव ह । स्वाध्यायनियमस्थस्य प्रभूतविभवस्य च

જ્યારે તેઓ જીવનના ઉત્તર વયમાં પહોંચ્યા, ત્યારે તેમને એક પુત્ર થયો; તે સ્વાધ્યાય અને નિયમોમાં સ્થિત હતો તથા તેની પાસે પ્રચુર વૈભવ પણ હતું.

Verse 5

पञ्चवर्षकमात्रस्तु यदा जज्ञे च तत्सुतः । तदा मृत्युवशं प्राप्तः पितृमातृसुदुःखकृत्

જ્યારે તે પુત્ર માત્ર પાંચ વર્ષનો થયો, ત્યારે તે મૃત્યુના વશમાં ગયો અને પિતા-માતાને ઘોર શોક કરાવનાર બન્યો.

Verse 6

ततः स ब्राह्मणः कोपं चक्रे वैवस्वतोपरि । धर्मराजगृहं प्राप्तं दृष्ट्वा निजकुमारकम्

ત્યારે તે બ્રાહ્મણ વૈવસ્વત યમ પર ક્રોધિત થયો; ધર્મરાજના ગૃહમાં લાવવામાં આવેલ પોતાના નાનકડા પુત્રને જોઈ તેનો રોષ ઉછળ્યો.

Verse 7

आदाय सलिलं हस्ते शुचिर्भूत्वासमाहितः । प्रददौ दारुणं शापं धर्मराजाय दुःखितः

હાથમાં જળ લઈને, શુચિ બનીને પણ મન અસ્થિર રાખી, દુઃખિતે ધર્મરાજને ભયંકર શાપ આપ્યો.

Verse 8

अपुत्रोऽद्य कृतो यस्मादहं तेन दुरात्मना । अतः सोऽपि च दुष्टात्मा यमोऽपुत्रो भविष्यति

“જે દુરાત્માએ આજે મને અપુત્ર કર્યો છે, તેથી તે દुष્ટાત્મા યમ પણ અપુત્ર થશે.”

Verse 9

तथास्य भूतले लोको नैव पूजां विधास्यति । कीर्तयिष्यति नो नाम यथान्येषां दिवौकसाम्

“તેમજ ભૂતલ પર લોકો તેની પૂજા નહીં કરે; અન્ય દેવતાઓની જેમ તેના નામનું કીર્તન પણ નહીં કરે.”

Verse 10

यः कश्चित्प्रातरुत्थाय नाम चास्य ग्रही ष्यति । मंगल्यकरणे चाथ विघ्नं तस्य भविष्यति

જે કોઈ પ્રાતઃકાળે ઊઠીને તેનું નામ ગ્રહણ (ઉચ્ચાર) કરે, તેના મંગલ કાર્યમાં નિશ્ચયે વિઘ્ન ઊભું થશે.

Verse 11

तं श्रुत्वा तस्य विप्रस्य यमः शापं सुदारुणम् । स्वधर्मे वर्तमानस्तु ततो दुःखा न्वितोऽभवत्

તે બ્રાહ્મણના અતિ દારુણ શાપને સાંભળી યમ, સ્વધર્મમાં સ્થિત હોવા છતાં, ત્યારપછી દુઃખથી વ્યાપ્ત થયો.

Verse 12

एतस्मिन्नंतरे गत्वा ब्रह्मणः सदनं प्रति । कृतांजलिपुटो भूत्वा यमः प्राह पितामहम्

આ વચ્ચે યમ બ્રહ્માના સદન તરફ ગયો અને અંજલિ બાંધી પિતામહને કહ્યું.

Verse 13

पश्य देवेश शप्तोऽहं निर्दोषोपि द्विजन्मना । स्वधर्मे वर्तमानस्तु यथान्यः प्राकृतो जनः

હે દેવેશ! જુઓ, હું નિર્દોષ હોવા છતાં એક દ્વિજ દ્વારા શપ્ત થયો છું; સ્વધર્મમાં વર્તતો હોવા છતાં હું સામાન્ય મનુષ્ય સમાન બની ગયો છું.

Verse 14

तस्मादहं त्यजिष्यामि नियोगं ते पितामह । ब्रह्मशापभया द्भीतः सत्यमेतन्मयोदितम्

અતએવ, હે પિતામહ! બ્રહ્મશાપના ભયથી ભીત થઈને હું આપના સોંપેલા નિયોગને ત્યજી દઈશ—આ મેં સત્ય કહ્યું છે.

Verse 15

पुरा मांडव्यशापेन शूद्रयोन्यवतारितः । सांप्रतं पुत्ररहितः कृतोऽपूज्यश्च सत्तम

પૂર્વે માંડવ્યના શાપથી હું શૂદ્ર-યોનિમાં ઉતારવામાં આવ્યો હતો. અને હવે, હે સત્તમ, મને પુત્રવિહિન તથા યોગ્ય પૂજા-સન્માનથી વંચિત કરવામાં આવ્યો છે.

Verse 16

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दीनं वैवस्वतस्य च । तत्कालोचितमाहेदं स्वयमेव शतक्रतुः

સૂત બોલ્યા—વૈવસ્વત (યમ) ના દીન વચન સાંભળી, શતક્રતુ (ઇન્દ્ર) એ સ્વયં તે ક્ષણને અનુરૂપ ઉપદેશસભર ઉત્તર આપ્યો.

Verse 17

युक्तमुक्तमनेनैतद्धर्मराजेन पद्मज । नियोगे वर्तमानेन तावकीये सुरेश्वर

હે પદ્મજ (બ્રહ્મા)! આ ધર્મરાજે જે કહ્યું છે તે યોગ્ય છે; કારણ કે, હે સুরેશ્વર, તે તમારા જ નિયોગ (આદેશ)માં રહીને કાર્ય કરે છે.

Verse 18

अवश्यमेव मर्त्ये च मनुष्याः समये स्थिताः । बाल्ये वा यौवने वाथ वार्धक्ये वा पितामह । संहर्तव्या न संदेहो नाकाले च कथंचन

મર્ત્યલોકમાં મનુષ્યો પોતાના નિર્ધારિત સમયના નિયમમાં જ સ્થિત છે—બાળ્યમાં, યુવાનીમાં કે વૃદ્ધાવસ્થામાં, હે પિતામહ. તેમને અવશ્ય સંહરવા પડે, તેમાં સંશય નથી; પરંતુ ક્યારેય અકાળે નહીં.

Verse 19

एतदेव कृतं नाम धर्मराजाख्यमुत्तमम् । त्वया च सममित्रस्य समशस्त्रोर्महात्मनः

‘ધર્મરાજ’ નામની આ ઉત્તમ વ્યવસ્થા તમે જ સ્થાપી હતી—તે મહાત્મા માટે, જેના મિત્રભાવ સમ છે અને જેના દંડ (શસ્ત્ર) સૌ પ્રત્યે સમાન છે.

Verse 20

तस्मादद्य समालोक्य कश्चिदेव विचिंत्यताम् । उपायो येन निर्दोषो नियोगं कुरुते तव

અતએવ આજે જ કોઈ ઉપાય વિચાર કરીને નક્કી કરવો જોઈએ, જેથી તે નિર્દોષ રહીને તમારો નિયોગ યોગ્ય રીતે પૂર્ણ કરી શકે.

Verse 21

ब्रह्मोवाच । ब्रह्मशापं न शक्तोऽह मन्यथाकर्तुमेवच । उपायं च करिष्यामि सांप्रतं त्रिदशाधिप

બ્રહ્માએ કહ્યું: બ્રાહ્મણના શાપને હું અન્યથા કરી શકતો નથી; છતાં, હે ત્રિદશાધિપ, હું અત્યારે એક ઉપાય કરીશ.

Verse 22

ततो ध्यानं प्रचक्रे स ब्रह्मा लोकपितामहः । तदर्थं सर्वदेवानां पुरतः सुस माहितः

પછી લોકપિતામહ બ્રહ્માએ તે કાર્ય માટે સર્વ દેવતાઓની સામે, અત્યંત પૂજ્ય બની, ગાઢ ધ્યાન આરંભ્યું.

Verse 23

तस्यैवं ध्यानसक्तस्य प्रादुर्भूताः समंततः । मूर्ता रोगाः सुरौद्रास्ते वातगुल्मकफात्मकाः । अष्टोत्तरशतप्रायाः प्रोचुस्तं च कृतादराः

તે આ રીતે ધ્યાનમાં લીન હતા ત્યારે ચારે તરફ મૂર્તિમાન રોગો પ્રગટ થયા—દેવક્રોધ સમા ઉગ્ર—વાત, ગુલ્મ અને કફ સ્વભાવવાળા. લગભગ એકસો આઠ સંખ્યામાં તેઓ આદરપૂર્વક તેમને બોલ્યા.

Verse 24

रोगा ऊचुः । किमर्थं देवदेवेश त्वया सृष्टा वयं विभो । आदेशो दीयतां शीघ्रं प्रसादः क्रियतामिति

રોગોએ કહ્યું: હે દેવદેવેશ, હે વિભો! તમે અમને કયા હેતુથી સર્જ્યા? શીઘ્ર અમને આજ્ઞા આપો અને અમ પર પ્રસન્ન થાઓ.

Verse 25

व्रह्मोवाच । व्रजध्वं भूतले शीघ्रं ममादेशादसंशयम् । यमादेशान्मनुष्येषु गन्तव्यमविकल्पितम्

બ્રહ્માએ કહ્યું— મારી આજ્ઞાથી નિઃસંદેહ શીઘ્ર પૃથ્વી પર જાઓ. યમના અધિકાર હેઠળ મનુષ્યોમાં પ્રવેશ કરવો— કોઈ સંકોચ વિના.

Verse 26

एवमुक्त्त्वा तु तान्रोगांस्ततः प्राह पितामहः । धर्मराजं समीपस्थं भृशं दीनमधोमुखम्

આ રીતે તે રોગોને કહી પિતામહે પછી નજીક ઊભેલા ધર્મરાજને સંબોધ્યા; તે અત્યંત દિન, મુખ નીચે કરીને ઊભા હતા.

Verse 27

एते ते व्याधयः सर्वे मया यम नियोजिताः । साहाय्यं च करिष्यंति सर्वकृ त्येषु सर्वदा

હે યમ, આ સર્વ વ્યાધિઓ મેં તારા માટે નિયુક્ત કરી છે. તે સર્વદા તારા સર્વ કાર્યોમાં સહાય કરશે.

Verse 28

यः कश्चिदधुना मर्त्यो गतायुः संप्रपद्यते । वधाय तस्य यत्नेन त्वया प्रेष्याः सदैव तु

હવે જે કોઈ મર્ત્ય, જેના આયુષ્ય પૂર્ણ થયું હોય, સામે આવે— તેના વધ માટે પ્રયત્નપૂર્વક તારે હંમેશાં આને મોકલવા જોઈએ.

Verse 29

एतेषां जायते तेन जननाशसमुद्भवः । अपवादो धरापृष्ठे न च संजायते तव

આના દ્વારા તે પ્રમાણે જનવિનાશ ઉત્પન્ન થશે; અને ધરતીના પૃષ્ઠ પર તારા પર કોઈ અપવાદ કે દોષારોપણ થશે નહીં.

Verse 31

ततस्तान्सकलान्व्याधीन्गृहीत्वा रविनंदनः । यमलोकं समासाद्य ततः प्रोवाच सादरम्

પછી રવિનંદન યમે તે સર્વ વ્યાધિઓને સાથે લઈને યમલોકમાં પહોંચીને ત્યાં આદરપૂર્વક કહ્યું.

Verse 32

पृष्ट्वापृष्ट्वा च गंतव्यं चित्रगुप्तं धरातले । गंतव्यं जननाशाय समये समुपस्थिते

વારંવાર પૂછતાં ધરતી પર ચિત્રગુપ્ત પાસે જવું જોઈએ; નિયત સમય આવે ત્યારે જન્મચક્રના નાશ માટે ગમન કરવું જોઈએ.

Verse 33

परमस्ति मया तत्र स्थापितं लिंगमुत्तमम् । हाटकेश्वरजेक्षेत्रे सर्वपातकनाशनम्

ત્યાં મેં પરમ ઉત્તમ લિંગ સ્થાપિત કર્યું છે; હાટકેશ્વરના પવિત્ર ક્ષેત્રમાં તે સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે.

Verse 34

यस्तं पश्यति सद्भक्त्या प्रातरुत्थाय मानवः । स युष्माभिः सदा त्याज्यो दूरतो वचनान्मम

જે મનુષ્ય પ્રાતઃ ઊઠીને સાચી ભક્તિથી તે (લિંગ)નું દર્શન કરે, મારા વચનથી તમે તેને હંમેશાં દૂરથી જ છોડો; સ્પર્શ ન કરશો.

Verse 35

एवमुक्त्वा स तान्व्याधींस्ततो वैवस्वतः स्वयम् । तस्य विप्रस्य तं पुत्रं गृहीत्वा सत्वरं ययौ । तस्यैव मंदिरे रम्ये कृत्वा रूपं द्विजन्मनः

આમ કહીને વૈવસ્વત યમે તે વ્યાધિઓને (આદેશ આપી) પોતે જ તે બ્રાહ્મણના પુત્રને લઈને ત્વરિત ગયો; અને એ જ રમ્ય ગૃહમાં દ્વિજનું રૂપ ધારણ કર્યું.

Verse 36

अथासौ ब्राह्मणो दृष्ट्वा स्वं पुत्रं गृहमागतम् । सहितं विप्ररूपेण धर्मराजेन धीमता

ત્યારે તે બ્રાહ્મણે પોતાનો પુત્ર ઘેર પરત આવેલો જોયો; અને બ્રાહ્મણરૂપે રહેલા ધીમાન ધર્મરાજ તેની સાથે હોવાનું જોઈને તે આશ્ચર્યચકિત થયો।

Verse 37

ततः प्रहृष्टचित्तेन सत्वरं सम्मुखो ययौ । पुत्रपुत्रेति जल्पन्स निजभार्यासमन्वितः

પછી આનંદથી પ્રફુલ્લિત ચિત્તે તે તત્કાળ સામે દોડી ગયો; “પુત્ર, પુત્ર!” એમ બોલતો પોતાની પત્ની સાથે તેને મળવા ગયો।

Verse 38

परिष्वज्य ततो भूयो वाष्पपर्याकुलेक्षणः । आघ्राय च ततो मूर्ध्नि वाक्यमेतदुवाच ह

તેને ફરીથી આલિંગન કરીને, આંસુથી વ્યાકુલ આંખોવાળો તે તેના મસ્તકને સુઘીને આ વચન બોલ્યો।

Verse 39

ब्राह्मण उवाच । कथं पुत्र समायातस्त्वं तस्मा द्यममंदिरात् । न कश्चित्पुनरायाति यत्र गत्वाऽपि वीर्यवान्

બ્રાહ્મણે કહ્યું—“પુત્ર, તું તે યમમંદિરથી કેવી રીતે પાછો આવ્યો? જ્યાં ગયેલો પરાક્રમી પણ ફરી પાછો આવતો નથી।”

Verse 41

कश्चायं ब्राह्मणः पार्श्वे तव संतिष्ठते सुत । दिव्येन तेजसा युक्तस्तं नमाम्यहमात्मज

“પુત્ર, તારી બાજુમાં ઊભેલો આ બ્રાહ્મણ કોણ છે? દિવ્ય તેજથી યુક્ત એવા તેમને, હે સંતાન, હું નમસ્કાર કરું છું।”

Verse 42

पुत्र उवाच । एष ब्राह्मणरूपेण समायातो यमः स्वयम् । मामादाय कृपाविष्टो ज्ञात्वा त्वां दुःखसंयुतम्

પુત્રે કહ્યું: આ બ્રાહ્મણના રૂપમાં સ્વયં યમરાજ આવ્યા છે. તમને દુઃખી જાણીને, કરુણાથી પ્રેરાઈને તેઓ મને અહીં લઈ આવ્યા છે.

Verse 43

तस्मात्त्वं कुरु तातास्य शापानुग्रहमद्य वै । गृहप्राप्तस्य सुस्नेहाद्यद्यहं तव वल्लभः

તેથી હે પિતાજી, જો હું તમને વહાલો હોઉં, તો ઘરે પધારેલા આ અતિથિના શાપને આજે તમે પ્રેમપૂર્વક અનુગ્રહમાં ફેરવી દો.

Verse 44

ततस्तस्य प्रणामं स कृत्वा ब्राह्मणसत्तमः । व्रीडयाऽधोमुखो भूत्वा ततः प्रोवाच सादरम्

ત્યારે તે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે તેમને પ્રણામ કર્યા અને શરમથી નીચું જોઈને આદરપૂર્વક કહ્યું.

Verse 45

ब्राह्मण उवाच । अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम् । यत्पुत्रस्य मम प्राप्तिर्गतस्य यमसादनम्

બ્રાહ્મણે કહ્યું: આજે મારો જન્મ સફળ થયો અને મારું જીવન સાર્થક થયું, કારણ કે યમલોક ગયેલો મારો પુત્ર મને પાછો મળ્યો છે.

Verse 46

त्वं च पुत्रकृते तात सन्तोषं परमं गतः । तस्मात्पुत्रेण संयुक्तो यथायं स्यात्तथा कुरु

અને હે તાત! પુત્રને કારણે તમે પરમ સંતોષ પામ્યા છો. તેથી પુત્ર સાથે મળીને એવું કરો કે જેથી આ કાર્ય યોગ્ય રીતે થાય.

Verse 47

ब्राह्मण उवाच । न मे स्यादनृतं वाक्यं कदा चिदपि पुत्रक । अपि स्वैरेण यत्प्रोक्तं किं पुनर्दुःखितेन च

બ્રાહ્મણે કહ્યું—પુત્રક, મારું વચન કદી અસત્ય થતું નથી. સ્વૈરે બોલેલું પણ સાચું ઠરે, તો દુઃખમાં બોલેલું તો કેટલું વધુ નિશ્ચિત સત્ય!

Verse 48

तस्मात्तस्य भवेत्पुत्रो दैवयोनिसमुद्भवः । न कथंचिदपि प्राज्ञ मम शापवशाद्ध्रुवम्

અતએવ તેને દૈવી યોનિમાંથી ઉત્પન્ન પુત્ર થશે. હે પ્રાજ્ઞ, મારા શાપના બળથી આ નિશ્ચિતપણે અન્યથા નહીં થાય.

Verse 49

भविष्यति सुतश्चान्यो मानुषीयोनिसंभवः । राजसूयाश्वमेधाभ्यां यश्चैनं तारयिष्यति

અને બીજો પુત્ર માનવ યોનિમાંથી જન્મશે; રાજસૂય અને અશ્વમેધ યજ્ઞોના પુણ્યથી તે તેને તારશે.

Verse 50

कोऽर्थः पुत्रेण जातेन यो न संतारणक्षमः । पितृपक्षं शुभं कर्म कृत्वा सर्वोत्तमं भुवि

જે પુત્ર પિતૃઓનું સંતરણ કરી શકતો નથી, એવા પુત્રના જન્મનો શું અર્થ? પિતૃપક્ષમાં પિતૃઓ માટે શુભ અને ઉત્તમ કર્મ કરીને તે ધરતી પર શ્રેષ્ઠ બને છે.

Verse 51

तथा पूजाकृते योऽस्य शापो दत्तश्च वै पुरा । तत्रापि शृणु मे वाक्यं तस्य पुत्रक जल्पतः

એ જ રીતે તેની પૂજાના પ્રસંગે અગાઉ આપેલો શાપ જે હતો, તેના વિષયમાં પણ મારા વચન સાંભળ, પુત્ર; હું તે સમજાવું છું.

Verse 52

वेदोक्तैर्विविधैर्मन्त्रैर्या पूजा चास्य संस्थिता । न भविष्यति सा लोके कथंचिदपि पुत्रक

હે પુત્ર! વેદોક્ત વિવિધ મંત્રોથી જે તેની પૂજા સ્થાપિત થઈ હતી, તેવી પૂજા આ લોકમાં કોઈ રીતે પણ ફરી થશે નહીં.

Verse 53

अस्य मानुषसंभूतैर्मन्त्रैः पूजा भविष्यति । विशिष्टा सर्वदेवेभ्यः सत्यमेतन्मयोदितम्

આ દેવની પૂજા માનવોમાં ઉત્પન્ન થયેલા મંત્રોથી થશે; અને તે પૂજા સર્વ દેવોની પૂજાથી પણ વિશિષ્ટ શ્રેષ્ઠ થશે—આ સત્ય હું કહું છું.

Verse 54

पुत्र उवाच । अहमेनं प्रतिष्ठाप्य द्रिजश्रेष्ठ महीतले । सम्यगाराधयिष्यामि किमन्यैर्विबुधैर्मम

પુત્રે કહ્યું—હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ! હું તેને ધરતી પર પ્રતિષ્ઠિત કરીને યોગ્ય રીતે આરાધના કરીશ; મને અન્ય દેવતાઓની શું જરૂર?

Verse 55

तस्मात्संकीर्तयिष्यामि मंत्रान्मानुषसंभवान् । तथा पूजाविधानं च त्वत्प्रसादेन पूर्वज

અતએવ હું માનવોમાં ઉત્પન્ન થયેલા મંત્રોનું સંકીર્તન કરીશ, તેમજ પૂજાવિધાન પણ—તમારા પ્રસાદથી, હે પૂજ્ય પૂર્વજ.

Verse 56

ततः सुगं नः पन्थेति तस्य मंत्रं विधाय सः । समाचरत्प्रहृष्टात्मा धर्मराजस्य शृण्वतः

પછી તેણે ‘અમારો માર્ગ સુગમ થાઓ’ એવો મંત્ર રચીને, હર્ષિત હૃદયથી વિધિ આચરી; ધર્મરાજ સાંભળતા રહ્યા.

Verse 58

यम उवाच । कथंचिदपि विप्रेद्र न मे स्याद्दर्शनं वृथा । अन्येषामपि देवानां तस्मात्प्रार्थय वांछि तम्

યમે કહ્યું—હે વિપ્રેન્દ્ર, મારું તને દર્શન કોઈ રીતે વ્યર્થ ન થાઓ. તેથી અન્ય દેવતાઓ વિષે પણ જે તને ઇચ્છિત હોય તે પ્રાર્થના કરીને માગી લે.

Verse 59

ब्राह्मण उवाच । तवार्चां मम पुत्रोऽयं स्थापयिष्यति यामिह । तामनेनैव मंत्रेण यः कश्चित्पूजयेद्द्विजः

બ્રાહ્મણે કહ્યું—હે યમદેવ, મારો આ પુત્ર અહીં તમારી અર્ચા (પ્રતિમા) સ્થાપિત કરશે. અને જે કોઈ દ્વિજ આ જ મંત્રથી તે પ્રતિમાની પૂજા કરશે…

Verse 60

भवेत्संवत्सरं यावत्संप्राप्ते पंचमीदिने । मा तस्य पुत्रशोको हि इह लोके कथञ्चन

…એક વર્ષ સુધી, પંચમી તિથિ આવતાં સુધી, આ લોકમાં તેને કોઈ રીતે પુત્રશોક ન થાય.

Verse 61

सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय संप्रहृष्टमना यमः । यमलोकं जगामाथ स्वाधिकारपरोऽभवत्

સૂતે કહ્યું—યમે પ્રસન્ન મનથી ‘તથાસ્તુ’ કહી પ્રતિજ્ઞા કરી. પછી તે યમલોક ગયો અને પોતાના અધિકાર-ધર્મમાં તત્પર થયો.

Verse 62

सोऽपि ब्राह्मणदायादः कृत्वा प्रासादमुत्तमम् । यममाराधयामास मध्ये संस्थाप्य भक्तितः । पित्रा चोक्तेन मन्त्रेण तेनैव विधिपूर्वकम्

તે બ્રાહ્મણના વારસાએ પણ ઉત્તમ પ્રાસાદ બાંધી, તેના મધ્યમાં ભક્તિપૂર્વક યમદેવને સ્થાપિત કર્યા અને પિતાએ કહેલા એ જ મંત્રથી વિધિપૂર્વક તેમની આરાધના કરી.

Verse 63

ततश्च क्रमशः प्राप्य पुत्रपौत्राननेकशः । कालधर्ममनुप्राप्तश्चिरं स्थित्वा महीतले

ત્યારબાદ ક્રમશઃ તેણે અનેક પુત્રો અને પૌત્રો પ્રાપ્ત કર્યા. પૃથ્વી પર દીર્ઘકાળ રહી અંતે તે કાળધર્મ, એટલે નિયત મૃત્યુને પામ્યો.

Verse 64

एतद्वः सर्वमाख्यातं पुराणेयत्पुरा श्रुतम् । यश्चैतत्कीर्तयेद्भक्त्या संप्राप्ते पंचमीदिने । नापमृत्युर्भवेत्तस्य न च शोकः सुतोद्भवः

પુરાણમાં પૂર્વે જે સાંભળ્યું હતું તે બધું મેં તમને કહી દીધું. જે ભક્તિપૂર્વક પંચમીના દિવસે આ કથા કીર્તન/પાઠ કરે, તેને અકાળ મૃત્યુ થતું નથી અને સંતાનજન્ય શોક પણ થતો નથી.

Verse 97

तच्छ्रुत्वाथ यमः प्रोच्चैः सुप्रसन्नेन चेतसा । तं ब्राह्मण मुवाचेदं हर्षगद्गदयागिरा

તે સાંભળીને યમ અત્યંત પ્રસન્ન ચિત્તથી ઊંચા સ્વરે બોલ્યા અને તે બ્રાહ્મણને આનંદથી ગદગદ વાણીમાં આ વચનો કહ્યા.