Adhyaya 126

Verse 1

सूत उवाच । एवं तस्य तपस्थस्य पुत्र्या सह द्विजोत्तमाः । आजग्मुर्ब्राह्मणाः सर्वे चमत्कारपुरोद्भवाः

સૂતજી બોલ્યા—આ રીતે તે તપમાં લીન હતો ત્યારે, પુત્રી સાથે દ્વિજોત્તમ એવા ચમત્કારપુરથી આવેલા સર્વ બ્રાહ્મણો તેની પાસે આવી પહોંચ્યા।

Verse 2

ब्राह्मणा ऊचुः । सन्देहेषु च सर्वेषु विवादेषु विशेषतः । अभावात्पार्थिवेन्द्रस्य संजातश्च पराभवः

બ્રાહ્મણોએ કહ્યું—બધા સંદેહોમાં, ખાસ કરીને વિવાદોમાં, પાર્થીવેન્દ્રના અભાવથી પરાજય અને અવ્યવસ્થા ઊભી થઈ છે।

Verse 3

ततश्च द्विजवर्यैः स संन्यस्तः पृथिवीपतिः । पृष्टश्च प्रार्थितश्चैव निजराज्यस्य रक्षणे । अन्यस्मिन्दिवसे प्राह कृतांजलिपुटः स्थितः

પછી તે સંન્યાસીભાવ ધરાવતા પૃથિવીપતિને દ્વિજવર્યોએ પોતાના રાજ્યના રક્ષણ વિષે પૂછ્યું અને વિનયપૂર્વક પ્રાર્થના કરી। બીજા દિવસે તે કરજોડે ઊભો રહી બોલ્યો।

Verse 4

राजोवाच । अनर्होऽहं द्विजश्रेष्ठाः संदेहं हर्तुमेव वः । रक्षां कर्तुं विशेषेण त्यक्तशस्त्रोऽस्मि चाधुना

રાજાએ કહ્યું—હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો! તમારા સંદેહ દૂર કરવા હું અયોગ્ય છું; અને ખાસ કરીને રક્ષા કરવા તો હવે હું અનર્હ છું, કારણ કે મેં શસ્ત્રો ત્યજી દીધાં છે।

Verse 5

ब्राह्मणा ऊचुः । सर्वे वयं महाराज भूपस्याप्यधिका यतः । अहंकारेण दर्पेण निजं स्थानं समाश्रिताः

બ્રાહ્મણોએ કહ્યું—હે મહારાજ! અમે સૌએ રાજાથી પણ પોતાને શ્રેષ્ઠ માન્યા; અહંકાર અને દર્પથી પોતાના સ્થાનને જ ચુંટી રહ્યા।

Verse 6

न कस्यचिन्महाराज कदापि च कथंचन । वर्तनायाश्च सन्देहः स्थानकृत्येऽपि संस्थितः

હે મહારાજ! કોઈને પણ ક્યારેય, કોઈ રીતે, જીવનનિર્વાહ વિષે શંકા રહેવી ન જોઈએ; પોતાનાં નિર્ધારિત કર્તવ્યસ્થાને સ્થિત હોવા છતાં પણ।

Verse 7

असंख्याता कृता वृत्तिः पुराऽस्माकं महात्मना । ततः सा वृद्धिमानीता तत्परैः पार्थिवोत्तमैः

પૂર્વે એક મહાત્મા દાતાએ અમારા નિર્વાહ માટે અપરિમિત વૃત્તિ સ્થાપી; પછી એ જ હેતુમાં તત્પર ઉત્તમ રાજાઓએ તેને વધુ વધારી।

Verse 8

त्वया चैव विशेषेण यावद्राजा बृहद्बलः । आनर्तविषये राजा यो यः स्यात्स प्रयच्छति

અને વિશેષ કરીને આપના કારણે—જ્યાં સુધી તમે મહાબલી રાજા તરીકે રાજ્ય કરો—આનર્ત દેશમાં જે જે રાજા હોય તે તે સહાય અને દાન આપે છે।

Verse 9

सर्वां वृत्तिं गृहस्थानां यथायोग्यं प्रयत्नतः । तवाग्रे किं वयं ब्रूमस्त्वं वेत्सि सकलं यतः

તમે પ્રયત્નપૂર્વક ગૃહસ્થોને તેમની યોગ્યતા મુજબ સર્વ યોગ્ય વૃત્તિ આપો છો. તમારા આગળ અમે શું કહીએ? કારણ કે તમે બધું જાણો છો।

Verse 10

यथा वृत्तिः पुरा दत्ता यथा संरक्षिता त्वया । तस्माच्चिन्तय राजेन्द्र स्थानं वर्तनसंभवम् । उपायं येन मर्यादा वृत्तिस्तस्मात्सुखेन तु

જેમ પૂર્વકાળે વૃત્તિ (નિર્વાહદાન) આપવામાં આવી હતી અને જેમ તું તેની રક્ષા કરી છે, તેમ, હે રાજેન્દ્ર, હવે એવો યોગ્ય સ્થાન અને વ્યવસ્થા વિચાર કે જેથી નિર્વાહ સતત ચાલે. એવો ઉપાય નક્કી કર કે એ જ સ્ત્રોતથી મર્યાદા-ધર્મ અને વૃત્તિ સહેલાઈથી, નિર્વિઘ્ને સ્થિર રહે।

Verse 11

ततः स सुचिरं ध्यात्वा गर्तातीर्थसमुद्भवान् । आकार्योपमन्युवंशस्य संभवान्वेदपारगान्

પછી તેણે લાંબા સમય સુધી વિચાર કરીને ગર્તા-તીર્થથી ઉત્પન્ન, ઉપમન્યુ-વંશના, વેદોમાં પારંગત એવા શ્રેષ્ઠ પુરુષોને બોલાવ્યા।

Verse 12

प्रणिपातं प्रकृत्वाथ ततः प्रोवाच सादरम् । मदीयस्थान संस्थानां ब्राह्मणानां विशेषतः

પછી તેણે પ્રણામ કરીને આદરપૂર્વક કહ્યું—વિશેષ કરીને મારા રાજ્યક્ષેત્રમાં સ્થાપિત અને સેવા-આસનો પર નિયુક્ત બ્રાહ્મણોને ઉદ્દેશીને।

Verse 13

सर्वकृत्यानि कार्याणि भृत्यवद्विनयान्वितैः । नित्यं रक्षा विधातव्या युष्मदीयं वचोखिलम्

બધાં આવશ્યક કાર્યો વિનયપૂર્વક, સેવકની જેમ, કરવા જોઈએ. અને તમારું સમગ્ર વચન તથા આદેશ નિત્ય રક્ષિત રાખી પાલન કરવું જોઈએ।

Verse 14

एते संपालयिष्यन्ति मर्यादाकारमुत्तमम् । सन्देहेषु च सर्वेषु विवादेषु विशेषतः

આ લોકો ઉત્તમ મર્યાદા-નિર્માતા અને મર્યાદા-પાલક નિયમવ્યવસ્થાને જાળવશે—બધા સંદેહોમાં, અને ખાસ કરીને વિવાદોમાં।

Verse 15

राजकार्येषु चान्येषु एते दास्यन्ति निर्णयम् । युष्मदीयं वचः श्रुत्वा शुभं वा यदि वाऽशुभम्

રાજકાર્યોમાં તથા અન્ય વિષયોમાં પણ એ લોકો તમારું વચન સાંભળી શુભ હોય કે અશુભ—તે પ્રમાણે નિર્ણય આપશે.

Verse 16

एते पाल्याः प्रसादेन पुष्टिं नेयाश्च शक्तितः । ईर्ष्यां सर्वां परित्यज्य मदीयस्थानवृद्धये

પ્રસન્નતાથી એમનું પાલન કરો અને તમારી શક્તિ મુજબ એમને સમૃદ્ધિ તરફ દોરો; સર્વ ઈર્ષ્યા ત્યજી મારા પવિત્ર ધામની વૃદ્ધિ માટે કાર્ય કરો.

Verse 17

बाढमित्येव तैः प्रोक्तः स राजा ब्राह्मणोत्तमान् । चमत्कापुरोद्भूतान्भूयः प्रोवाच सादरम्

તેમણે ‘બાઢમ્’ કહ્યું ત્યારે રાજાએ ચમત્કારપુરમાંથી ઉદ્ભવેલા તે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોને ફરી આદરપૂર્વક સંબોધ્યા।

Verse 18

युष्माकं वर्तनार्थाय सर्वकृत्येषु सर्वदा । एते विप्रा मया दत्ता गर्तातीर्थसमुद्भवाः

તમારા નિર્વાહ અને યોગ્ય વ્યવસ્થા માટે, સદા સર્વ કાર્યોમાં, ગર્તાતીર્થથી ઉદ્ભવેલા આ બ્રાહ્મણોને મેં તમને અર્પણ કર્યા છે.

Verse 19

एतेषां वचनात्सर्वं युष्मदीयं प्रजायताम् । प्रतिष्ठा जायते नूनं चातुश्चरणसूचिता

એમના ઉપદેશથી તમારું સર્વ કાર્ય સિદ્ધ થાઓ; ત્યાર પછી નિશ્ચયે ચાર ચરણથી સૂચિત દૃઢ પ્રતિષ્ઠા અને કીર્તિ પ્રગટ થશે.

Verse 20

नान्यथा ब्राह्मणश्रेष्ठाः स्वल्पं वा यदि वा बहु । प्रोक्तं लक्षमितैरन्यैर्युष्मदीयपुरोद्भवैः

હે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠો! આ અન્યથા નથી—વિષય નાનો હોય કે મોટો. તમારા જ નગરમાંથી ઉદ્ભવેલા અનેકોએ પણ એ જ વાત કહી છે.

Verse 21

सूत उवाच । ततस्ते ब्राह्मणा हृष्टास्तानादाय द्विजोत्तमान् । तेषां मतेन चक्रुश्च सर्वकृत्यानि सर्वदा

સૂત બોલ્યા—પછી તે બ્રાહ્મણો હર્ષિત થઈ તે દ્વિજોત્તમોને સ્વીકારી લીધા; અને તેમની સલાહ મુજબ સદા સર્વ કર્તવ્યો કરતા રહ્યા.

Verse 22

ततस्तत्र पुरे जाता मर्यादा धर्मवर्द्धिनी । सर्वकृत्येषु सर्वेषां तथा वृद्धिः पुरस्य च

પછી તે નગરમાં ધર્મવર્ધક યોગ્ય મર્યાદા અને વ્યવસ્થા ઊભી થઈ. સર્વ કાર્યોમાં સૌની સમૃદ્ધિ થઈ અને નગરની પણ વૃદ્ધિ થઈ.

Verse 23

तेऽपि तेषां प्रसादेन गर्त्तातीर्थभवा द्विजाः । परां विभूतिमास्थाय मोदन्ते सुखसंयुताः

તેમના પ્રસાદથી ગર્ત્તાતીર્થમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા તે દ્વિજો પણ પરમ વૈભવ પ્રાપ્ત કરી, સુખસંયુક્ત થઈ આનંદિત થયા.

Verse 24

कस्यचित्त्वथ कालस्य स राजा तत्पुरोत्तमम् । समभ्येत्य द्विजान्सर्वांस्ततः प्रोवाच सादरम्

થોડો સમય વીતી ગયા પછી તે રાજા તે નગરના શ્રેષ્ઠ પુરુષો પાસે ગયો; અને સર્વ દ્વિજોના સમક્ષ આવી આદરપૂર્વક બોલ્યો.

Verse 25

युष्मदीयप्रसादेन क्षेत्रेऽत्र सुमहत्तपः । कृतं स्वर्गं प्रयास्यामि सांप्रतं तु द्विजोत्तमाः

તમારા પ્રસાદથી આ પુણ્યક્ષેત્રમાં મેં મહાન તપ કર્યું છે. હવે, હે દ્વિજોત્તમો, હું સ્વર્ગને પ્રસ્થાન કરું છું.

Verse 26

नास्माकमन्वये कश्चित्सांप्रतं वर्तते नृपः । तस्याहं लिंगमेतद्वै दर्शयामि द्विजोत्तमाः

અમારા રાજવંશમાં હાલમાં કોઈ રાજા નથી. તેથી, હે દ્વિજોત્તમો, તેના સ્થાને હું આ જ લિંગ તમને દર્શાવું છું.

Verse 27

पूजार्थं चापि वृत्त्यर्थं भोगार्थं च विशेषतः । तस्माद्युष्माभिरेवास्य पूजा कार्या प्रयत्नतः । रथयात्रा विशेषेण दयां कृत्वा ममोपरि

પૂજાર્થે, જીવનનિર્વાહ માટે અને ખાસ કરીને ધાર્મિક ભોગ-સમૃદ્ધિ માટે—અતએવ તમે જ પ્રયત્નપૂર્વક તેની પૂજા કરો; વિશેષ કરીને રથયાત્રા કરીને મારા પર દયા કરો.

Verse 28

ब्राह्मणा ऊचुः । सप्त विंशतिलिंगानि यथेष्टानि महीतले । चमत्कारसुतानां च पूज्यंते सर्वदैव तु

બ્રાહ્મણોએ કહ્યું—પૃથ્વી પર ઇચ્છાનુસાર સત્તાવીસ લિંગો વિદ્યમાન છે; અને ચમત્કારના પુત્રોના લિંગો પણ સર્વદા પૂજાય છે.

Verse 29

अष्टाविंशतिमं तद्वदेतल्लिंगं तवोद्भवम् । सर्वदा पूजयिष्यामो निश्चिन्तो भव पार्थिव

એ જ રીતે, તમારામાંથી ઉદ્ભવેલું આ લિંગ અઠ્ઠાવીસમું છે. અમે તેને સર્વદા પૂજશું; નિશ્ચિંત રહો, હે રાજન।

Verse 30

अस्य यात्रां करिष्यामः कार्तिके मासि सर्वदा । बलिपूजोपहारांश्च गीतवाद्यानि शक्तितः

અમે કાર્તિક માસમાં હંમેશાં આ દેવની યાત્રા કરીશું. અમારી શક્તિ મુજબ બલિ, પૂજા, ઉપહાર તથા ગીત-વાદ્યો અર્પણ કરીશું.

Verse 31

एवमुक्तः स तैर्हृष्टो गत्वात्मीयं तदाश्रमम् । स्नापयित्वाथ तल्लिंगं पूजां चक्रे प्रभक्तितः

આ રીતે કહ્યે પછી તે આનંદિત થયો. પોતાના આશ્રમમાં જઈ તેણે તે લિંગને સ્નાન કરાવી, પછી પરમ ભક્તિથી પૂજા કરી.

Verse 32

सूत उवाच । एवं समर्पितं लिंगं तेन तद्धरसंभवम् । सर्वेषां ब्राह्मणेंद्राणां वंशोच्छेदे स्थिते द्विजाः

સૂત બોલ્યા—આ રીતે તે ધારકમાંથી ઉત્પન્ન થયેલું લિંગ તેણે સમર્પિત કર્યું. હે દ્વિજોએ, જ્યારે તે સર્વ બ્રાહ્મણેન્દ્રોના વંશોચ્છેદની સ્થિતિ આવી…

Verse 33

सकलं कार्तिकं मर्त्यो यस्तच्छ्रद्धासमन्वितः । स्नापयेत्पूजयेच्चापि स नूनं मुक्तिमाप्नुयात्

જે કોઈ મનુષ્ય શ્રદ્ધા સાથે સમગ્ર કાર્તિક માસ દરમિયાન તે લિંગને સ્નાન કરાવી પૂજા કરે છે, તે નિશ્ચયે મુક્તિ પામે છે.

Verse 34

सोमस्य दिवसे प्राप्ते वर्षं यावत्कृतक्षणः । तस्य पूजां करोत्येवं स्नापयित्वा विधानतः । सोऽपि मुक्तिं व्रजेन्मर्त्य एतत्तातान्मया श्रुतम्

સોમવાર આવે ત્યારે જે વ્યક્તિ એક વર્ષ સુધી આ નિયમ પાળે—વિધિ મુજબ લિંગને સ્નાન કરાવી આ રીતે પૂજા કરે—તે પણ મુક્તિને પામે છે. હે પ્રિયજનો, આ મેં પરંપરાથી સાંભળ્યું છે.