Adhyaya 7

Verse 1

। लोमश उवाच । तदा च ते सुराः सर्व ऋषयोपि भयान्विताः । ईडिरे लिंगमैशं च ब्रह्माद्या ज्ञानविह्वलाः

લોમશ બોલ્યા—ત્યારે બધા દેવો અને ઋષિઓ પણ ભયથી વ્યાકુળ થઈ પરમેશ્વર-સ્વરૂપ લિંગની સ્તુતિ કરવા લાગ્યા; બ્રહ્મા આદિ પણ જ્ઞાનથી વિહ્વળ થઈ તેને જ વંદન કરતા રહ્યા।

Verse 2

ब्रह्मोवाच । त्वं लिंगरूपी तु महाप्रभावो वेदांतवेद्योसि महात्मरूपि । येनैव सर्वे जगदात्ममूलं कृतं सदानंदपरेण नित्यम्

બ્રહ્મા બોલ્યા—તમે લિંગસ્વરૂપ, મહાપ્રભાવશાળી, વેદાંતથી જ્ઞેય અને મહાત્મસ્વરૂપ છો. સદૈવ આનંદપરાયણ અને નિત્ય એવા તમારાથી જ પરમાત્મમૂલ આ સમગ્ર જગત સર્જાયું છે।

Verse 3

त्वं साक्षी सर्वलोकानां हर्ता त्वं च विचक्षणः । रक्षणोसि महादेव भैरवोसि जगत्पते

તમે સર્વ લોકોના સાક્ષી છો; તમે સંહારક અને વિવેકી છો. હે મહાદેવ, તમે રક્ષક છો; હે જગત્પતે, તમે ભૈરવ છો।

Verse 4

त्वया लिंगस्वरूपेण व्याप्तमेतज्जगत्त्रयम् । क्षुद्राश्चैव वयं नाथ मायामोहितचेतसः

હે નાથ, તમારા લિંગસ્વરૂપથી આ ત્રિલોક સર્વત્ર વ્યાપ્ત છે; પરંતુ અમે ક્ષુદ્ર છીએ, અમારી ચેતના માયાથી મોહિત છે।

Verse 5

अहं सुराऽसुराः सर्वे यक्षगंधर्वराक्षसाः । पन्नगाश्च पिशाचाश्च तथा विद्याधरा ह्यमी

હું અને સર્વ દેવ-અસુરો, યક્ષો, ગંધર્વો અને રાક્ષસો; નાગો, પિશાચો તથા આ વિદ્યાધરો પણ—બધા તમારા સમક્ષ ઊભા છીએ।

Verse 6

त्वंहि विश्वसृजां स्रष्टा त्वं हि देवो जगत्पतिः । कर्ता त्वं भुवनस्यास्य त्वं हर्ता पुरुषः परः

તમે જ વિશ્વસર્જકોના પણ સ્રષ્ટા છો; તમે જ દેવ, જગતના પતિ છો. આ સમસ્ત ભુવનના કર્તા તમે જ, અને સંહારક પણ તમે—તમે પરમ પુરુષ છો.

Verse 7

त्राह्यस्माकं महादेव देवदेव नमोऽस्तु ते । एवं स्तुतो हि वै धात्रा लिंगरूपी महेश्वरः

હે મહાદેવ, હે દેવદેવ! અમારું રક્ષણ કરો; તમને નમસ્કાર. આ રીતે ધાતા (બ્રહ્મા) દ્વારા લિંગરૂપ મહેશ્વરની સ્તુતિ થઈ.

Verse 8

ऋषयः स्तोतुकामास्ते महेश्वरमकल्मषम् । अस्तुवन्गीर्भिरग्र्याभिः श्रुतिगीताभिरादृताः

તે ઋષિઓ સ્તુતિ કરવાની ઇચ્છાથી, નિષ્કલ્મષ મહેશ્વરની વંદના કરવા લાગ્યા—શ્રેષ્ઠ વાણીથી, જાણે શ્રુતિએ ગાઈ હોય તેમ, આદરપૂર્વક.

Verse 9

ऋषय ऊचुः । अज्ञानिनो वयं कामान्न विंदामोऽस्य संस्थितिम् । त्वं ह्यात्मा परमात्मा च प्रकृतिस्त्वं विभाविनी

ઋષિઓએ કહ્યું—અમે અજ્ઞાની છીએ; કામનાઓથી પ્રેરાઈને તેની સાચી સ્થિતિ જાણતા નથી. તમે જ આત્મા અને પરમાત્મા છો; તમે જ પ્રગટ કરનારી પ્રકૃતિ-શક્તિ છો.

Verse 10

त्वमेव माता च पिता त्वमेव त्वमेव बंधुश्च सखा त्वमे । त्वमीश्वरो वेदविदेकरूपो महानुभावैः परिचिंत्यमानः

તમે જ માતા અને પિતા; તમે જ બંધુ અને સખા. તમે જ ઈશ્વર—વેદથી જ્ઞેય, એકરૂપ—અને મહાનુભાવોથી સતત ચિંતિત.

Verse 11

त्वमात्मा सर्वभूतानामेको ज्योतिरिवैधसाम् । सर्वं भवति यस्मात्त्वत्तस्मात्सर्वोऽसि नित्यदा

તમે જ સર્વ ભૂતોના આત્મા છો—એક, જેમ અનેક ઇંધનોમાં એક જ જ્યોતિ. સર્વ કંઈ તમાથી જ ઉત્પન્ન થાય છે, તેથી તમે સદા સર્વરૂપે સર્વત્ર વિરાજમાન છો.

Verse 12

यस्माच्च संभवत्येतत्तस्माच्छंभुरिति प्रभुः

જેનાથી આ જગત ઉત્પન્ન થાય છે, તેથી પ્રભુ ‘શંભુ’ કહેવાય છે.

Verse 13

त्वत्पादपंकजं प्राप्ता वयं सर्वे सुरादयः । ऋषयो देवगंधर्वा विद्याधरमहोरगाः

અમે સર્વે—સુરગણ વગેરે—તમારા પાદપંકજને શરણ આવ્યા છીએ; ઋષિઓ, દિવ્ય ગંધર્વો, વિદ્યાધરો અને મહાન નાગો પણ.

Verse 14

तस्माच्च कृपया शंभो पाह्यस्माञ्जगतः पते

અતએવ હે શંભુ, કૃપા કરીને અમારું રક્ષણ કરો, હે જગત્પતિ.

Verse 15

महादेव उवाच । श्रृणुध्वं तु वचो मेऽद्य क्रियतां च त्वरान्वितैः । विष्णुं सर्वे प्रार्थयंतु त्वरितेन तपोधनाः

મહાદેવ બોલ્યા—આજે મારું વચન સાંભળો અને ત્વરાથી કાર્ય કરો. હે તપોધનોઃ, તમે સૌ તરત જ વિષ્ણુની પ્રાર્થના કરો.

Verse 16

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शंकरस्य महात्मनः । विष्णुं सर्वे नमस्कृत्य ईडिरे च तदा सुराः

મહાત્મા શંકરના તે વચનને સાંભળી સર્વ દેવોએ વિષ્ણુને નમસ્કાર કર્યો અને ત્યારબાદ તેમની સ્તુતિ કરી।

Verse 17

देव ऊचुः । विद्याधराः सुरगणा ऋषयश्च सर्वे त्रातास्त्वयाद्य सकलाजगदेकबंधो । तद्वत्कृपाकरजनान्परिपालयाद्य त्रैलोक्यनाथ जगदीश जगन्निवास

દેવોએ કહ્યું—હે સમગ્ર જગતના એકમાત્ર બંધુ! વિદ્યાધરો, દેવગણો અને સર્વ ઋષિઓ આજે આપથી રક્ષિત થયા છે. એ જ રીતે, હે ત્રૈલોક્યનાથ, જગદીશ, જગન્નિવાસ! કૃપાળુ અને સજ્જન જનનું પણ હવે પરિપાલન-રક્ષણ કરો।

Verse 18

प्रहस्य भगवन्विष्णुरुवाचेदं वचस्तदा । दैत्यैः प्रपीडिता यूयं रक्षिताश्च पुरा मया

ત્યારે ભગવાન વિષ્ણુ હસીને બોલ્યા—તમે દૈત્યો દ્વારા પીડિત હતા અને પૂર્વે પણ મેં જ તમારું રક્ષણ કર્યું હતું।

Verse 19

अद्यैव भयमुत्पन्नं लिंगादस्माच्चिरंतनम् । न शक्यते मया त्रातुमस्माल्लिंगभयात्सुराः

આજ જ આ લિંગમાંથી એક પ્રાચીન ભય ઉત્પન્ન થયો છે. આ લિંગના ભયથી દેવોને બચાવવું મારા માટે શક્ય નથી।

Verse 20

अच्युतेनैवमुक्तास्ते देवा श्चिंतान्विताभवन् । तदा नभोगता वाणी उवाचाश्वास्य वै सुरान्

અચ્યુતે એમ કહ્યાથી દેવો ચિંતાથી ભરાઈ ગયા. ત્યારે આકાશવાણીએ દેવોને આશ્વાસન આપતાં કહ્યું।

Verse 21

एतल्लिंगं संवृणुष्व पूजनाय जनार्दन । पिंडिभूत्वा महाबाहो रक्षस्व सचराचरम् । तथेति मत्वा बगवान्वीरभद्रोऽभ्यपूजयत्

હે જનાર્દન! પૂજનાર્થે આ લિંગને આવૃત કર. હે મહાબાહો! પિંડિ-રૂપ ધારણ કરીને ચરાચર સર્વનું રક્ષણ કર. એમ નિશ્ચય કરીને ભગવાન વીરભદ્રે યથાવિધિ પૂજન કર્યું.

Verse 22

ब्रह्मादिभः सुरगणैः सहितैस्तदानीं संपूजितः शिवविधानरतो महात्मा । स्रवीरभद्रः शशिशेखरोऽसौ शिवप्रियो रुद्रसमस्त्रिलोक्याम्

ત્યારે બ્રહ્મા આદિ દેવગણો સહિત, શિવવિધાનમાં રત એવા તે મહાત્માનું સંપૂર્ણ પૂજન થયું. ચંદ્રશેખર, શિવપ્રિય એવો વીરભદ્ર ત્રિલોકમાં રુદ્રસમાન હતો.

Verse 23

लिंगस्यार्चनयुक्तोऽसौ वीरभद्रोऽभवत्तदा । तद्रूपस्यैव लिंगस्य येन सर्वमिदं जगत्

તે સમયે વીરભદ્ર લિંગાર્ચનમાં સંપૂર્ણ રીતે જોડાયો—એ જ લિંગસ્વરૂપનું, જેના દ્વારા આ સમગ્ર જગત ઉત્પત્તિ, સ્થિતિ અને લયને પામે છે.

Verse 24

उद्भाति स्थितिमाप्नोति तथा विलयमेति च । तल्लिंगं लिंगमित्याहुर्लयनात्तत्त्ववित्तमाः

તે લિંગ પ્રગટ થાય છે, સ્થિતિને પામે છે અને પછી લયને પણ પામે છે. તેથી તત્ત્વવિદો તેને ‘લિંગ’ કહે છે; કારણ કે લયકાળે તે સર્વને પોતાના માં લીન કરે છે.

Verse 25

ब्रह्माण्डागोलकैर्व्याप्तं तथा रुद्राक्षभूषितम् । तथा लिंगं महज्जातं सर्वेषां दुरतिक्रमम्

તે લિંગ બ્રહ્માંડના ગોળકોથી વ્યાપ્ત હતું અને રુદ્રાક્ષથી ભૂષિત હતું. તે લિંગ મહાન રૂપે પ્રગટ થયું—સર્વ માટે દુર્લંઘ્ય.

Verse 26

तदा सर्वेऽथ विबुधा ऋषो वै महाप्रभाः । तुष्टुवुश्च महालिंगं वेदावादैः पृथक्पृथक्

ત્યારે સર્વ દેવો તથા મહાપ્રભ તેજસ્વી ઋષિઓએ, વેદવચનો દ્વારા, પોતપોતાની રીતે મહાલિંગની સ્તુતિ કરી।

Verse 27

अणोरणीयांस्त्वं देव तथा त्वं महतो महान् । तस्मात्त्वया विधातव्यं सर्वैषां लिंगपूजनम्

હે દેવ! તમે અણુથી પણ સૂક્ષ્મ અને મહતથી પણ મહાન છો; તેથી સર્વ માટે લિંગપૂજનનું વિધાન તમારે જ કરવું જોઈએ।

Verse 28

तदानीमेव सर्वेण लिंगं च बहुशः कृतम् । सत्ये ब्रह्मेश्वरं लिंगं वैकुण्ठे च सदाशिवः

એ જ સમયે સૌએ અનેક રૂપે લિંગો રચ્યાં. સત્યમાં (સત્યલોક/સત્યયુગમાં) લિંગ બ્રહ્મેશ્વર હતું અને વૈકુંઠમાં (તે) સદાશિવ (રૂપ) હતું।

Verse 29

अमरावत्यां सुप्रतिष्ठममरेश्वरसंज्ञकम् । वरुणेश्वरं च वारुण्यां याम्यां कालेश्वरं प्रभुम्

અમરાવતીમાં ‘અમરેશ્વર’ નામે સુપ્રતિષ્ઠિત (લિંગ) છે; વરુણદિશામાં વરુણેશ્વર અને યમદિશામાં (દક્ષિણમાં) પ્રભુ કાલેશ્વર છે।

Verse 30

नैरृतेश्वरं च नैरृत्यां वायव्यां पावनेश्वरम् । केदारं मृत्युलोके च तथैव अमरेस्वरम्

નૈઋત (દક્ષિણ-પશ્ચિમ) દિશામાં નૈઋતેશ્વર, વાયવ્ય (ઉત્તર-પશ્ચિમ) દિશામાં પાવનેશ્વર છે; અને મર્ત્યલોકમાં (પૃથ્વી પર) કેદાર તથા તેમ જ અમરેશ્વર છે।

Verse 31

ओंकारं नर्मदायां च महाकालं तथैव च । काश्यां विश्वेश्वरं देवं प्रयागे ललितेश्वरम्

નર્મદા તીરે ઓંકારેશ્વર છે અને તેમ જ મહાકાલ. કાશીમાં દેવ વિશ્વેશ્વર છે અને પ્રયાગમાં લલિતેશ્વર છે.

Verse 32

त्रियम्बकं ब्रह्मगिरौ कलौ भद्रेश्वरं तथा । द्राक्षारामेश्वरं लिंगं गंगासागरसंगमे

બ્રહ્મગિરીમાં ત્ર્યંબક છે, કોલામાં ભદ્રેશ્વર. અને ગંગા-સાગર સંગમે દ્રાક્ષારામેશ્વર નામનું લિંગ છે.

Verse 33

सौराष्ट्रे च तथा लिंगं सोमेश्वरमिति स्मृतम् । तथा सर्वेश्वरं विन्ध्ये श्रीशैले शिखरेश्वरम् । कान्त्यामल्लालनाथं च सिंहनाथं च सिंगले

સૌરાષ્ટ્રમાં લિંગ ‘સોમેશ્વર’ તરીકે સ્મરાય છે. વિંધ્યમાં ‘સર્વેશ્વર’, શ્રીશૈલ પર ‘શિખરેશ્વર’. કાંત્યામાં ‘મલ્લાલનાથ’ અને સિંગલમાં ‘સિંહનાથ’.

Verse 34

विरूपाक्षं तथा लिंगं कोटिशङ्करमेव च । त्रिपुरान्तकं भीमेशममरेश्वरमेव च

વિરૂપાક્ષનું લિંગ, તેમજ કોટિશંકર; ત્રિપુરાંતક, ભીમેશ અને અમરેશ્વર પણ (છે).

Verse 35

भोगेश्वरं च पाताले हाटकेश्वरमेव च । एवमादीन्यनेकानि लिंगानि भुवनत्रये । स्थापितानि तदा देवैर्विश्वोपकृतिहेतवे

પાતાળમાં ભોગેશ્વર છે અને હાટકેશ્વર પણ છે. આ રીતે અનેક લિંગો ત્રિલોકમાં દેવતાઓએ વિશ્વહિત માટે સ્થાપ્યાં.

Verse 36

लिंगेशैश्च तथा सर्वैः पूर्णमासीज्जगत्त्रयम् । तथा च वीरभद्रांशाः पूजार्थममरैः कृताः

તે સર્વ લિંગેશ્વરોના પ્રભાવથી ત્રિલોક પવિત્રતાથી પરિપૂર્ણ થયું. તેમજ પૂજાર્થે અમરોએ વીરભદ્રના અંશો પણ પ્રગટ કર્યા.

Verse 37

तत्र विंशतिसंस्कारास्तेषामष्टाधिकाभवन् । कथिताः शंकरेणैव लिंगस्याचनसूचकाः

ત્યાં વીસ સંસ્કારો કહ્યા ગયા; અને તેમાં આઠ વધુ જોડાઈ કુલ અઠ્ઠાવીસ થયા. લિંગાર્ચનના યોગ્ય સૂચક તરીકે તે સ્વયં શંકરે જ ઉપદેશ્યા.

Verse 38

संति रुद्रेण कथिताः शिवधर्मा सनातनाः । वीरभद्रो यथा रुद्रस्तथान्ये गुरवः स्मृताः

રુદ્રે ઉપદેશેલા સનાતન શિવધર્મો અસ્તિત્વમાં છે. અને જેમ વીરભદ્ર રૂદ્રસ્વરૂપ છે, તેમ અન્ય ગુરુઓ પણ સ્મરવામાં આવે છે.

Verse 39

गुरोर्जाताश्च गुरवो विख्याता भुवनत्रये । लिंगस्य महिमान तु नन्दी जानाति तत्त्वतः

આદિ-ગુરુમાંથી ગુરુપરંપરા ઉત્પન્ન થઈ, જે ત્રિલોકમાં વિખ્યાત છે; પરંતુ શિવલિંગનો તત્ત્વતઃ મહિમા નંદી જ જાણે છે.

Verse 40

तथा स्कन्दो हि भगवान्न्ये ते नामधारकाः । यथोक्ताः शिवधरमा हि नन्दिना परिकीर्त्तिताः

તેમ જ ભગવાન સ્કંદ જ સાચા છે; અન્ય તો માત્ર નામધારક છે. યથોક્ત શિવધર્મો નંદીએ જ પરિકીર્તિત કર્યા છે.

Verse 41

शैलादेन महाभागा विचित्रा लिंगधारकाः । शवस्योपरि लिंगं च ध्रियते च पुरातनैः

હે મહાભાગ્યવંતો! શૈલાદે અદ્ભુત લિંગધારકોની સ્થાપના કરી; અને પ્રાચીનોની પરંપરામાં તો શવ ઉપર પણ લિંગ ધારણ કરાય છે.

Verse 42

लिंगेन सह पञ्चत्वं लिंगेन सह जीवितम् । एते धर्माः सुप्रतिष्ठाः शैलादेन प्रतिष्ठिताः

લિંગ સાથે પંચત્વ (મૃત્યુ) છે અને લિંગ સાથે જ જીવન પણ; આ સુપ્રતિષ્ઠિત ધર્મો શૈલાદે સ્થાપ્યા.

Verse 43

धर्मः पाशुपतः श्रेष्ठः स्कन्देन प्रतिपालितः

પાશુપત ધર્મ શ્રેષ્ઠ છે; તેને સ્કંદે પાલન કરીને રક્ષ્યો.

Verse 44

शुद्धा पञ्चाक्षरी विद्या प्रासादी तदनन्तरम् । षडक्षरी तथा विद्या प्रासादस्य च दीपिका

પછી શુદ્ધ પંચાક્ષરી વિદ્યા આવી, જે પ્રાસાદ સમી કૃપા પ્રસાદે; તેમજ ષડક્ષરી વિદ્યા—તે પ્રાસાદરૂપ અનુભૂતિની દીપિકા બની પ્રકાશ આપે.

Verse 45

स्कन्दात्तत्समनुप्राप्तमगस्त्येन महात्मना । पश्चादाचार्यभेदेन ह्यागमा बहवोऽभवन्

એ ઉપદેશ મહાત્મા અગસ્ત્યે સ્કંદ પાસેથી પ્રાપ્ત કર્યો; પછી આચાર્યભેદને કારણે અનેક આગમો પ્રગટ થયા.

Verse 46

किं तु वै बहुनोक्तेन श्वि इत्यक्षरद्वयम् । उच्चारयंति स नित्यं ते रुद्रा नात्र संशयः

ઘણી વાતો શા માટે? જે નિત્ય ‘શ્વિ’ એવા બે અક્ષરોનું ઉચ્ચારણ કરે છે, તે રુદ્રસ્વરૂપ છે—અત્રે સંશય નથી।

Verse 47

सतां मार्गं पुरस्कृत्य ये सर्वे ते पुरांतकाः । वीरा माहेश्वराज्ञेयाः पापक्षयकरा नृणाम्

સત્પુરુષોના માર્ગને આગળ રાખીને જે ચાલે છે, તે બધા ‘પુરાંતક’ છે; તેઓ માહેશ્વર વીર તરીકે જ્ઞેય, મનુષ્યોના પાપક્ષયકર્તા।

Verse 48

प्रसंगेनानुपंक्षेण श्रद्वया च यदृच्छया । शिवभक्तिं प्रकुर्वन्ति ये वै ते यांति सद्गतिम्

સંગથી, નાનકડી તકથી, શ્રદ્ધાથી અથવા અચાનક પણ—જે શિવભક્તિ કરે છે, તે નિશ્ચયે સદ્ગતિ પામે છે।

Verse 49

श्रृणुध्वं कथयामीह इतिहासं पुरातनम् । कृतं शिवालयं यच्च पतंग्या मार्जनं पुरा

સાંભળો, હું અહીં એક પ્રાચીન ઇતિહાસ કહું છું—કે બહુ પહેલાં એક નાનકડી પંખીએ શિવાલયનું માર્જન (સફાઈ) કર્યું હતું।

Verse 50

आगता भक्षणार्थं हि नैवेद्यं केन चार्पितम् । मार्जनं रजस्तस्याः पक्षाभ्यामभवत्पुरा

તે ભોજન માટે આવી; ત્યાં કોઈએ નૈવેદ્ય અર્પણ કર્યું હતું. પ્રાચીનકালে તેના પંખોથી ત્યાંની ધૂળ માર્જિત થઈ ગઈ।

Verse 51

तेन कर्मविपाकेन उत्तमं स्वर्गमागता । भुक्त्वा स्वर्गसुखं चोग्रं पुनः संसारमागता

તે કર્મના વિપાકથી તેણીએ ઉત્તમ સ્વર્ગ પ્રાપ્ત કર્યો. તીવ્ર સ્વર્ગસુખ ભોગવીને તે ફરી સંસારમાં પરત આવી.

Verse 52

काशिराजसुता जाता सुन्दरीनाम विश्रुता । पूर्वाभ्यासाच्च कल्याणी बभूव परमा सती

તે કાશીરાજની પુત્રી તરીકે જન્મી અને ‘સુંદરી’ નામે પ્રસિદ્ધ થઈ. પૂર્વાભ્યાસના પ્રભાવથી તે કલ્યાણી પરમ સતી બની.

Verse 53

उषस्युषसि तन्वंगी शिवद्वाररता सदा । संमार्जनं च कुरुते भक्त्या परमया युता

દરેક પ્રભાતે તે સુકુમાર અંગવાળી કન્યા, સદા શિવદ્વારમાં રત રહી, પરમ ભક્તિથી યુક્ત થઈ ઝાડૂ મારી સ્વચ્છ કરતી હતી.

Verse 54

स्वयमेव तदा देवी सुन्दरी राजकन्यका । तथाभूतां च तां दृष्ट्वा ऋषिरुद्दालकोऽब्रवीत्

ત્યારે રાજકન્યા દેવી સુંદરીએ તે બધું પોતે જ કર્યું. તેને એમ કરતાં જોઈ ઋષિ ઉદ્દાલકે કહ્યું.

Verse 55

सुकुमारी सती बाले स्वयमेव कथं शुभे । संमार्जनं च कुरुषे कन्यके त्वं शुचिस्मिते

“હે સુકુમારી, સતી બાળે, હે શુભે! તું પોતે કેવી રીતે ઝાડૂ મારી સફાઈ કરે છે, હે શુચિસ્મિતે કન્યે?”

Verse 56

दासी दास्यश्च बहवः संति देवि तवाग्रतः । तवाज्ञया करिष्यंति सर्वं संमार्जनादिकम्

હે દેવી! તમારા સમક્ષ ઘણી દાસીઓ અને પરિચારિકાઓ હાજર છે. તમારી આજ્ઞાથી તેઓ ઝાડૂ-સફાઈ વગેરે સર્વ કાર્ય કરશે.

Verse 57

ऋषेस्तद्वचनं श्रुत्वा प्रहस्येदमुवाच ह

ઋષિના તે વચન સાંભળી તેણી હસી અને પછી આ રીતે બોલી.

Verse 58

शिवसेवां प्रकुर्वाणाः शिवभक्तिपुरस्कृताः । ये नराश्चैव नार्य्यश्च शिवलोकं व्रजंति वै

જે પુરુષો અને સ્ત્રીઓ શિવભક્તિને અગ્રસ્થ રાખીને શિવસેવા કરે છે, તેઓ નિશ્ચયે શિવલોકને પામે છે.

Verse 59

संमार्जनं च पाणिभ्यां पद्भ्यां यानं शिवालये । तस्मान्मया च क्रियते संमार्जनमतंद्रितम्

હું હાથોથી ઝાડૂ-સફાઈ કરું છું અને પગોથી શિવાલયમાં જાઉં છું. તેથી હું જાતે જ આ સંમાર્જન આળસ વિના કરું છું.

Verse 60

अन्यत्किञ्चिन्न जानामि एकं संमार्जनं विना । ऋषिस्तद्वचनं श्रुत्वा मनसा च विमृश्य हि

‘આ એક સંમાર્જન સિવાય મને બીજું કશું જાણીતું નથી.’ આ વચન સાંભળી ઋષિએ મનમાં વિચાર કર્યો.

Verse 61

अनया किं कृतं पूर्वं केयं कस्य प्रसादतः । तदा ज्ञानं च ऋषिणा तत्सर्वं ज्ञानचक्षुषा । विस्मयेन समाविष्टस्तूष्णींभूतोऽभवत्तदा

“એણે પૂર્વે શું કર્યું? એ કોણ છે, અને કોના પ્રસાદથી આ થાય છે?” ત્યારે ઋષિએ જ્ઞાનચક્ષુથી સર્વ જાણ્યું; આશ્ચર્યથી વ્યાપ્ત થઈ તે ક્ષણે મૌન થયો।

Verse 62

सविस्मयोऽभूदथ तद्विदित्वा उद्दालको ज्ञानवतां वरिष्ठः । शिवप्रभावं मनसा विचिंत्य ज्ञानात्परं बोधमवाप शांतः

આ જાણીને જ્ઞાનીઓમાં શ્રેષ્ઠ ઉદ્દાલક આશ્ચર્યથી ભરાઈ ગયો। મનમાં શિવપ્રભાવનું ચિંતન કરીને તેણે જ્ઞાનથી પરે બોધ પ્રાપ્ત કર્યો અને શાંત થયો।