Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 48

Devanagari script

व्यूहं चक्रुस्तदा सर्वे लोकपालाः सवासवाः । तदेन्द्रेण हतो नंदीवज्रेण शतपर्वणा

Transliteration

vyūhaṃ cakrustadā sarve lokapālāḥ savāsavāḥ | tadendreṇa hato naṃdīvajreṇa śataparvaṇā

Translation

ત્યારે ઇન્દ્ર સહિત સર્વ લોકપાલોએ વ્યૂહ રચ્યો. ત્યારબાદ ઇન્દ્રે શતપર્વ વજ્રથી નંદીને આઘાત કરી પાડી દીધો।

Word by Word

• व्यूहम्: battle-array/formation
• व्यूहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्यूह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• चक्रुः: made/formed
• चक्रुः: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद

• तदा: then
• तदा: Kāla (Time adjunct/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक/temporal adverb)

• सर्वे: all
• सर्वे: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम्

• लोकपालाः: guardians of the worlds
• लोकपालाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोकपाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः तत्पुरुष (लोकस्य पालः)

• सवासवाः: together with Vāsava(s) (Indra)
• सवासवाः: Viśeṣaṇa (Qualifier of lokapālāḥ/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स + वासव (प्रातिपदिक); उपपद-समास/सह-प्रयोग
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्; समासः (सह वासवैः/with Indra and the Vasus)

• तत्: then/that
• तत्: Sambandha (Anaphoric/संबन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (अन्वय-सम्बन्ध)

• इन्द्रेण: by Indra
• इन्द्रेण: Karta (Agent in passive/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• हतः: was slain
• हतः: Kriyā (Passive predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु) + क्त (past participle)
• Form: कृदन्त (क्त/भूतकर्मणि), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (was slain)

• नन्दी: Nandī
• नन्दी: Karman (Patient in passive/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नन्दी (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; व्यक्तिनाम

• वज्रेण: with the thunderbolt
• वज्रेण: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वज्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• शतपर्वणा: having a hundred joints (many-segmented)
• शतपर्वणा: Viśeṣaṇa (Qualifier of vajreṇa/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शतपर्वन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; विशेषणम्; समासः द्विगु (शतं पर्वाणि यस्य)

Speaker

Narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Māheśvarakhaṇḍa framing)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Lokapālas with Indra form a tight battle-array; Indra hurls the many-jointed vajra, striking Nandin who collapses amid dust and flashing weapons.

Characters & Entities

• Lokapālas (Dikpālas)
• Indra (Vāsava)
• Nandī
• Vajra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic warfare illustrates the limits of worldly power: even exalted beings can fall when dharma is contested and divine will unfolds.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it remains within the Kedāra narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.