Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 59

Devanagari script

परेषां मंदिरं प्राप्त इंद्रोपि लघुतां व्रजेत् । तस्मात्त्वाया न गंतव्यं दक्षस्य यजनं शुभे

Transliteration

pareṣāṃ maṃdiraṃ prāpta iṃdropi laghutāṃ vrajet | tasmāttvāyā na gaṃtavyaṃ dakṣasya yajanaṃ śubhe

Translation

પરના મંદિરમાં પ્રવેશ કરતાં ઇન્દ્ર પણ લઘુ બની શકે. તેથી હે શુભે, તારે દક્ષના યજ્ઞમાં ન જવું.

Word by Word

• परेषाम्: of others
• परेषाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; 'others' इत्यर्थे

• मन्दिरम्: house, abode
• मन्दिरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्दिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• प्राप्तः: having reached
• प्राप्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (past participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विधेय (having reached)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अप्यर्थे (also/even)

• लघुताम्: lowliness, humiliation
• लघुताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लघुता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• व्रजेत्: would go/should come to
• व्रजेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मात् (अव्यय/तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थे (therefore)

• त्वया: by you/for you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• गन्तव्यम्: to be gone/should be gone (must go)
• गन्तव्यम्: Kriya (Obligation/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + तव्यत् (कृदन्त)
• Form: कर्तव्यता/विधेय-भाव (gerundive, तव्यत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; निषेधेन सह: 'न गन्तव्यम्' (must not go)

• दक्षस्य: of Dakṣa
• दक्षस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• यजनम्: sacrifice
• यजनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• शुभे: O auspicious one
• शुभे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; स्त्री-सम्बोधन

Speaker

Śiva

Visual Art Cues

Scene: Śiva speaks with calm authority, invoking Indra as example; Satī listens, conflicted. A symbolic vignette shows Indra at a doorway, his aura dimming as he crosses into ‘another’s house’.

Characters & Entities

• Śiva
• Satyā
• Indra
• Dakṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Status does not protect one from dishonor; dharma includes avoiding degrading contexts, even if socially prestigious.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None directly; it remains within the Kedārakhaṇḍa narrative about Dakṣa’s yajña.

What ritualistic prescription is mentioned?

A clear counsel/prohibition: Satyā should not go to Dakṣa’s sacrificial rite.