Adhyaya 40

Verse 1

अगस्त्य उवाच । पार्वतीहृदयानंद पार्वतीश समुद्भवम् । कथयेह यदुद्दिष्टं भवता प्रागघापहम्

અગસ્ત્ય બોલ્યા—હે પાર્વતીહૃદયાનંદ, હે પાર્વતીનાથ! તમે અગાઉ જે પાપહર વર્ણન સૂચવ્યું હતું, તે અહીં કહો।

Verse 2

स्कंद उवाच । शृण्वगस्ते यदा मेना हिमाचलपतिव्रता । गिरींद्रजां सुतामाह पुत्रि तेस्य महेशितुः

સ્કંદ બોલ્યા—હે અગસ્ત્ય, સાંભળો. એક વખત હિમાચલની પતિવ્રતા મેના ગિરીન્દ્રજા પુત્રીને બોલી—‘પુત્રી, તે મહેશ્વરના…’

Verse 3

किं स्थानं वसतिर्वा का को बंधुर्वेत्सि किंचन । प्रायो गृहं न जामातुरस्य कोपि च कुत्रचित्

‘તેણું સ્થાન શું છે, તેની વસતિ કેવી છે? તેના બંધુ કોણ—તું કંઈ જાણે છે? કારણ કે સામાન્ય રીતે ક્યાંય કોઈને જમાઈનું ઘર જાણીતું હોતું નથી।’

Verse 4

निशम्येति वचो मातुरतिह्रीणा गिरींद्रजा । आसाद्यावसरं शंभुं नत्वा गौरी व्यजिज्ञपत्

માતાના વચન સાંભળી અત્યંત લજ્જિત ગિરીન્દ્રજા ગૌરીએ અવસર પામી શંભુને નમસ્કાર કરીને પોતાની વિનંતી રજૂ કરી।

Verse 5

मया श्वश्रूगृहं कांत गम्यमद्य विनिश्चितम् । नाथात्र नैव वस्तव्यं नय मां स्वं निकेतनम्

‘કાંત, આજે મેં સાસુના ઘેર જવાનો નિશ્ચય કર્યો છે. હે નાથ, અહીં રહેવું નથી—મને તમારા સ્વધામે લઈ જાઓ।’

Verse 6

गिरींद्रजागिरं श्रुत्वा गिरीश इति तत्त्ववित् । हित्वा हिमगिरिं प्राप्तो निजमानंदकाननम्

ગિરિરાજની આજ્ઞાવાણી સાંભળી તત્ત્વજ્ઞ ગિરીશ—શિવ—હિમગિરિ ત્યજી પોતાના આનંદકાનન, કાશીના આનંદવનમાં પધાર્યા।

Verse 7

प्राप्यानंदवनं देवी परमानंदकारणम् । विस्मृत्य पितृसंवासं जाता चानंदरूपिणी

આનંદવનને પામી પરમાનંદની કારણભૂતા દેવીએ પિતૃગૃહનો નિવાસ પણ ભૂલી જઈ, પોતે જ આનંદસ્વરૂપિણી બની ગઈ।

Verse 8

अथ विज्ञापयांचक्रे गौरी गिरिशमेकदा । अच्छिन्नानंदसंदोहः कुतः क्षेत्रेऽत्र तद्वद

પછી એક વાર ગૌરીએ ગિરીશને વિનંતી કરી—“કહો તો, આ ક્ષેત્રમાં એવો અખંડ આનંદસમૂહ કેમ રહે છે?”

Verse 9

इति गौरीरितं श्रुत्वा प्रत्युवाच पिनाकधृक् । पंचक्रोशपरीमाणे क्षेत्रेस्मिन्मुक्तिसद्मनि

ગૌરીના વચન સાંભળી પિનાકધારી શિવે ઉત્તર આપ્યો—“પંચક્રોશ પરિમાણવાળા આ ક્ષેત્રમાં, જે મુક્તિનું ધામ છે…”

Verse 10

तिलांतरं न देव्यस्ति विना लिंगं हि कुत्रचित् । एकैकं परितो लिंगं क्रोशं क्रोशं च यावनिः

“હે દેવી, અહીં ક્યાંય લિંગ વિના તિલમાત્ર સ્થાન પણ નથી. ચારે તરફ એક પછી એક લિંગો જ લિંગો—ક્રોશે ક્રોશે, જેટલી દૂર સુધી ભૂમિ વિસ્તરે છે તેટલી સુધી।”

Verse 11

अन्यत्रापि हि सा देवि भवेदानंदकारणम् । अत्रानंदवने देवि परमानंदजन्मनि

અન્યત્ર પણ, હે દેવી, તે નિશ્ચયે આનંદનું કારણ બની શકે; પરંતુ અહીં આનંદવનમાં, હે દેવી, તે જ પરમાનંદનું જન્મસ્થાન છે.

Verse 12

परमानंदरूपाणि संति लिंगान्यनेकशः । चतुर्दशसु लोकेषु कृतिनो ये वसंति हि

પરમાનંદ-સ્વરૂપ લિંગો અનેક રીતે વિદ્યમાન છે. ચૌદ લોકોમાં જે પુણ્યશાળી વસે છે…

Verse 13

तैः स्वनाम्नेह लिंगानि कृत्वाऽपि कृतकृत्यता । अत्र येन महादेवि लिंगं संस्थापितं मम

તેઓ પોતાના નામે અહીં લિંગો રચીને પણ કૃતાર્થ થાય છે; પરંતુ હે મહાદેવી, જે અહીં મારા લિંગની સ્થાપના કરે છે…

Verse 14

वेत्ति तच्छ्रेयसः संख्यां शेषोपि न विशेषवित्

તે પુણ્યનું પરિમાણ—તેની સંખ્યા—કોણ જાણે? શેષ પણ તેનું સંપૂર્ણ વિસ્તરણ જાણતો નથી.

Verse 15

परिच्छेदव्यतीतस्यानंदस्य परकारणम् । अतस्त्विदं परं क्षेत्रं लिर्गैर्भूयोभिरद्रिजे

આ મર્યાદાથી પરના આનંદનું પરમ કારણ છે. તેથી, હે અદ્રિજે, આ પરમ ક્ષેત્ર છે—જે વધુ ને વધુ લિંગોથી સમૃદ્ધ છે.

Verse 16

निशम्येति महादेवी पुनः पादौ प्रणम्य च । देह्यनुज्ञां महादेव लिंगसंस्थापनाय मे

આ સાંભળી મહાદેવીએ ફરી શિવના ચરણોમાં પ્રણામ કરીને કહ્યું—“હે મહાદેવ, લિંગ-સ્થાપન માટે મને અનુજ્ઞા આપો.”

Verse 17

पत्युराज्ञां समासाद्य यच्छेच्छ्रेयः पतिव्रता । न तस्याः श्रेयसो हानिः संवर्तेपि कदाचन

પતિની આજ્ઞા પ્રાપ્ત કરીને પતિવ્રતા જે કંઈ શ્રેયસ્કર સાધન ઇચ્છે તે કરી શકે; તેના પુણ્યમાં કદી હાનિ થતી નથી—પ્રલયકાળે પણ નહીં.

Verse 18

इति प्रसाद्य देवेशमाज्ञां प्राप्य महेशितुः । लिंगं संस्थापितं गौर्या महादेव समीपतः

આ રીતે દેવેશને પ્રસન્ન કરીને અને મહેશ્વરની અનુજ્ઞા મેળવી, ગૌરીએ મહાદેવની નજીક લિંગની પ્રતિષ્ઠા કરી.

Verse 19

तल्लिंगदर्शनात्पुंसां ब्रह्महत्यादिपातकम् । विलीयेत न संदेहो देहबंधोपि नो पुनः

તે લિંગના માત્ર દર્શનથી જ મનુષ્યોના બ્રહ્મહત્યાદિ પાપો નિશ્ચયે વિલીન થાય છે; તેમાં સંશય નથી. દેહબંધન પણ ફરી રહેતું નથી.

Verse 20

तत्र लिंगे वरो दत्तो देवदेवेन यः पुनः । निशामय मुने तं तु भक्तानां हितकाम्यया

પછી તે લિંગને દેવાધિદેવે જે વરદાન આપ્યું, તે સાંભળો, હે મુનિ; ભક્તોના હિતની ઇચ્છાથી આ કહેવામાં આવે છે.

Verse 21

लिंगं यः पार्वतीशाख्यं काश्यां संपूजयिष्यति । तद्देहावसितिं प्राप्य काशीलिंगं भविष्यति

જે કાશીમાં ‘પાર્વતીશ’ નામે પ્રસિદ્ધ લિંગની ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરે છે, તે દેહાંત પછી કાશીલિંગત્વ પામી કાશીલિંગ બને છે.

Verse 22

काशीलिंगत्वमासाद्य मामेवानुप्रवेक्ष्यति । चैत्रशुक्लतृतीयायां पार्वतीशसमर्चनात्

કાશીલિંગત્વ પ્રાપ્ત કરીને તે માત્ર મને જ પ્રવેશે છે; ચૈત્ર શુક્લ તૃતીયાએ પાર્વતીશનું સમર્ચન કરવાથી આ ફળ પ્રગટે છે.

Verse 23

इह सौभाग्यमाप्नोति परत्र च शुभां गतिम् । पार्वतीश्वरमाराध्य योषिद्वा पुरुषोपि वा

પાર્વતીશ્વરની આરાધના કરવાથી, સ્ત્રી હોય કે પુરુષ—આ લોકમાં સૌભાગ્ય પામે છે અને પરલોકમાં શુભ ગતિ મેળવે છે.

Verse 24

न गर्भमाविशेद्भूयो भवेत्सौभाग्यभाजनम् । पार्वतीशस्य लिंगस्य नामापि परिगृह्णतः

જે પાર્વતીશના લિંગનું નામ પણ શ્રદ્ધાથી ગ્રહણ કરે છે, તે ફરી ગર્ભમાં પ્રવેશતો નથી અને સૌભાગ્યનો પાત્ર બને છે.

Verse 25

अपि जन्मसहस्रस्य पापं क्षयति तत्क्षणात् । पार्वतीशस्य माहात्म्यं यः श्रोष्यति नरोत्तमः । ऐहिकामुष्मिकान्कामान्स प्राप्स्यति महामतिः

હજાર જન્મોના પાપ પણ તત્ક્ષણે ક્ષય પામે છે. જે નરોત્તમ પાર્વતીશનું માહાત્મ્ય સાંભળે છે, તે મહામતિ ઇહલોક અને પરલોકના ઇચ્છિત ફળો પ્રાપ્ત કરે છે.

Verse 90

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे पार्वतीशवर्णनं नाम नवतितमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રીસ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતી-સાહસ્રી સંહિતાના ચોથા ભાગમાં, કાશીખંડના ઉત્તરાર્ધમાં “પાર્વતીશ (શિવ) વર્ણન” નામનો નવ્વદમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।