Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 54

Devanagari script

अग्रे कृत्वा स्थिताः सर्वास्ताः काश्यां मणिकर्णिकाम् । तन्नमस्कारमात्रेण नरो विघ्नैर्न बाध्यते

Transliteration

agre kṛtvā sthitāḥ sarvāstāḥ kāśyāṃ maṇikarṇikām | tannamaskāramātreṇa naro vighnairna bādhyate

Translation

તે સર્વ (યોગિનીઓ) મણિકર્ણિકાને અગ્રસ્થાને રાખીને કાશીમાં સ્થિત છે; માત્ર તેના નમસ્કારથી જ મનુષ્ય વિઘ્નોથી પીડાતો નથી।

Word by Word

• अग्रे: in front; ahead
• अग्रे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभाववत् प्रयोगः (in front)

• कृत्वा: having done/made
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund)

• स्थिताः: standing; stationed
• स्थिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृत्प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘सर्वाः ताः’ इत्यस्य विशेषणम्

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• ताः: those (they)
• ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• काश्याम्: in Kāśī
• काश्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• मणिकर्णिकाम्: Maṇikarṇikā (ghāṭ/holy spot)
• मणिकर्णिकाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मणिकर्णिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तत्: of that/its
• तत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (सम्बन्धे)

• नमस्कारमात्रेण: by mere salutation
• नमस्कारमात्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नमस्कार + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (नमस्कारस्य मात्रेण = by mere salutation)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विघ्नैः: by obstacles
• विघ्नैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विघ्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात

• बाध्यते: is afflicted/obstructed
• बाध्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: बाध् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगः (passive)

Speaker

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa discourse style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Maṇikarṇikā

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: (Implied) sages/recipients

Visual Art Cues

Scene: At Maṇikarṇikā, Yoginīs are envisioned as resident guardians with the ghat placed foremost; a devotee bows, and obstacles dissolve as the riverfront glows with lamps.

Characters & Entities

• Maṇikarṇikā
• Kāśī
• Yoginīs

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverence to a supreme tīrtha within the kṣetra functions as spiritual protection—humble salutation itself becomes a remover of impediments.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Maṇikarṇikā in Kāśī is explicitly praised as foremost and obstacle-removing.

What ritualistic prescription is mentioned?

Namaskāra (salutation/obeisance) to Maṇikarṇikā is stated as sufficient for vighna-nāśa (non-affliction by obstacles).