Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 73
यावद्देहे स्थितः प्राणो जीवितं तावदुच्यते । निर्गते तत्र मरणं ततः प्राणं निरुंधयेत्
yāvaddehe sthitaḥ prāṇo jīvitaṃ tāvaducyate | nirgate tatra maraṇaṃ tataḥ prāṇaṃ niruṃdhayet
જ્યાં સુધી દેહમાં પ્રાણ સ્થિત છે ત્યાં સુધી તેને ‘જીવન’ કહે છે; તે નીકળી જાય ત્યારે મૃત્યુ થાય છે. તેથી પ્રાણને શિસ્તમાં રાખી નિયંત્રિત કરવો જોઈએ।
Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Scene: A contemplative yogin near a cremation ghat at dusk, reflecting on prāṇa and mortality; the breath is shown as a subtle luminous thread within the body.
FAQs
Recognizing prāṇa as the basis of embodied life, the seeker trains it to gain mastery over instability and mortality-fear.
Kāśī is the implied sacred context in the Kāśīkhaṇḍa, where disciplines aimed at liberation are especially praised.
Restraint and regulation of prāṇa—i.e., prāṇāyāma as a disciplined practice.