Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 56

Devanagari script

दैवपित्र्यातिथेयानि तत्प्रधानानि यस्य तु । देवाद्यास्तन्न चाश्नंति स च स्वर्गं न गच्छति

Transliteration

daivapitryātitheyāni tatpradhānāni yasya tu | devādyāstanna cāśnaṃti sa ca svargaṃ na gacchati

Translation

જેના માટે દેવ, પિતૃ અને અતિથિ અર્પણો મુખ્ય નથી, તેના અન્ન/અર્પણને દેવાદિ સ્વીકારતા નથી; અને તે સ્વર્ગે જતો નથી.

Word by Word

• दैवपित्र्यातिथेयानि: offerings for gods, ancestors, and guests
• दैवपित्र्यातिथेयानि: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: दैव-पित्र्य-आतिथेय (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘दैवाणि च पित्र्याणि च आतिथेयानि च’ (threefold offerings); कर्तृपद-रूपेण

• तत्प्रधानानि: having that as the main part
• तत्प्रधानानि: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तत्-प्रधान (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (whose chief part is that)

• यस्य: of whom/whose
• यस्य: Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धे

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha/Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• देवाद्याः: the gods and others
• देवाद्याः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: देव-आदि (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘देवाः आदयः’ (gods and the rest); कर्ता

• तत्: that
• तत्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म (that offering/food)

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अन्वय

• अश्नन्ति: eat/partake
• अश्नन्ति: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: √अश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• सः: he
• सः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्ता

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• स्वर्गम्: heaven
• स्वर्गम्: Karma (Destination)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म (गन्तव्य)

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• गच्छति: goes
• गच्छति: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A household altar scene: lamps and naivedya before a Śiva-liṅga or Viśveśvara symbol; a brāhmaṇa performs tarpaṇa with water; a guest is welcomed with water and seat; above, devas and pitṛs receive subtle luminous portions.

Characters & Entities

• Devas
• Pitṛs

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It teaches that honoring gods, ancestors, and guests is foundational dharma; neglect blocks spiritual merit and higher destiny.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse gives general gṛhastha-dharma within the Kāśī Khaṇḍa context.

What ritualistic prescription is mentioned?

It prioritizes daiva (deity offerings), pitrya (ancestral rites), and ātitheya (guest-hospitality) as essential duties.