Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 77
Devanagari script
अर्चंति विश्वे विश्वेशं विश्वेशोर्चति विश्वकृत् । अविमुक्तेश्वरं लिंगं भुविमुक्तिप्रदायकम्
Transliteration
arcaṃti viśve viśveśaṃ viśveśorcati viśvakṛt | avimukteśvaraṃ liṃgaṃ bhuvimuktipradāyakam
Translation
વિશ્વદેવો વિશ્વેશ્વરની અર્ચના કરે છે, અને વિશ્વકર્તા એ વિશ્વેશ્વર પણ (પુનઃ) અર્ચન કરે છે. અવિમુક્તેશ્વર લિંગ ભૂમિ પર જ મુક્તિ આપનાર છે.
Word by Word
अर्चन्तिworship
अर्चन्ति:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Root√अर्च् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
विश्वेthe Viśvedevas
विश्वे:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootviśva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; देवगण-नाम (Viśvedevas)
विश्वेशम्Lord of the universe
विश्वेशम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootviśva (प्रातिपदिक) + īśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वस्य ईशः)
विश्वेशःthe Lord of the universe
विश्वेशः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootviśva (प्रातिपदिक) + īśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अर्चतिworships
अर्चति:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Root√अर्च् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
विश्वकृत्the maker of the universe
विश्वकृत्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootviśva (प्रातिपदिक) + kṛt (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कृ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (विश्वं करोति)
अविमुक्तेश्वरम्Avimukteśvara
अविमुक्तेश्वरम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootavimukta (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘लिङ्गम्’ इत्यस्य विशेषणम्
लिङ्गम्liṅga
लिङ्गम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootliṅga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
भुविon earth
भुवि:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootbhuvi (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-आधार; भुव्/भू-लोक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासे पूर्वपदम्
मुक्तिप्रदायकम्giver of liberation
मुक्तिप्रदायकम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootmukti (प्रातिपदिक) + pradāyaka (प्रातिपदिक; √दा-प्रद)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘लिङ्गम्’ इत्यस्य विशेषणम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (मुक्तेः प्रदायकः)
Speaker
Skanda
Characters & Entities
V
ViśvedevasV
Viśveśa (Śiva)A
AvimukteśvaraK
Kāśī (Vārāṇasī)FAQs
Avimukteśvara is exalted as so supreme that even divine beings revere Him, and His grace yields liberation in embodied life.
Kāśī’s Avimukta-kṣetra, particularly the Avimukteśvara Liṅga and the lordship of Viśveśa.
Worship (arcana) is implied, but no detailed ritual steps are specified.