Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 61
Devanagari script
ब्रह्मोवाच । विश्वेश जगतांनाथ पत्या व्यापारितोस्म्यहम् । कृतप्रसादेन विभो सृष्टिं कर्तुं चतुर्विधाम्
Transliteration
brahmovāca | viśveśa jagatāṃnātha patyā vyāpāritosmyaham | kṛtaprasādena vibho sṛṣṭiṃ kartuṃ caturvidhām
Translation
બ્રહ્માએ કહ્યું—હે વિશ્વેશ, હે જગન્નાથ! પ્રભુ (શિવ)ની આજ્ઞાથી હું કાર્યમાં નિયુક્ત થયો છું. હે વિભો, તમારા પ્રસાદથી મને ચતુર્વિધ સૃષ્ટિ કરવી છે.
Word by Word
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
विश्व-ईशO Lord of the universe
विश्व-ईश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (lord of the universe)
जगताम्-नाथO Lord of the worlds
जगताम्-नाथ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (lord of beings/worlds)
पत्याby the Lord/master
पत्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्
व्यापारितःcommissioned; set to work
व्यापारितः:
Karta (Subject complement/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-आ-√पृ (धातु; प्रेरणे/व्यापारे)
Formकृदन्तः—क्त (Past passive participle); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तम-पुरुषः (1st person), एकवचनम्
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
कृत-प्रसादेनby (your) bestowed grace
कृत-प्रसादेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकृत (कृदन्त; कृ धातोः क्त) + प्रसाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (with grace having been granted/with bestowed favor)
विभोO mighty one
विभो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्
सृष्टिम्creation
सृष्टिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
कर्तुम्to do; to make
कर्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्तः (Infinitive)
चतुर्विधाम्fourfold
चतुर्विधाम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (fourfold)
Speaker
Brahmā
Characters & Entities
Ś
Śiva (Viśveśa)B
BrahmāFAQs
Cosmic duties succeed through divine grace; even the creator-god Brahmā acts under the higher lordship of Viśveśa (Śiva).
Viśveśa is the celebrated lord of Kāśī (Vārāṇasī); the Kāśīkhaṇḍa frames this theology within Kāśī’s sacred landscape.
None; the verse is a theological statement within a dialogue.