Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 82

Devanagari script

निजघान त्रिशूलेन रक्षो विद्याधरं च तम् । विद्याधरकुमारोपि नितरां मधुराकृतिः

Transliteration

nijaghāna triśūlena rakṣo vidyādharaṃ ca tam | vidyādharakumāropi nitarāṃ madhurākṛtiḥ

Translation

તે રાક્ષસે ત્રિશૂલથી તે વિદ્યાધરને ઘા કર્યો; અને અત્યંત મધુર તથા મનોહર આકૃતિવાળો વિદ્યાધરકુમાર પણ યુદ્ધમાં ઉતર્યો।

Word by Word

• निजघान: struck/killed
• निजघान: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-हन् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• त्रिशूलेन: with a trident
• त्रिशूलेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: त्रिशूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगे), तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• रक्षः: the demon
• रक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रक्षस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विद्याधरम्: the Vidyādhara
• विद्याधरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विद्याधर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• विद्याधर-कुमारः: the Vidyādhara prince
• विद्याधर-कुमारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विद्याधर (प्रातिपदिक) + कुमार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अपि: also
• अपि: Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावन/समुच्चयार्थक-अव्यय (also/even)

• नितराम्: exceedingly
• नितराम्: Kriya/Visheṣaṇa-visheshana
• Type: Indeclinable
• Root: नितराम् (अव्यय)
• Form: तीव्रतावाचक-अव्यय (very/exceedingly)

• मधुर-आकृतिः: of charming appearance
• मधुर-आकृतिः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मधुर (प्रातिपदिक) + आकृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (विद्याधरकुमारस्य)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa context, typically Skanda addressing Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The rākṣasa lunges with a trident, striking the Vidyādhara; despite his sweet, gentle appearance, the Vidyādhara enters combat to defend and survive.

Characters & Entities

• Rākṣasa
• Vidyādhara
• Triśūla

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Gentleness does not eliminate the need to resist adharma; conflict arises when innocence is attacked.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.