Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 99
Devanagari script
मरालीगलनालीस्थ बिसासक्तसितच्छदम् । विशोककोकमिथुनक्रीडाक्रेंकारसुंदरम्
Transliteration
marālīgalanālīstha bisāsaktasitacchadam | viśokakokamithunakrīḍākreṃkārasuṃdaram
Translation
ત્યાં હંસોની નજીક કમળના નાળ પર શ્વેત પંખીઓ બિસમાં આસક્ત થઈ બેઠાં હતાં. શોકરહિત કોકપક્ષીઓનાં યુગલ ક્રીડા કરી મધુર કૂજનથી સરોવર શોભિત કરતું હતું.
Word by Word
मरालीfemale swan
मराली:
Sambandha (Genitive sense in compound/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमराली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (fem nom sg)
गलthroat/neck
गल:
Sambandha (Genitive sense in compound/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg)
नालीstalk, tube
नाली:
Adhikaraṇa (Locative sense in compound/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनाली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (fem nom/acc sg)
स्थsituated on
स्थ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्थ (√स्था धातु, क-प्रत्यय; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘स्थित’ अर्थे (neuter nom/acc sg; situated)
बिसlotus-fibre
बिस:
Sambandha (Genitive sense in compound/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootबिस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg)
आसक्तclinging to
आसक्त:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआसक्त (√सञ्ज्/सक्त् धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (neuter nom/acc sg; attached)
सितwhite
सित:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg)
छदम्leaf/wing (plumage)
छदम्:
Viśeṣya (Qualified noun/विशेष्य)
TypeNoun
Rootछद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg)
विशोकfree from sorrow
विशोक:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविशोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (masc nom/acc sg)
कोकkokila/cuckoo (or a bird)
कोक:
Sambandha (Genitive sense in compound/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (masc nom/acc sg)
मिथुनpair, couple
मिथुन:
Sambandha (Genitive sense in compound/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमिथुन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg)
क्रीडाplay, sport
क्रीडा:
Sambandha (Genitive sense in compound/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootक्रीडा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (fem nom/acc sg)
क्रेंकारwarbling/cry ‘kreṃ’
क्रेंकार:
Sambandha (Genitive sense in compound/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootक्रेंकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (masc nom/acc sg)
सुन्दरम्beautiful
सुन्दरम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुन्दर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg)
Speaker
Skanda
Tirtha Mahatmya
Type: kund
Visual Art Cues
Scene: A calm lotus lake: white birds cling to lotus stalks; haṃsas glide; paired kokas play and call sweetly; the whole scene feels sorrowless and luminous.
Characters & Entities
K
KāśīH
haṃsa/marālaL
lotus (bisa)K
koka birdsL
lake (saras)FAQs
The sacred sphere of Kāśī is depicted as ‘viśoka’—a realm where sorrow is pacified and the mind becomes fit for liberation-oriented devotion.
A sacred lake within Kāśī’s holy landscape (as part of the adhyāya’s grove-and-water description).
No explicit ritual is stated in this verse.