Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 24

Devanagari script

दाडिमीबीजसंभ्रांतशुकतुंडात्तमौक्तिकम् । धनधान्यसमृद्धं च पद्मालयमिवापरम्

Transliteration

dāḍimībījasaṃbhrāṃtaśukatuṃḍāttamauktikam | dhanadhānyasamṛddhaṃ ca padmālayamivāparam

Translation

દાડમના બીજ માટે ઉત્સુક થયેલા તોતાના ચાંચમાંથી જાણે મોતી કાઢ્યા હોય તેમ લાગતું હતું. અને ધન-ધાન્યથી સમૃદ્ધ તે સ્થાન જાણે લક્ષ્મીનું બીજું પદ્માલય બની રહ્યું હતું.

Word by Word

• दाडिमी-बीज-संभ्रान्त-शुक-तुंडात्-तमौक्तिकम्: a pearl taken from a parrot’s beak, confused among pomegranate seeds
• दाडिमी-बीज-संभ्रान्त-शुक-तुंडात्-तमौक्तिकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दाडिमी (प्रातिपदिक) + बीज (प्रातिपदिक) + संभ्रान्त (सम्√भ्रम् धातोः क्त, कृदन्त) + शुक (प्रातिपदिक) + तुण्ड (प्रातिपदिक) + आ√दा (धातु) + तमौक्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; दीर्घ-समासः—‘दाडिमीबीजेषु संभ्रान्तस्य शुकस्य तुण्डात् आत्तं मौक्तिकं’ इत्यर्थे

• धन-धान्य-समृद्धम्: rich in wealth and grain
• धन-धान्य-समृद्धम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धन (प्रातिपदिक) + धान्य (प्रातिपदिक) + समृद्ध (सम्√ऋध् धातोः क्त, कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘धनधान्यैः समृद्धम्’

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• पद्म-आलयम्: a lotus-abode (lotus-lake)
• पद्म-आलयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद्म (प्रातिपदिक) + आलय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• इव: like
• इव: Sambandha (Comparator/उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक अव्यय (comparative particle)

• अपरम्: another
• अपरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

Speaker

Narrative voice within Kāśīkhaṇḍa (deductively: Skanda speaking to Agastya)

Visual Art Cues

Scene: Parrots dart around pomegranate clusters, their beaks seeming to carry pearls; granaries and heaps of grain suggest abundance; the whole scene feels like Lakṣmī’s own lotus-abode made manifest.

Characters & Entities

• Kāśī
• Padmā (Lakṣmī)
• śuka (parrots)
• dāḍimī (pomegranate)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī’s sanctity is depicted as both spiritual and worldly auspiciousness—where dharma-supporting prosperity naturally arises.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī-kṣetra broadly, praised as ‘another Padmālayam’—a land of auspicious fortune.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse emphasizes the kṣetra’s inherent auspicious abundance.