Adhyaya 29

Verse 1

।अगस्त्य उवाच । विना स्नानेन गंगाया नृणां जन्मनिरथर्कम् । उपायांतरमस्त्यन्यद्येन स्नानफलं लभेत्

અગસ્ત્યએ કહ્યું—ગંગાસ્નાન વિના મનુષ્યજન્મ જાણે નિષ્ફળ છે. તે સ્નાનનું ફળ મેળવવા માટે બીજો કોઈ ઉપાય છે શું?

Verse 2

अशक्तानां च पंगूनामालस्योपहतात्मनाम् । दूरदेशांतरस्थानां गंगास्नानं कथं भवेत्

જે અશક્ત છે, જે લંગડા છે, જેમનો સંકલ્પ આળસથી ક્ષીણ થયો છે, અને જે દૂર દેશાંતરમાં રહે છે—તેમને ગંગાસ્નાન કેવી રીતે શક્ય બને?

Verse 3

दानं वाऽथ व्रतंवाऽथ मंत्रःस्तोत्रजपोऽथवा । तीर्थांतराभिषेको वा देवतोपासनं तु वा

દાન કે વ્રત, કે મંત્ર-સ્તોત્રનો જપ; અથવા અન્ય તીર્થમાં અભિષેક-સ્નાન; કે દેવતાની ઉપાસના—આવા કોઈ ઉપાય છે શું?

Verse 4

यद्यस्तिकिंचित्षड्वक्त्र गंगास्नानफलप्रदम् । विधानांतरमात्रेण तद्वद प्रणताय मे

હે ષડ્વક્ત્ર! જો માત્ર અન્ય વિધાનથી ગંગાસ્નાનનું ફળ આપતું કોઈ સાધન હોય, તો પ્રણત થયેલા મને તે કહો.

Verse 5

त्वत्तो न वेदस्कंदान्यो गंगागर्भ समुद्भव । परं स्वर्गतरंगिण्या महिमानं महामते

હે સ્કંદ, ગંગાગર્ભસમુદ્ભવ! સ્વર્ગતરંગિણી ગંગાનો પરમ મહિમા, હે મહામતે, તમારા સિવાય બીજો કોઈ જાણતો નથી.

Verse 6

स्कंद उवाच । संति पुण्यजलानीह सरांसि सरितो मुने । स्थाने स्थाने च तीर्थानि जितात्माध्युषितानि च

સ્કંદે કહ્યું—હે મુને! અહીં અનેક પુણ્યજળો છે—સરોભરો અને નદીઓ; તેમજ સ્થળે સ્થળે તીર્થો પણ છે, જે જિતાત્મા મહાત્માઓના અધિષ્ઠાનથી પાવન છે.

Verse 7

दृष्टप्रत्ययकारीणि महामहिम भांज्यपि । परं स्वर्गतरंगिण्याः कोट्यंशोपि न तत्र वै

પ્રત્યક્ષ ફળ આપનારાં અને મહામહિમાવાળાં તીર્થજળો અન્યત્ર હોય તોય, સ્વર્ગતરંગિણી ગંગાની પરમ મહિમાનો કોટ્યંશ પણ ત્યાં નથી.

Verse 8

अनेनैवानुमानेन बुद्ध्यस्व कलशोद्भव । दध्रे गंगोत्तमांगेन देवदेवेन शंभुना

આ જ અનુમાનથી, હે કલશોદ્ભવ (અગસ્ત્ય), સમજો—દેવોના દેવ શંભુ (શિવ) એ ગંગાને પોતાના ઉત્તમ અંગે, એટલે શિરે ધારણ કરી હતી.

Verse 9

स्नानकालेऽन्य तीर्थेषु जप्यते जाह्नवी जनैः । विना विष्णुपदीं क्वान्यत्समर्थमघमोचने

અન્ય તીર્થોમાં સ્નાનકાળે લોકો ‘જાહ્નવી’ નામ જપે છે; કારણ કે વિષ્ણુપદી (ગંગા) વિના પાપમોચનમાં સમર્થ બીજું શું છે?

Verse 10

गंगास्नानफलं ब्रह्मन्गंगायामेव लभ्यते । यथा द्राक्षाफलस्वादो द्राक्षायामेव नान्यतः

હે બ્રહ્મન, ગંગાસ્નાનનું ફળ ગંગામાં જ મળે છે; જેમ દ્રાક્ષફળનો સ્વાદ દ્રાક્ષમાં જ હોય, અન્યત્ર નહીં.

Verse 11

अस्त्युपाय इह त्वेकः स्याद्येनाविकलं फलम् । स्नानस्य देवसरितो महागुह्यतमो मुने

હે મુને, અહીં એક ઉપાય છે જેના દ્વારા સ્નાનનું ફળ અખંડ બને છે—દેવસરિતા (ગંગા)ના સ્નાનપુણ્ય વિષે આ મહાગુહ્યતમ રહસ્ય છે.

Verse 12

शिवभक्ताय शांताय विष्णुभक्तिपराय च । श्रद्धालवे त्वास्तिकाय गर्भवासमुपुक्षवे

આ શાંત સ્વભાવવાળા શિવભક્ત તથા વિષ્ણુભક્તિમાં પરાયણ જન માટે છે; શ્રદ્ધાવાન, આસ્તિક અને ગર્ભવાસબંધન (પુનર્જન્મ)માંથી મુક્તિ ઇચ્છનાર માટે છે.

Verse 13

कथनीयं न चान्यस्य कस्यचित्केनचित्क्वचित् । इदं रहस्यं परमं महापातकनाशनम्

આને અન્ય કોઈને—કોઈ દ્વારા, ક્યાંય પણ—કહેવું નહીં. આ પરમ રહસ્ય મહાપાતકોનો નાશ કરનાર છે.

Verse 14

महाश्रेयस्करं पुण्यं मनोरथकरं परम् । द्युनदीप्रीतिजनकं शिवसंतोषसंतति

આ પરમ પુણ્ય છે, મહાશ્રેય કરનારું અને ઉત્તમ મનોરથ પૂર્ણ કરનારું. તે દિવ્ય નદી (ગંગા)ને પ્રસન્ન કરે છે અને શિવસંતોષની અવિરત પરંપરા આપે છે.

Verse 15

नाम्नां सहस्रगंगायाः स्तवराजेषुशो भनम् । जप्यानां परमं जप्यं वेदोपनिषदासमम्

‘ગંગા-સહસ્રનામ’ સ્તવરાજોમાં શોભાયમાન છે; જપ્યોમાં આ પરમ જપ્ય—વેદ અને ઉપનિષદ સમાન છે.

Verse 16

जपनीयं प्रयन्नेन मौनिना वाचकं विना । शुचिस्थानेषु शुचिना सुस्पष्टाक्षरमेव च

આને પ્રયત્નપૂર્વક જપવું જોઈએ—મૌનથી, વાચક (વ્યાવસાયિક પાઠક) વિના; શુચિ વ્યક્તિએ શુચિ સ્થાને, અને અક્ષરો અત્યંત સ્પષ્ટ ઉચ્ચારતાં.

Verse 17

स्कंद उवाच । ओंनमो गंगादेव्यै । ओंकाररूपिण्यजराऽतुलाऽनमताऽमृतस्रवा । अत्युदाराऽभयाऽशोकाऽलकनंदाऽमृताऽमला

સ્કંદે કહ્યું—ૐ ગંગાદેવીને નમસ્કાર. તમે ઓંકારરૂપિણી, અજરા, અતુલા; નમન કરનાર માટે અમૃતધારા છો. તમે અત્યંત ઉદાર, અભયદાયિની, શોકહરિણી—અલકનંદા, અમૃતા, અમલા છો।

Verse 18

अनाथवत्सलाऽमोघाऽपांयोनिरमृतप्रदा । अव्यक्तलक्षणाऽक्षोभ्या ऽनवच्छिन्नाऽपराजिता

તમે અનાથપ્રેમાળ, કૃપામાં અમોઘ; જળોની આદ્ય-યોનિ અને અમૃતપ્રદાયિની છો. તમારા લક્ષણો અવ્યક્ત; તમે અક્ષોભ્ય, અવચ્છિન્ન અને અપરાજિતા છો।

Verse 19

अनाथनाथाऽभीष्टार्थसिद्धिदाऽनंगवर्धिनी । अणिमादिगुणाऽधाराग्रगण्याऽलीकहारिणी

તમે અનાથોના નાથ, ઇષ્ટાર્થસિદ્ધિ આપનાર, અને પવિત્ર પ્રેમ (અનંગ) વધારનાર છો. તમે અણિમા આદિ યોગગુણોના આધાર, પૂજ્યોમાં અગ્રગણ્ય, અને અસત્યહરિણી છો।

Verse 20

अचिंत्यशक्तिरनघाऽद्भुतरूपाऽघहारिणी । अद्रिराजसुताऽष्टांगयोगसिद्धिप्रदाऽच्युता

તમારી શક્તિ અચિંત્ય છે; તમે અનઘા, અદ્ભુતરূপા અને પાપહારિણી છો. તમે અદ્રિરાજસુતા, અષ્ટાંગયોગની સિદ્ધિઓ આપનાર, અને અચ્યુતા—સ્વભાવથી કદી ન ચ્યૂત થનાર છો।

Verse 21

अक्षुण्णशक्तिरसुदाऽनंततीर्थाऽमृतोदका । अनंतमहिमाऽपाराऽनंतसौख्यप्रदाऽन्नदा

તમારી શક્તિ અક્ષુણ্ণ છે; તમે જીવનદાયિની, અનંત તીર્થોથી યુક્ત, અને અમૃતોદકસ્વરૂપા છો. તમારી મહિમા અનંત અને અપાર છે; તમે અનંત સુખપ્રદાયિની અને અન્નદા છો।

Verse 22

अशेषदेवतामूर्तिरघोराऽमृतरूपिणी । अविद्याजालशमनी ह्यप्रतर्क्यगतिप्रदा

તે સર્વ દેવતાઓની મૂર્તિ છે; અઘોરા, અમૃતસ્વરૂપિણી. તે અવિદ્યાના જાળને શમાવે છે અને તર્કાતીત ગતિ પ્રદાન કરે છે.

Verse 23

अशेषविघ्नसंहर्त्री त्वशेषगुणगुंफिता । अज्ञानतिमिरज्योतिरनुग्रहपरायणा

તમે સર્વ વિઘ્નોનો સંહાર કરનાર, સર્વ સદ્ગુણોથી ગુંથાયેલા છો. તમે અજ્ઞાન-તિમિર માટે જ્યોતિ અને અનुग્રહમાં પરાયણ છો.

Verse 24

अभिरामाऽनवद्यांग्यनंतसाराऽकलंकिनी । आरोग्यदाऽनंदवल्ली त्वापन्नार्तिविनाशिनी

તે મનોહર, નિર્દોષ અંગવાળી, અનંત સારયુક્ત અને નિષ્કલંક છે. તે આરોગ્ય આપે છે, આનંદવલ્લી છે અને શરણાગતોની પીડા નાશ કરે છે.

Verse 25

आश्चर्यमूर्तिरायुष्या ह्याढ्याऽद्याऽप्राऽर्यसेविता । आप्यायिन्याप्तविद्याऽख्यात्वानंदाऽश्वासदायिनी

તે આશ્ચર્યમૂર્તિ, આયુષ્ય આપનાર; સમૃદ્ધ, આદ્યા અને આર્યો દ્વારા સેવિત છે. તે પોષણ કરનાર, સમ્યક્ વિદ્યા-પ્રાપ્તિ તરીકે ખ્યાત, આનંદ અને આશ્વાસ આપનાર છે.

Verse 26

आलस्यघ्न्यापदां हंत्री ह्यानंदामृतवर्षिणी । इरावतीष्टदात्रीष्टा त्विष्टापूर्तफलप्रदा

તે આળસનો નાશ કરનાર અને આપદાઓનો સંહાર કરનાર છે; તે આનંદામૃતની વર્ષા કરે છે. ઇરાવતી, ઇષ્ટ વર આપનાર, પ્રિય અને તેજસ્વી—તે ઇષ્ટ-પૂર્તના ફળ આપે છે.

Verse 27

इतिहासश्रुतीड्यार्था त्विहामुत्रशुभप्रदा । इज्याशीलसमिज्येष्ठा त्विंद्रादिपरिवंदिता

તમે ઇતિહાસો અને શ્રુતિમાં સ્તુત અર્થસ્વરૂપા છો; ઇહ લોક અને પર લોકમાં શુભ આપનારાં છો. યજ્ઞ-પૂજામાં નિષ્ઠાવાનોમાં તમે શ્રેષ્ઠા, અને ઇન્દ્રાદિ દેવો તમને પરિવંદન કરે છે।

Verse 28

इलालंकारमालेद्धा त्विंदिरारम्यमंदिरा । इदिंदिरादिसंसेव्या त्वीश्वरीश्वरवल्लभा

તમે ધરતીને શોભાવતી માળાઓથી અલંકૃત છો; લક્ષ્મીનું રમ્ય મંદિર છો. લક્ષ્મી વગેરે દિવ્ય શક્તિઓ તમારી સેવા કરે છે; તમે ઈશ્વરાધીશ્વરની વલ્લભા છો।

Verse 29

ईतिभीतिहरेड्या च त्वीडनीय चरित्रभृत् । उत्कृष्टशक्तिरुत्कृष्टोडुपमंडलचारिणी

તમે સ્તુત્ય છો અને આપત્તિ તથા ભય હરણ કરનારાં છો; તમારું ચરિત્ર વંદનીય છે. તમારી શક્તિ સર્વોત્કૃષ્ટ છે, અને તમે નક્ષત્રમંડળના ઉચ્ચ ક્ષેત્રમાં વિહર કરો છો।

Verse 30

उदितांबरमार्गोस्रोरगलोकविहारिणी । उक्षोर्वरोत्पलोत्कुंभा उपेंद्रचरणद्रवा

તમે તેજસ્વી આકાશમાર્ગે વિહરનારાં અને લોકલોકમાં પરિભ્રમણ કરનારાં છો. ઉર્વર ખેતર, કમળભર્યા જળ અને છલકતા કુંભ સમા તમે સમૃદ્ધ છો; ઉપેન્દ્ર (વિષ્ણુ)ના ચરણોમાં તમે ભક્તિથી દ્રવિત થાઓ છો।

Verse 31

उदन्वत्पूर्तिहेतुश्चोदारोत्साहप्रवर्धिनी । उद्वेगघ्न्युष्णशमनी उष्णरश्मिसुता प्रिया

તમે સમુદ્ર સમી પરિપૂર્ણતાનું કારણ છો અને ઉદાર ઉત્સાહ વધારનારાં છો. તમે ઉદ્વેગ હરણ કરનારાં, દાહ શમાવનારાં; સૂર્યકિરણોની પુત્રીને પ્રિય છો।

Verse 32

उत्पत्ति स्थिति संहारकारिण्युपरिचारिणी । ऊर्जं वहंत्यूर्जधरोर्जावती चोर्मिमालिनी

તમે જ સર્જન, પાલન અને સંહાર કરનારિ છો, તથા પોષક શક્તિરૂપે પરિચારિકા પણ છો. તમે પ્રાણ-ઊર્જા વહન કરો છો; તમે ઊર્જાધારિણી, તેજસ્વિણી અને તરંગમાલિની છો.

Verse 33

ऊर्ध्वरेतःप्रियोर्ध्वाध्वा ह्यूर्मिलोर्ध्वगतिप्रदा । ऋषिवृंदस्तुतर्द्धिश्च ऋणत्रयविनाशिनी

તમે ઊર્ધ્વરેતસ્ તપસ્વીઓને પ્રિય છો અને તમે જ ઊર્ધ્વમાર્ગ છો. પવિત્ર શક્તિની તરંગરૂપે તમે ઉચ્ચ ગતિ આપો છો; ઋષિવૃંદે સ્તુત સમૃદ્ધિ તમે, અને ત્રિવિધ ઋણનો નાશ કરનારિ છો.

Verse 34

ऋतंभरर्द्धिदात्री च ऋक्स्वरूपा ऋजुप्रिया । ऋक्षमार्गवहर्क्षार्चिरृजुमार्गप्रदर्शिनी

તમે ઋતંભરા—સત્યધારિણી અને આધ્યાત્મિક સમૃદ્ધિદાત્રી છો; તમે ઋક્-સ્વરૂપા છો અને ઋજુ માર્ગને પ્રિય માનો છો. તમે નક્ષત્રમાર્ગ વહન કરો છો, તેમની કાંતિ તમે, અને સીધો માર્ગ દર્શાવો છો.

Verse 35

एधिताऽखिलधर्मार्थात्वेकैकामृतदायिनी । एधनीयस्वभावैज्या त्वेजिता शेषपातका

તમે સર્વ ધર્મ અને અર્થથી વૃદ્ધિ પામો છો, અને દરેક ભક્તને પણ અમૃત આપો છો. પૂજનથી તમારો સ્વભાવ પ્રજ્વલિત થાય છે; તમે પ્રગટ થઈ બાકી રહેલા પાપો પણ નાશ કરો છો.

Verse 36

ऐश्वर्यदैश्वर्यरूपा ह्यैतिह्यं ह्यैंदवी द्युतिः । ओजस्विन्योषधीक्षेत्रमोजोदौदनदायिनी

તમે ઐશ્વર્ય આપનારિ અને ઐશ્વર્યસ્વરૂપા છો; પવિત્ર પરંપરાથી પૂજિતા, અને તમારી દ્યુતિ ચંદ્રસમાન છે. તમે ઓજસ્વિણી, ઔષધિઓનું ક્ષેત્રસ્વરૂપા; તમે પોષણ અને બળવર્ધક દાન આપો છો.

Verse 37

ओष्ठामृतौन्नत्यदात्री त्वौषधं भवरोगिणाम् । औदार्यचंचुरौपेंद्री त्वौग्रीह्यौमेयरूपिणी

હે દેવી! તમે ઓષ્ઠોમાં અમૃતસમાન મધુર વાણી અને સ્તુતિનું ઉન્નયન આપો છો; ભવ-રોગથી પીડિતો માટે તમે જ ઔષધિ છો. તમે દાનમાં ચપળ, ઔપેન્દ્રી શક્તિરૂપ, અને ઉગ્ર તથા અમેય રૂપ પ્રગટ કરનારાં છો.

Verse 38

अंबराध्ववहांऽवष्ठां वरमालांबुजेक्षणा । अंबिकांबुमहायोनिरंधोदांधकहारिणी

હે દેવી! તમે આકાશમાર્ગ વહન કરનારાં, દૃઢ રીતે સ્થિત; કમલનેત્રા અને શ્રેષ્ઠ માળાથી અલંકૃત છો. હે અંબિકા! તમે જળસમ મહાયોનિ, અંધકાર દૂર કરનારાં અને અંધકનો સંહાર કરનારાં છો.

Verse 39

अंशुमालाह्यंशुमती त्वंगीकृतषडानना । अंधतामिस्रहंत्र्यंधुरं जनाह्यंजनावती

હે તેજસ્વિની દેવી! તમે કિરણમાળાથી શોભિત, સ્વયં પ્રકાશસ્વરૂપ છો; તમે ષડાનન (સ્કંદ)ને અંગીકાર કર્યો છે. તમે અંધ તમસનો નાશ કરો છો અને જન માટે દિવ્ય અંજન છો—સત્ય દૃષ્ટિ અને વિવેક આપનારાં.

Verse 40

कल्याणकारिणी काम्या कमलोत्पलगंधिनी । कुमुद्वती कमलिनी कांतिः कल्पितदायिनी

હે કલ્યાણકારિણી દેવી! તમે કામ્ય છો; કમળ અને નીલકમળની સુગંધથી યુક્ત છો. તમે કુમુદ અને કમળોથી શોભિત; તમે જ કાંતિ છો અને ભક્તે કલ્પેલા વરદાન આપો છો.

Verse 41

कांचनाक्षी कामधेनुः कीर्तिकृत्क्लेशनाशिनी । क्रतुश्रेष्ठा क्रतुफला कर्मबंधविभेदिनी

હે કાંચનાક્ષી દેવી! તમે કામધેનુ છો; સાચી કીર્તિ આપનારાં અને ક્લેશ નાશ કરનારાં છો. તમે ક્રતુઓમાં શ્રેષ્ઠ અને ક્રતુફલસ્વરૂપ છો; તમે કર્મબંધનને છેદી નાખનારાં છો.

Verse 42

कमलाक्षी क्लमहरा कृशानुतपनद्युतिः । करुणार्द्रा च कल्याणी कलिकल्मषनाशिनी

હે કમલનેત્રિ દેવી! તું શ્રમ-ક્લમ હરણારી, અગ્નિ અને સૂર્યના તાપ સમી તેજસ્વિની છે. કરુણાથી આર્દ્ર, સદા કલ્યાણમયી, કલિયુગના પાપ-કલ્મષનો નાશ કરનારી છે.

Verse 43

कामरूपाक्रियाशक्तिः कमलोत्पलमालिनी । कूटस्था करुणाकांता कर्मयाना कलावती

હે દેવી! તું ઇચ્છાનુસાર રૂપ ધારણ કરનારી, પવિત્ર ક્રિયાની શક્તિસ્વરૂપા છે; કમળ અને નીલકમળની માળાથી શોભિત છે. તું કૂટસ્થ—અચલ, કરુણાથી મનોહર; જીવોને તેમના કર્માનુસાર માર્ગે પ્રવર્તાવનારી, દિવ્ય કલાઓથી સમૃદ્ધ છે.

Verse 44

कमलाकल्पलतिका कालीकलुषवैरिणी । कमनीयजलाकम्रा कपर्दिसुकपर्दगा

હે દેવી! તું લક્ષ્મીસમાન, આશીર્વાદોની કલ્પલતા છે; તું કાળીરૂપે સર્વ કલુષતાની વૈરિણિ છે. તું મનોહર જળ સમી રમણીયા છે; સુંદર જટાઓ અને શુભ કેશગોચ્છોથી અલંકૃત થઈ વિહરે છે.

Verse 45

कालकृटप्रशमनी कदंबकुसुमप्रिया । कालिंदी केलिललिता कलकल्लोलमालिका

હે દેવી! તું કાળ-મૃત્યુના વિષને શમાવનારી, કદંબકુસુમપ્રિયા છે. તું કાલિંદી (યમુના) સ્વરૂપા, ક્રીડામાં લલિતા; મધુર કલકલ તરંગ સમી માળાઓથી શોભિત છે.

Verse 46

क्रांतलोकत्रयाकंडूः कंडूतनयवत्सला । खड्गिनी खड्गधाराभा खगा खंडेंदुधारिणी

હે દેવી! તું ત્રિલોકને અતિક્રમી તેમને ઉદ્દીપ્ત-ઉદ્વેલિત કરનારી; કંડૂના પુત્ર પર વાત્સલ્ય ધરાવનારી છે. તું ખડ્ગધારિણી, ખડ્ગની ધાર સમી દીપ્ત; પક્ષી સમી વેગવતી, અને ખંડચંદ્ર ધારણ કરનારી છે.

Verse 47

खेखेलगामिनी खस्था खंडेंदुतिलकप्रिया । खेचरीखेचरीवंद्या ख्यातिः ख्यातिप्रदायिनी

જે આકાશમાં ક્રીડાપૂર્વક વિહરે છે, સ્વર્ગસ્થ છે, ખંડચંદ્ર-તિલકને પ્રિય માને છે. જે ખેચરી છે અને ખેચરો દ્વારા પણ વંદિત છે—એ જ ખ્યાતિસ્વરૂપા, પવિત્ર યશ આપનારિણી છે.

Verse 48

खंडितप्रणताघौघा खलबुद्धिविनाशिनी । खातैनः कंदसंदोहा खड्गखट्वांग खेटिनी

જે શરણાગતના પાપપ્રવાહને ખંડિત કરે છે, દુષ્ટબુદ્ધિનો વિનાશ કરે છે. જે મૂળથી સચિત પાપને ખોદી ઉપાડી નાખે છે—તે ખડ્ગ, ખટ્વાંગ અને ખેટ ધારણ કરનારિણી છે.

Verse 49

खरसंतापशमनी खनिः पीयूषपाथसाम् । गंगा गंधवती गौरी गंधर्वनगरप्रिया

જે ઉગ્ર સંતાપ શમાવે છે, અમૃતધારાઓની ખાણ અને સ્ત્રોત છે. એ જ ગંગા—સુગંધવતી, તેજસ્વી ગૌરી—ગંધર્વોના દિવ્ય નગરને પ્રિય છે.

Verse 50

गंभीरांगी गुणमयी गतातंका गतिप्रिया । गणनाथांबिका गीता गद्यपद्यपरिष्टुता

જેનુ સ્વરૂપ ગಂಭીર છે, જે ગુણમયી છે; જેના ભયનો અંત થયો છે અને જેને સદ્ગતિ પ્રિય છે. જે ગણનાથની અંબિકા છે; જે સ્વયં ગીતા છે—ગદ્ય અને પદ્યથી સ્તુત।

Verse 51

गांधारी गर्भशमनी गतिभ्रष्टगतिप्रदा । गोमती गुह्यविद्यागौर्गोप्त्री गगनगामिनी

ગાંધારી—જે ગર્ભબંધ દુઃખ શમાવે છે; જે માર્ગભ્રષ્ટને સત્ય ગતિ આપે છે. ગોમતી—ગુહ્ય વિદ્યાની તેજસ્વી ગૌરી; રક્ષિકા, જે આકાશમાં ગમન કરે છે.

Verse 52

गोत्रप्रवर्धिनी गुण्या गुणातीता गुणाग्रणीः । गुहांबिका गिरिसुता गोविंदांघ्रिसमुद्भवा

તે ગોત્રોને વધારનાર પુણ્યમયી છે; ગુણાતીત હોવા છતાં સર્વ ગુણોમાં અગ્રણી. તે ગુહ (કાર્તિકેય)ની માતા, ગિરિસુતા, અને ગોવિંદના ચરણોથી ઉદ્ભવેલી છે.

Verse 53

गुणनीयचरित्रा च गायत्री गिरिशप्रिया । गूढरूपा गुणवती गुर्वी गौरववर्धिनी

તેણું ચરિત્ર સ્તુતિને યોગ્ય છે; તે ગાયત્રી છે, ગિરીશ (શિવ)ની પ્રિયા. તેનું સ્વરૂપ ગૂઢ અને સૂક્ષ્મ છે; તે ગુણવતી, ગૌરવમયી અને ગૌરવવર્ધિની છે.

Verse 54

ग्रहपीडाहरा गुंद्रा गरघ्नी गानवत्सला । घर्महंत्री घृतवती घृततुष्टिप्रदायिनी

તે ગ્રહપીડા હરણ કરનાર, પોષણ આપનાર માતા; વિષ અને અનિષ્ટનો નાશ કરનાર, પવિત્ર ગાન પ્રત્યે સ્નેહાળ છે. તે દાહક તાપ નાશ કરે છે; ઘૃતસમાન તેજ-પોષણયુક્ત અને ઘૃતાહુતિથી તૃપ્તિ આપનાર છે.

Verse 55

घंटारवप्रिया घोराऽघौघविध्वंसकारिणी । घ्राणतुष्टिकरी घोषा घनानंदा घनप्रिया

તે ઘંટારવને પ્રિય માનનાર; ઘોરરૂપા, પાપપ્રવાહોનો વિનાશ કરનાર છે. તે પવિત્ર સુગંધથી ઘ્રાણને તૃપ્ત કરનાર, ઘોષારૂપા; ઘન આનંદમયી અને કૃપામેઘ સમ પ્રિયા છે.

Verse 56

घातुका घृर्णितजला घृष्टपातकसंततिः । घटकोटिप्रपीतापा घटिताशेषमंगला

તે દુષ્ટતાનો ઘાત કરનાર; જેના જળ પવિત્ર સ્પંદનથી ઘૂમરાય છે. તે પાપોની અવિરત પરંપરાને ચૂર્ણ કરનાર; કરોડો દુઃખઘટોને પી જઈ, સર્વ મંગળને સિદ્ધ કરનાર છે.

Verse 57

घृणावती घृणनिधिर्घस्मरा घूकनादिनी । घुसृणा पिंजरतनुर्घर्घरा घर्घरस्वना

તે કરુણામયી, દયાની નિધિ છે; છતાં અધર્મનો ભક્ષણ કરનારી અને ઘોર નાદ કરનારી છે. તે મલ‑પાપ હરણારી, સુવર્ણવર્ણ તનુવાળી; મેઘગર્જના સમો ઘર્ઘર ધ્વનિ ગુંજે છે.

Verse 58

चंद्रिका चंद्रकांतांबुश्चंचदापा चलद्युतिः । चिन्मयी चितिरूपा च चंद्रायुतशनानना

તે જ ચંદ્રિકા છે; ચંદ્રકાંત મણિમાંથી ઝરતી જલમય પ્રભા છે; તેની કાંતિ ચંચળ રીતે ઝગમે છે. તે ચિન્મયી, ચિતિરূপા છે; તેનું મુખ કરોડ ચંદ્ર સમ તેજસ્વી છે.

Verse 59

चांपेयलोचना चारुश्चार्वंगी चारुगामिनी । चार्या चारित्रनिलया चित्रकृच्चित्ररूपिणी

તેની આંખો ચાંપેય પુષ્પ જેવી; તે મનોહર, સુશોભિત અંગવાળી અને રમણીય ગતિ ધરાવે છે. તે સદાચારયોગ્ય, ઉત્તમ ચારિત્ર્યનું ધામ; તે અદ્ભુત કાર્યો કરનારી, પોતે અદ્ભુત રૂપવાળી છે.

Verse 60

चंपश्चंदनशुच्यंबुश्चर्चनीया चिरस्थिरा । चारुचंपकमालाढ्या चमिताशेष दुष्कुता

તે ચંપક જેવી સુગંધિત; ચંદનસુરભિત પવિત્ર જળ જેવી નિર્મળ છે. તે પૂજનીય અને ચિરસ્થિર છે. સુંદર ચંપકમાળાથી અલંકૃત થઈ તેણે સર્વ દુષ્કૃત્યોને દમન કરી મર્યાદિત કર્યા છે.

Verse 61

चिदाकाशवहाचिंत्या चंचच्चामरवीजिता । चोरिताशेषवृजिना चरिताशेषमंडला

તે ચિદાકાશમાં વિહરતી અચિંત્ય દેવી છે; ચંચળ ચામરોથી તેને વીંજવામાં આવે છે. તે સર્વ પાપોને ચોરી લઈ જાય છે, અને સર્વ મંડળો—લોકો તથા ક્ષેત્રો—માં વિહરી સર્વત્ર વ્યાપ્ત રહે છે.

Verse 62

छेदिताखिलपापौघा छद्मघ्नी छलहारिणी । छन्नत्रिविष्टप तला छोटिताशेषबंधना

તે સર્વ પાપોના પ્રવાહને છેદી નાખે છે; પાખંડનો નાશ કરી છલ-કપટ હરી લે છે. તે ત્રિવિષ્ટપ લોકોને આચ્છાદિત કરી રક્ષા કરે છે અને અવશેષ ન રહે તેમ સર્વ બંધનોને ચૂર કરે છે.

Verse 63

छुरितामृतधारौघा छिन्नैनाश्छंदगामिनी । छत्रीकृतमरालौघा छटीकृतनिजामृता

તે અમૃતધારાના પ્રવાહથી અભિષિક્ત છે; પાપોને છેદી છંદ-લય અનુસાર ગમન કરે છે. તે હંસસમૂહને છત્રરૂપ કરે છે અને પોતાનું અમૃત તેજસ્વી ધારાઓમાં વહાવે છે.

Verse 64

जाह्नवी ज्या जगन्माता जप्या जंघालवीचिका । जया जनार्दनप्रीता जुषणीया जगद्धिता

તે જાહ્નવી (ગંગા) છે; તે બળની ધનુષ્યજ્યા સમ દૃઢ છે; તે જગન્માતા અને જપમાં સ્મરણિયા છે. તે જયસ્વરૂપા, જનાર્દનની પ્રિયા, સેવ્યા-પૂજ્યા અને સમગ્ર જગતની હિતકારિણી છે.

Verse 65

जीवनं जीवनप्राणा जगज्ज्येष्ठा जगन्मयी । जीवजीवातुलतिका जन्मिजन्मनिबर्हिणी

તે જીવન સ્વયં છે, જીવોનાં પ્રાણ છે; તે જગતની જ્યેષ્ઠા અને જગન્મયી છે. તે સર્વ જીવોનાં જીવનરસની લતા છે અને જન્મે જન્મેના ચક્રને ઉખેડી નાખનારી છે.

Verse 66

जाड्यविध्वंसनकरी जगद्योनिर्जलाविला । जगदानंदजननी जलजा जलजेक्षणा

તે જાડ્ય-જડતાનો વિનાશ કરનારી; તે જગદ્યોનિ, જલરૂપે પ્રવાહિત છે. તે જગદાનંદજનની; કમલજા, કમલનેત્રા—કાશીની મંગલશક્તિ રૂપે સ્તુત છે.

Verse 67

जनलोचनपीयूषा जटातटविहारिणी । जयंती जंजपूकघ्नी जनितज्ञानविग्रहा

તે સર્વ જીવોના નેત્રો માટે અમૃત સમાન છે; શિવની જટાઓના તટ પર વિહાર કરે છે. સદા જયવંતી, દુષ્ટ ઉપદ્રવોનો નાશ કરનારી, અને શરણાગતોમાં દેહધારી જ્ઞાન પ્રગટ કરનારી છે.

Verse 68

झल्लरी वाद्यकुशला झलज्झालजलावृता । झिंटीशवंद्या झांकारकारिणी झर्झरावती

તે ઝલ્લરી વાદ્ય જેવી મધુર નાદમાં કુશળ; ઝળહળતા, છલછલતા જળથી આવૃત. ભૂતગણો દ્વારા વંદિત, ઝંકાર ઉત્પન્ન કરનારી, અને ઝરઝર વેગે વહેનારી છે.

Verse 69

टीकिताशेषपाताला टंकिकैनोद्रिपाटने । टंकारनृत्यत्कल्लोला टीकनीयमहातटा

તે સર્વ પાતાળોને પણ ગુંજાવનારી; પોતાના પ્રચંડ પ્રવાહથી પર્વતોને પણ ચીરી પાડી દેતી. ટંકાર પર નૃત્ય કરતી તરંગોવાળી, અને ધ્યાન-દર્શનયોગ્ય મહાતટધારિણી છે.

Verse 70

डंबरप्रवहाडीन राजहंसकुलाकुला । डमड्डमरुहस्ता च डामरोक्त महांडका

તે ડંબરભર્યા ગર્જનશીલ પ્રવાહથી વહે છે, રાજહંસોના કુળોથી ભરપૂર છે. ડમરુ ધારણ કરનારી, અને ડામર પરંપરામાં પ્રખ્યાત મહાશક્તિમયી—મંગલમયી ગંગા છે.

Verse 71

ढौकिताशेषनिर्वाणा ढक्कानादचलज्जला । ढुंढिविघ्नेशजननी ढणड्ढुणितपातका

તે સર્વ પ્રાણીઓને નિર્વાણ તરફ આકર્ષે છે; ઢક્કા-નાદથી તેનું જળ કંપે છે. તે ઢુંઢિ-વિઘ્નેશની જનની છે, અને પોતાની પ્રતિધ્વનિથી પાપોને હચમચાવી દૂર કરે છે.

Verse 72

तर्पणीतीर्थतीर्था च त्रिपथा त्रिदशेश्वरी । त्रिलोकगोप्त्री तोयेशी त्रैलोक्यपरिवंदिता

તે તર્પણ અને તૃપ્તિનું તીર્થ, સર્વ તીર્થોનું સારરૂપ છે. તે ત્રિપથા—ત્રણે લોકમાં વહેતી—ત્રિદશેશ્વરી, ત્રિલોકરક્ષિકા, જળાધીશ્વરી અને ત્રૈલોક્યવંદિતા છે.

Verse 73

तापत्रितयसंहर्त्री तेजोबलविवर्धिनी । त्रिलक्ष्या तारणी तारा तारापतिकरार्चिता

તે ત્રિવિધ તાપોનો સંહાર કરે છે અને તેજ તથા બળ વધારે છે. તે ત્રિલક્ષ્યા—સર્વ શુભ લક્ષ્યોનું લક્ષ્ય—તારિણી, માર્ગદર્શક તારા છે; અને તારાપતિ (ચંદ્ર) દ્વારા કરાર્ચિતા છે.

Verse 74

त्रैलोक्यपावनी पुण्या तुष्टिदा तुष्टिरूपिणी । तृष्णाछेत्त्री तीर्थमाता त्त्रिविक्रमपदोद्भवा

તે ત્રૈલોક્યને પાવન કરનારી પુણ્યા છે; તૃપ્તિ આપનારી અને તૃપ્તિસ્વરૂપિણી છે. તે તૃષ્ણા છેદનારી, તીર્થમાતા, અને ત્રિવિક્રમ (વિષ્ણુ)ના પાદથી ઉદ્ભવેલી છે.

Verse 75

तपोमयी तपोरूपा तपःस्तोम फलप्रदा । त्रैलोक्यव्यापिनी तृप्तिस्तृप्तिकृत्तत्त्वरूपिणी

તે તપોમયી, તપનું જ સ્વરૂપ, અને તપઃસ્તોમનું ફળ આપનારી છે. ત્રૈલોક્યમાં વ્યાપીને તે તૃપ્તિ સ્વયં—તૃપ્તિ કરાવનારી—અને તત્ત્વસ્વરૂપિણી છે.

Verse 76

त्रैलोक्यसुंदरी तुर्या तुर्यातीतपदप्रदा । त्रैलोक्यलक्ष्मीस्त्रिपदी तथ्यातिमिरचंद्रिका

તે ત્રૈલોક્યસુંદરી છે; તે તુર્યા છે અને તુર્યાતીત પદ આપે છે. તે ત્રૈલોક્યલક્ષ્મી, ત્રિપદી, અને સત્યથી અંધકાર હરણારી ચંદ્રિકા છે.

Verse 77

तेजोगर्भा तपःसारा त्रिपुरारि शिरोगृहा । त्रयीस्वरूपिणी तन्वी तपनांगजभीतिनुत्

તે તેજોગર્ભા, તપસ્સારસ્વરૂપા, ત્રિપુરારિ શિવના શિરે નિવાસ કરનારી; ત્રયી-વેદોની મૂર્તિ, સૂક્ષ્મ-તન્વી—જેનાં સમક્ષ સૂર્યના પુત્રો પણ ભયથી સ્તુતિ કરે છે।

Verse 78

तरिस्तरणिजामित्रं तर्पिताशेषपूर्वजा । तुलाविरहिता तीव्रपापतूलतनूनपात्

તે સંસારસાગર પાર ઉતારનારી, સૂર્યવંશની મિત્રા; સર્વ પિતૃઓને તૃપ્ત કરનારી—અતુલ છે, અને ઘોર પાપોના ઘન ‘કપાસ’ સમૂહને પણ પાતળો કરી ઝરાવી દે છે।

Verse 79

दारिद्र्यदमनी दक्षा दुष्प्रेक्षा दिव्यमंडना । दीक्षावतीदुरावाप्या द्राक्षामधुरवारिभृत्

તે દારિદ્ર્ય દમન કરનારી, દક્ષ અને સમર્થ; અપવિત્રોને દુર્દર્શ, છતાં દેવલોકનું દિવ્ય અલંકાર; દીક્ષાસંપન્ન અને દુર્લભપ્રાપ્ય—દ્રાક્ષા સમ મીઠું જળ ધારણ કરી આનંદ અને કૃપા આપે છે।

Verse 80

दर्शितानेककुतुका दुष्टदुर्जयदुःखहृत् । दैन्यहृद्दुरितघ्नी च दानवारि पदाब्जजा

તે અનેક અદ્ભુત કૌતુક દર્શાવનારી; દુષ્ટો અને દુર્જયો દ્વારા ઉપજતા દુઃખને હરનારી; દૈન્ય હરણ કરનારી અને પાપનાશિની—દાનવશત્રુના પાદપદ્મમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી।

Verse 81

दंदशूकविषघ्री च दारिताघौघसंततिः । द्रुतादेव द्रुमच्छन्ना दुर्वाराघविघातिनी

તે સર્પવિષનો નાશ કરનારી; પાપપ્રવાહની અવિરત ધારા ચીરનારી; અતિ ઝડપી, જાણે વૃક્ષછાયામાં છુપાયેલી—અવરોધ ન થઈ શકે એવા પાપોનું પણ વિઘાત કરે છે।

Verse 82

दमग्राह्या देवमाता देवलोकप्रदर्शिनी । देवदेवप्रियादेवी दिक्पालपददायिनी

તે દમ (સંયમ) દ્વારા જ ગ્રહ્ય છે; દેવમાતા, દેવલોક દર્શાવનારી. દેવોના દેવને પ્રિય એવી દેવી, જે દિક્પાલોના પદ પણ આપે છે.

Verse 83

दीर्घायुःकारिणी दीर्घा दोग्ध्री दूषणवर्जिता । दुग्धांबुवाहिनी दोह्या दिव्या दिव्यगतिप्रदा

તે દીર્ઘાયુ આપનારી, પોતે દીર્ઘ અને સ્થિર; પોષણ આપનારી દોગ્ધ્રી, દોષરહિત. દૂધ સમ જીવનદાયી જળ વહન કરનારી; ભક્તિથી દોહ્ય; દિવ્ય અને દિવ્ય ગતિ આપનારી.

Verse 84

द्युनदी दीनशरणं देहिदेहनिवारिणी । द्राघीयसी दाघहंत्री दितपातकसंततिः

તે સ્વર્ગીય નદી છે; દીનોની શરણ. દેહ આપતા પુનર્જન્મચક્રને રોકનારી; અત્યંત વિસ્તૃત—દાહ હરણ કરનારી અને પાપોની પરંપરા કાપનારી.

Verse 85

दूरदेशांतरचरी दुर्गमा देववल्लभा । दुर्वृत्तघ्नी दुर्विगाह्या दयाधारा दयावती

તે દૂર દેશો-દેશાંતરોમાં વિચરનારી; દુર્ગમ, છતાં દેવોને અતિ પ્રિય. દુર્વૃત્તિનો નાશ કરનારી, અગાધ; દયાની ધારા, દયાવતી.

Verse 86

दुरासदा दानशीला द्राविणी द्रुहिणस्तुता । दैत्यदानवसंशुद्धिकर्त्री दुर्बुद्धिहारिणी

તે દુરાસદા, દાનશીલા; ધન-સમૃદ્ધિ આપનારી. દ્રુહિણ (બ્રહ્મા) દ્વારા સ્તુત; દૈત્ય-દાનવોનું પણ શુદ્ધિકરણ કરનારી—દુર્બુદ્ધિ હરનારી.

Verse 87

दानसारा दयासारा द्यावाभूमिविगाहिनी । दृष्टादृष्टफलप्राप्तिर्देवतावृंदवंदिता

તે દાન અને દયાનો સાર છે, જે સ્વર્ગ અને પૃથ્વીમાં વ્યાપેલી છે. તેના દ્વારા દૃષ્ટ તથા અદૃષ્ટ—બન્ને પ્રકારના પુણ્યફળ પ્રાપ્ત થાય છે; દેવગણોના સમૂહ તેને વંદે છે.

Verse 88

दीर्घव्रता दीर्घदृष्टिर्दीप्ततोया दुरालभा । दंडयित्री दंडनीतिर्दुष्टदंडधरार्चिता

તે દીર્ઘ વ્રતોમાં અડગ અને દીર્ઘદૃષ્ટિવાળી છે; તેના જળ પવિત્ર તેજથી દીપ્ત છે અને તે દુર્લભ છે. તે દંડ આપનારી તથા દંડનીતિ સ્વયં છે; દુષ્ટદંડધારી પણ તેની આરાધના કરે છે.

Verse 89

दुरोदरघ्नी दावार्चिर्द्रवद्रव्यैकशेवधिः । दीनसंतापशमनी दात्री दवथुवैरिणी

તે દુર્ભાગ્ય અને વિનાશનો નાશ કરે છે; અધર્મ સામે દાવાગ્નિ સમી પ્રજ્વલિત થાય છે. તે વહેતી સંપત્તિનો એકમાત્ર ખજાનો છે; દીનના સંતાપને શમાવનારી દાત્રી, અને દાહજ્વર તથા પીડાની વૈરિણી છે.

Verse 90

दरीविदारणपरा दांता दांतजनप्रिया । दारिताद्रितटा दुर्गा दुर्गारण्यप्रचारिणी

તે ખીણો અને અવરોધોને વિદારી નાખવામાં તત્પર છે; તે દાંતા (સંયમિની) છે અને સંયમીજનોને પ્રિય છે. તે પર્વતના કાંઠા ચીરી માર્ગ બનાવે છે; તે દુર્ગા છે, દુર્ગમ અરણ્યોમાં નિર્ભય વિહરે છે.

Verse 91

धर्मद्रवा धर्मधुरा धेनुर्धीरा धृतिर्ध्रुवा । धेनुदानफलस्पर्शा धर्मकामार्थमोक्षदा

તે ધર્મરૂપે વહે છે અને ધર્મધુરા ધારણ કરે છે. તે ધેનુ છે—ધીર, સાહસી—અને ધૃતિમાં ધ્રુવ છે. તે ગોદાનના ફળનો સ્પર્શ કરાવે છે અને ધર્મ, કામ, અર્થ તથા મોક્ષ આપે છે.

Verse 92

धर्मोर्मिवाहिनी धुर्या धात्री धात्रीविभूषणम् । धर्मिणी धर्मशीला च धन्विकोटिकृतावना

તે ધર્મની તરંગો વહન કરનારી, સર્વ પવિત્ર ભાર ઉઠાવવા યોગ્ય છે. તે ધાત્રી છે—ધારણશક્તિનું ભૂષણ અને વૈભવ; ધર્મિણી અને ધર્મશીલા, તથા દૂરના સીમાડા અને ઉજ્જડ પ્રદેશોની પણ રક્ષિકા છે.

Verse 93

ध्यातृपापहरा ध्येया धावनी धूतकल्मषा । धर्मधारा धर्मसारा धनदा धनवर्धिनी

તેનું ધ્યાન કરનારાના પાપ હરનારિ, અને તે જ ધ્યાનનું પરમ લક્ષ્ય છે. તે વેગે વહેતી અશુદ્ધિ ધોઈ, સર્વ કલ્મષ ઝાડી નાખે છે. તે ધર્મધારા અને ધર્મસાર; ધનદાયિની અને ધનવર્ધિની છે.

Verse 94

धर्माधर्मगुणच्छेत्त्री धत्तूरकुसुमप्रिया । धर्मेशी धर्मशास्त्रज्ञा धनधान्यसमृद्धिकृत्

તે ધર્મ-અધર્મ—બન્નેના ગુણબંધનને છેદનારી, અને ધત્તૂરના પુષ્પોને પ્રિય માનનારી છે. તે ધર્મેશી, ધર્મશાસ્ત્રજ્ઞા, તથા ધન-ધાન્યની સમૃદ્ધિ કરનારી છે.

Verse 95

धर्मलभ्या धर्मजला धर्मप्रसवधर्मिणी । ध्यानगम्यस्वरूपा च धरणी धातृपूजिता

તે ધર્મથી પ્રાપ્ત થનારી છે; તેનું જળ જ ધર્મ છે, અને ધર્મને પ્રસવતાં પણ તે સદા ધર્મિણી રહે છે. તેનું સ્વરૂપ ધ્યાનથી ગમ્ય છે; તે ધરણી છે અને ધાત્રી દ્વારા પૂજિતા છે.

Verse 96

धूर्धूर्जटिजटासंस्था धन्या धीर्धारणावती । नंदा निर्वाणजननी नंदिनी नुन्नपातका

તે ધૂર્જટિ (શિવ)ની જટાઓમાં સ્થિત, ધન્યા, પ્રજ્ઞાવતી અને ધારણાશક્તિસંપન્ન છે. તે નંદા—નિર્વાણજનની; તે નંદિની, જે પાપોને હાંકી નાશ કરે છે.

Verse 97

निषिद्धविघ्ननिचया निजानंदप्रकाशिनी । नभोंगणचरी नूतिर्नम्या नारायणीनुता

તે નિષિદ્ધ અને અવરોધક વિઘ્નસમૂહોને દૂર કરનારી, સ્વાભાવિક આનંદને પ્રકાશિત કરનારી છે. આકાશમંડળમાં વિહરનારી, સ્તુતિયોગ્ય અને નમસ્કારયોગ્ય—જેની નારાયણી (લક્ષ્મી) પણ સ્તુતિ કરે છે.

Verse 98

निर्मला निर्मलाख्याना नाशिनीतापसंपदाम् । नियता नित्यसुखदा नानाश्चर्यमहानिधिः

તે નિર્મળ છે, તેની ખ્યાતિ પણ નિષ્કલંક છે; તે જીવોના સંચિત તાપ-સમ્પદાઓ (દુઃખસંચય) નો નાશ કરે છે. નિયમિત અને અચલ રહી, તે નિત્યસુખ આપનારી તથા અનેક આશ્ચર્યોની મહાન નિધિ છે.

Verse 99

नदीनदसरोमाता नायिका नाकदीर्घिका । नष्टोद्धरणधीरा च नंदनानंददायिनी

તે નદીઓ, નાળા અને સરોવરોની માતા છે; તે નાયિકા અને માર્ગદર્શિકા છે. તે સ્વર્ગીય સરોવરરૂપા, નષ્ટ થયેલાનું ઉદ્ધાર કરવામાં ધીરા, અને નંદનવનનો આનંદ આપનારી છે.

Verse 100

निर्णिक्ताशेषभुवना निःसंगा निरुपद्रवा । निरालंबा निष्प्रपंचा निर्णाशितमहामला

તે સર્વ ભુવનોને શુદ્ધ કરનારી, આસક્તિરહિત અને ઉપદ્રવરહિત છે. તે નિરાલંબા, પ્રપંચાતીત; તેણે મહામલ (અશુદ્ધિ) ને સંપૂર્ણ રીતે નાશ કર્યો છે.

Verse 110

परमैश्वर्यजननी प्रज्ञा प्राज्ञा परापरा । प्रत्यक्षलक्ष्मीः पद्माक्षी परव्योमामृतस्रवा

તે પરમ ઐશ્વર્યની જનની છે; તે જ પ્રજ્ઞા અને પ્રાજ્ઞા—પરા પણ અને અપરા પણ. તે પ્રત્યક્ષ લક્ષ્મી, પદ્માક્ષી; પરવ્યોમમાંથી અમૃતધારા વહાવનારી છે.

Verse 120

विद्याधरी विशोका च वयोवृंदनिषेविता । बहूदका बलवती व्योमस्था विबुधप्रिया

તે વિદ્યાધારિણી અને શોકહરિણી છે. યુગયુગના સમુદાયો દ્વારા સેવિત, જીવનદાયી બહુજળથી સમૃદ્ધ, બલવતી, વ્યોમસ્થ અને દેવોને પ્રિય છે.

Verse 130

भवप्रिया भवद्वेष्टी भूतिदा भूतिभूषणा । भाललोचनभावज्ञा भूतभव्यभवत्प्रभुः

તે ભવ (શિવ)ને પ્રિય છે અને ભવબંધનનો દ્વેષ કરનારી છે. તે ઐશ્વર્યદાયિની અને ઐશ્વર્યથી ભૂષિત; ભાલલોચન (શિવ)ના ભાવને જાણનારી, તથા ભૂત-ભવ્ય-વર્તમાનની અધિષ્ઠાત્રી છે.

Verse 140

मालाधरी महोपाया महोरगविभूषणा । महामोहप्रशमनी महामंगलमंगलम्

તે માલાધારિણી છે; મોક્ષનો મહોપાય છે; મહાઉરગોથી વિભૂષિત છે. તે મહામોહને શમાવનારી, અને સર્વ મહામંગળોમાં પણ પરમ મંગલસ્વરૂપા છે.

Verse 150

रागिणीरंजितशिवा रूपलावण्यशेवधिः । लोकप्रसूर्लोकवंद्या लोलत्कल्लोलमालिनी

તે રાગિણી છે, શિવને રંજિત કરનારી; રૂપ-લાવણ્યની શેવધી છે. તે લોકપ્રસૂ, લોકવંદ્યા, અને લોલિત-ઉછળતા તરંગોની માળાથી વિભૂષિતા છે.

Verse 160

श्मशानशोधनी शांता शश्वच्छतधृतिष्टुता । शालिनी शालिशोभाढ्या शिखिवाहनगर्भभृत्

તે શ્મશાનને શુદ્ધ કરનારી અને શાંતસ્વરૂપા છે. અનંત કાળ સુધી અડગ ધૈર્ય માટે સ્તુત્યા; તે શાલિની, ઉત્તમ શોભાથી સમૃદ્ધ, અને શિખિવાહન (સ્કંદ)ને ગર્ભમાં ધારણ કરનારી છે.

Verse 170

श्रद्धयाभीष्टफलदं चतुर्वर्गसमृद्धिकृत् । सकृज्जपादवाप्नोति ह्येकक्रतुफलंमुने

હે મુને! શ્રદ્ધાથી કરાયેલો આ જપ ઇચ્છિત ફળ આપનાર અને ધર્મ-અર્થ-કામ-મોક્ષ—ચતુર્વર્ગની સમૃદ્ધિ કરનાર છે; એક વાર જપ કરવાથી પણ એક ક્રતુ (યજ્ઞ) જેટલું પુણ્યફળ પ્રાપ્ત થાય છે।

Verse 180

जन्मांतर सहस्रेषु यत्पापं सम्यगर्जितम् । गंगानामसहस्रस्य जपनात्तत्क्षयं व्रजेत्

હજારો જન્મોમાં સાચે જ સંચિત થયેલું જે પાપ હોય, તે ગંગાના સહસ્ર નામોના જપથી ક્ષય પામી નષ્ટ થઈ જાય છે।

Verse 190

गुरुशुश्रूषणं कुर्वन्यावज्जीवं नरोत्तमः । यत्पुण्यमर्जयेत्तद्भाग्वर्षं त्रिषवणं जपन्

જીવનભર ગુરુની શুশ્રૂષા કરનાર નરોત્તમ જે પુણ્ય કમાય છે, તે જ પુણ્ય ભાग़-વર્ષ સુધી દરરોજ ત્રિસવણ (ત્રિકાળ) આ જપ કરવાથી પ્રાપ્ત થાય છે।

Verse 200

दिव्याभरणसंपन्नो दिव्यभोगसमन्वितः । नंदनादिवने स्वैरं देववत्स प्रमोदते

દિવ્ય આભૂષણોથી શોભિત અને દિવ્ય ભોગોથી યુક્ત થઈ, તે નંદન વગેરે દેવ-વનમાં દેવતાની જેમ સ્વચ્છંદ આનંદ કરે છે।

Verse 210

गंगास्नानप्रतिनिधिः स्तोत्रमेतन्मयेरितम् । सिस्नासुर्जाह्नवीं तस्मादेतत्स्तोत्रं जपेत्सुधीः

મારા દ્વારા પ્રકટ કરાયેલું આ સ્તોત્ર ગંગાસ્નાનનું પ્રતિનિધિ (સમફલદાયક) છે; તેથી જાહ્નવીમાં સ્નાન કરવાની ઇચ્છા ધરાવતો સુધી આ સ્તોત્રનો જપ કરે।