Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 4
Devanagari script
असतां हृदि वक्त्रेषु निर्दिशंस्तमसः स्थितिम् । यामिनीकालकलितं जगदुज्जीवयन्पुनः
Transliteration
asatāṃ hṛdi vaktreṣu nirdiśaṃstamasaḥ sthitim | yāminīkālakalitaṃ jagadujjīvayanpunaḥ
Translation
દુષ્ટોના હૃદય અને મુખમાં રહેલા તમસનું સ્થાન પ્રગટ કરી, રાત્રિકાળે સચિત અંધકાર દૂર કરીને, તે (સૂર્ય) ઉદયથી ફરી જગતને જીવંત કરે છે।
Word by Word
असताम्of the wicked (people)
असताम्:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअसत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; ‘असत्’ = दुष्ट/असज्जन
हृदिin the heart
हृदि:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
वक्त्रेषुin the faces/mouths
वक्त्रेषु:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवक्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन
निर्दिशन्indicating, pointing out
निर्दिशन्:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootनि√दिश् (धातु)
Formवर्तमानकाले कृदन्तः, शतृ-प्रत्ययान्त (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तमसःof darkness
तमसः:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
स्थितिम्state, condition
स्थितिम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्थिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
यामिनीकालकलितम्connected with the time of night
यामिनीकालकलितम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootयामिनी + काल + कलित (प्रातिपदिक; कलित = √कल्/कलय्-सम्भव ‘कलित’ कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुषभावः: ‘यामिन्याः कालेन कलितम्’ = रात्रिकाल-सम्बद्धम्
जगत्the world
जगत्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
उज्जीवयन्reviving, enlivening
उज्जीवयन्:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootउद्+√जीव् (धातु)
Formवर्तमानकाले कृदन्तः, शतृ-प्रत्ययान्त (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
Speaker
Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa default dialogue-frame, verse-context narration)
Characters & Entities
S
Sūrya (implied)T
Tamas (darkness, personified)FAQs
Light (symbolizing dharma and clarity) exposes inner darkness and restores life and right order.
The broader context is Kāśī (Vārāṇasī) in the Kāśīkhaṇḍa, where sacred time (dawn) is celebrated as spiritually potent.
No explicit rite is stated here; the verse poetically frames dawn as the auspicious moment that supports dharmic practice.