Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 87

Devanagari script

अकांडेपि महाभागान्मिलितान्सप्तनीरधीन् । चित्रं विपद्विनिर्मग्नानुद्दिधीर्षूनिव प्रजाः

Transliteration

akāṃḍepi mahābhāgānmilitānsaptanīradhīn | citraṃ vipadvinirmagnānuddidhīrṣūniva prajāḥ

Translation

આશ્ચર્ય કે કોઈ પૂર્વ અવસર વિના પણ તે મહાભાગો એકત્ર થયા—જાણે સાત સમુદ્રો ભેગા થયા હોય; વિપત્તિમાં ડૂબેલી પ્રજાને ઉગારવા ઇચ્છુક જેવા તેઓ જણાયા।

Word by Word

• अकाण्डे: at an untimely moment
• अकाण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अकाण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपेक्षार्थक अव्यय (indeclinable; even/also)

• महाभागान्: greatly fortunate/noble
• महाभागान्: Karma (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महā + भागिन्/भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन; विशेषणम्

• मिलितान्: assembled
• मिलितान्: Karma (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: मिल् (धातु)
• Form: क्त (P.P.P.); पुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन; विशेषणम्

• सप्तनीरधीन्: (vast) like seven oceans
• सप्तनीरधीन्: Karma (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सप्त + नीरधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन; विशेषणम् (नीरधि = समुद्र)

• चित्रम्: strangely
• चित्रम्: Sambandha (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचनम् (used adverbially; ‘wonderfully/strangely’)

• विपद्-विनिर्मग्नान्: sunk in calamity
• विपद्-विनिर्मग्नान्: Karma (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विपद् + वि + निर् + मग्न (प्रातिपदिक)
• Form: क्त (P.P.P.) ‘विनिर्मग्न’; पुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन; विशेषणम्

• उद्दिधीर्षून्: wishing to lift up/rescue
• उद्दिधीर्षून्: Karma (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उद् + धृ (धातु)
• Form: सन्-प्रत्ययान्त इच्छार्थक (desiderative) वर्तमानकाले कृदन्त-रूपम्; पुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन; विशेषणम्

• इव: as if
• इव: Sambandha (Simile marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-वाचक अव्यय

• प्रजाः: the people
• प्रजाः: Karma (Object of implied comparison)
• Type: Noun
• Root: प्रजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); बहुवचन (Plural); उपमानम् (object of comparison)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa typically Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: The Saptarṣis appear gathered without prior occasion, likened to seven oceans meeting; their faces show compassionate intent, as if ready to lift drowning beings from disaster.

Characters & Entities

• Saptarṣi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Saints appear as protectors in times of distress; their compassion functions like a saving force for those overwhelmed by suffering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.