Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 77
Devanagari script
समातृदैवतोभिज्ञः केवलं राजवर्त्मनि । न वेद काननाध्वानं क्षणं दध्यौ नृपात्मजः
Transliteration
samātṛdaivatobhijñaḥ kevalaṃ rājavartmani | na veda kānanādhvānaṃ kṣaṇaṃ dadhyau nṛpātmajaḥ
Translation
ઘર અને માતૃદેવતાઓને જ ઓળખતો, અને માત્ર રાજમાર્ગોમાં જ અભ્યાસી, રાજપુત્રને વનપથ ખબર ન હતી; તે ક્ષણમાત્ર વિચારમાં પડ્યો।
Word by Word
सhe
स:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular (understood with abhijñaḥ)
मातृof (his) mother
मातृ:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन — Genitive (in compound)
दैवतof the deity/divine (matter)
दैवत:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदैवत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन — Genitive (in compound)
अभिज्ञःknowing/aware (of his mother’s deity)
अभिज्ञः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअभिज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘मातृदैवतयोः अभिज्ञः’
केवलम्only, merely
केवलम्:
Sambandha (Restriction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकेवल (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
Formअव्यय-प्रयोग — restrictive adverb
राजof the king; royal
राज:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन — Genitive (in compound)
वर्त्मनिon the royal road
वर्त्मनि:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवर्त्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन — Locative singular; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘राज्ञः वर्त्म’
नnot
न:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय — negation particle
वेदknows
वेद:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√विद् (विद् धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — Present, 3rd sg
काननof the forest
कानन:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकानन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन — Genitive (in compound)
अध्वानम्the forest-path
अध्वानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअध्वन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘काननस्य अध्वा’
क्षणम्for a moment
क्षणम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular (duration)
दध्यौpondered
दध्यौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√ध्यै (ध्यै धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — Perfect, 3rd sg
नृपof the king
नृप:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन — Genitive (in compound)
आत्मजःthe king’s son
आत्मजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआत्मज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘नृपस्य आत्मजः’
Speaker
Skanda to Agastya (deduced)
Visual Art Cues
Scene: The boy stands at the edge of a forest track, looking around with a brief, thoughtful pause; behind him the straight royal road fades, ahead the winding forest path disappears into shade.
Characters & Entities
S
SkandaA
AgastyaD
DhruvaFAQs
The spiritual path is unfamiliar to worldly comfort; a seeker must pause, discern, and proceed beyond inherited routines.
No tīrtha is named in this verse.
None.