Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 15

Devanagari script

पाकं कार्तस्वनं चैव विपाकं पाकहारिणम् । तं चन्द्रदमनं शूरं शूरामरविदारणम्

Transliteration

pākaṃ kārtasvanaṃ caiva vipākaṃ pākahāriṇam | taṃ candradamanaṃ śūraṃ śūrāmaravidāraṇam

Translation

પાક અને કાર્તસ્વન, તેમજ વિપાક અને પાકહારિણ; અને તે શૂર ચન્દ્રદમન—દેવવીરોનો વિદારક.

Word by Word

• पाकम्: Pāka (name)
• पाकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाक (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; व्यक्तिनाम

• कार्तस्वनम्: Kārtasvana (name)
• कार्तस्वनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कार्तस्वन (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; व्यक्तिनाम

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-सम्बन्धक अव्यय

• एव: also/indeed
• एव: Avadharana (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय

• विपाकम्: Vipāka (name)
• विपाकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विपाक (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; व्यक्तिनाम

• पाकहारिणम्: the one who takes away Pāka / Pākahārin (epithet/name)
• पाकहारिणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पाक (प्रातिपदिक) + हारिन् (कृदन्त; √हृ (धातु) णिनि)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (पाकं हरति इति) विशेषण/उपाधि

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम

• चन्द्रदमनम्: Candradamana (name/epithet)
• चन्द्रदमनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक) + दमन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (चन्द्रस्य दमनः/दमनम्) व्यक्तिनाम/उपाधि

• शूरम्: heroic
• शूरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शूर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (तम्)

• शूरामरविदारणम्: the destroyer of heroic gods (epithet)
• शूरामरविदारणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शूर (प्रातिपदिक) + अमर (प्रातिपदिक) + विदारण (प्रातिपदिक; वि + √दॄ/√दृ (धातु) ल्युट्/घञ्-भाव)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (शूराणाम् अमराणां विदारणम्/विदारकः) उपाधि

Speaker

Andhaka (or daitya-side speaker) continuing to Śukra (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A procession of named asura champions—Pāka, Kārtasvana, Vipāka, Pākahārin, and Candradamana—each distinguished by emblematic weapons and banners; Candradamana stands foremost as a god-crushing hero.

Characters & Entities

• Pāka
• Kārtasvana
• Vipāka
• Pākahārin
• Candradamana
• Amaras (Devas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇas catalog forces of conflict to set the stage for dharma’s resolution and the restoration of cosmic order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The macro-frame is Kāśī in the Kāśīkhaṇḍa; this verse is a narrative roster rather than a site-panegyric.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it enumerates warriors and describes prowess.