Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 52

Devanagari script

रसवंति सुगंधीनि हिमवंति तपर्तुषु । विश्राणयंति वा तृप्ति पानकानि प्रयत्नतः

Transliteration

rasavaṃti sugaṃdhīni himavaṃti tapartuṣu | viśrāṇayaṃti vā tṛpti pānakāni prayatnataḥ

Translation

તાપની ઋતુમાં તેઓ પ્રયત્નપૂર્વક રસાળ, સુગંધિત અને ઠંડા પાનક (પેય) અર્પણ કરે છે, જેથી તૃપ્તિ અને શીતળતા મળે.

Word by Word

• रसवन्ति: tasty, flavorful
• रसवन्ति: Visheshana (Qualifier of ‘पानकानि’)
• Type: Adjective
• Root: रसवत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; ‘रसयुक्त’

• सुगन्धीनि: fragrant
• सुगन्धीनि: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सुगन्धिन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; ‘सुगन्धयुक्त’

• हिमवन्ति: cool, chilled
• हिमवन्ति: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: हिमवत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; ‘शीतल/हिमयुक्त’

• तपर्तुषु: in the hot seasons
• तपर्तुषु: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तप-ऋतु (प्रातिपदिक; तप + ऋतु)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; तत्पुरुषः (तपस्य ऋतुषु = उष्णऋतुषु)

• विश्राणयन्ति: give out, bestow
• विश्राणयन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-श्राण् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• वा: or
• वा: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक अव्यय (disjunctive particle)

• तृप्तिम्: satisfaction, satiation
• तृप्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तृप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• पानकानि: drinks, beverages
• पानकानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पानक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन

• प्रयत्नतः: with effort, diligently
• प्रयत्नतः: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रयत्न (प्रातिपदिक) + तः (तसिल्)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त क्रियाविशेषण (adverb)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Volunteers in a shaded pavilion serving chilled, fragrant drinks to pilgrims; earthen cups, large covered vessels with cooling herbs; recipients visibly relieved and content.

Characters & Entities

• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hospitality that genuinely refreshes others—done thoughtfully and diligently—is a powerful form of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī as a sacred pilgrimage center where such offerings yield enhanced religious merit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Giving cooling, fragrant, tasty drinks (pānakas) during hot seasons to satisfy travelers.