Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 9

Devanagari script

खपुरैः खपुराकारं श्रीफलं श्रीफलैः किल । गुरुश्रियंत्वगुरुभिः कपिपिंगं कपित्थकैः

Transliteration

khapuraiḥ khapurākāraṃ śrīphalaṃ śrīphalaiḥ kila | guruśriyaṃtvagurubhiḥ kapipiṃgaṃ kapitthakaiḥ

Translation

ખપુર ફળોથી તે સ્થાન જાણે ‘ખપુરાકાર’ લાગતું; શ્રીફળ વૃક્ષોમાં શ્રીફળ બહુ હતાં; અગરુની સુગંધથી ઘન શોભા હતી, અને કપિત્થ ફળોથી તે કપિ જેવી પિંગળ છાયા ધરાવતું હતું।

Word by Word

• खपुरैः: with khapura trees (a kind of tree)
• खपुरैः: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: खपुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• खपुराकारम्: having the form/shape of khapura
• खपुराकारम्: Karma-anvaya (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: खपुर (प्रातिपदिक) + आकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (खपुरस्य आकारः यस्य); विशेषणम् (श्रीफलम्)

• श्रीफलम्: śrīphala (a fruit/tree; often bilva/coconut by context)
• श्रीफलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्रीफल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• श्रीफलैः: with śrīphala trees/fruits
• श्रीफलैः: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: श्रीफल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• किल: indeed, it is said
• किल: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: किल (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle; reportative/emphatic)

• गुरुश्रियम्: of great splendor
• गुरुश्रियम्: Karma-anvaya (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: गुरु (प्रातिपदिक) + श्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (गुर्वी श्रीः) विशेषणम् (कपिपिङ्गम्/वनम्)

• त्वगुरुभिः: with thick bark / bark-heavy
• त्वगुरुभिः: Karana-anvaya (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: त्वक् (प्रातिपदिक) + गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (त्वचा गुरवः ये); विशेषणम् (कपित्थकैः)

• कपिपिङ्गम्: monkey-tawny, reddish-brown
• कपिपिङ्गम्: Karma-anvaya (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: कपि (प्रातिपदिक) + पिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (कपिवत् पिङ्गलवर्णम्); विशेषणम् (वन/प्रदेशस्य)

• कपित्थकैः: with wood-apple (kapittha) trees
• कपित्थकैः: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: कपित्थक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Vyāsa (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Close-up botanical abundance: clusters of śrīphala, kapittha fruits with tawny hues, fragrant aguru trees, and unusual ‘khapura’ fruits shaping the grove’s silhouette; Nārada passes through, the air heavy with perfume.

Characters & Entities

• Aguru (aloeswood)
• Kapittha (wood-apple)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Abundance and fragrance in nature are used as signs of a sanctified region that supports pilgrimage and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A blessed forested tract encountered in the narrative path leading toward Kāśī-related teaching; the immediate locale is the Revā–Vindhya setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it contributes to the māhātmya mood by portraying sacred prosperity.