Adhyaya 7

Verse 1

श्रीसूत उवाच । स्वसैन्यमवलोक्याथ महिषो दानवेश्वरः । हतं देव्या महाक्रोधाच्चंडकोपमथाब्रवीत्

શ્રીસૂત બોલ્યા—પછી દાનવેશ્વર મહિષે દેવીએ પોતાના સૈન્યને હણેલું જોઈ, મહાક્રોધથી ચંડકોપને સંબોધીને કહ્યું.

Verse 2

महिष उवाच । चंडकोप महावीर्य युद्ध्यस्वैनां दुरात्मिकाम् । तथास्त्विति स चोक्त्वाथ चंडकोपः प्रतापवान्

મહિષ બોલ્યો—હે મહાવીર્ય ચંડકોપ! આ દુરાત્મા સ્ત્રી સાથે યુદ્ધ કર. ‘તથાસ્તુ’ કહી પ્રતાપી ચંડકોપ આગળ વધ્યો.

Verse 3

अवाकिरद्बाणवर्षैर्देवीं समरमूर्द्धनि । बाणजालानि तस्याशु चंडकोपस्य लीलया

યુદ્ધના શિખરે તેણે બાણવર્ષાથી દેવીને ઢાંકી દીધી; ચંડકોપની લીલાથી ક્ષણમાં બાણજાળોના પ્રહાર થયા.

Verse 4

छित्त्वा जघान शस्त्रेण चंडकोपस्य सांबिका । चकर्त वाजिनोऽप्यस्य सारथिं च ध्वजं धनुः

તેને કાપી પાડી સાંબિકાએ શસ્ત્રથી ચંડકોપ પર પ્રહાર કર્યો; તેના ઘોડા, સારથી, ધ્વજ અને ધનુષ્ય પણ કાપી નાંખ્યાં।

Verse 5

उन्ममाथ रथं चापि तं बाणैर्हृद्यताडयत् । स भग्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः

તેણે બાણોથી તેનો રથ પણ ચકનાચૂર કર્યો અને હૃદયમાં બાણ પ્રહાર કર્યો; ધનુષ તૂટી ગયું, રથ નષ્ટ થયો, ઘોડા અને સારથી હણાયા, તેથી તે નિરાધાર રહ્યો।

Verse 6

चंडकोपस्ततो देवीं खड्गचर्मधरोऽभ्यगात् । खड्गेन सिंहमाजघ्ने देव्या वाहं महासुरः

પછી ખડ્ગ અને ઢાલ ધારણ કરેલો ચંડકોપ દેવી તરફ આગળ વધ્યો; તે મહાસુરે ખડ્ગથી દેવીના વાહન સિંહ પર પ્રહાર કર્યો।

Verse 7

देवीमपि भुजे सव्ये खड्गेन प्रजघान सः । खङ्गो देव्या भुजे सव्ये व्यशीर्यत सहस्रधा

તેણે દેવીના ડાબા ભુજ પર પણ ખડ્ગથી પ્રહાર કર્યો; પરંતુ દેવીના ડાબા ભુજને સ્પર્શતાં જ તે ખડ્ગ હજારો ટુકડાઓમાં તૂટી ગયો।

Verse 8

ततः शूले न महता चंडकोपं तदांबिका । जघान हृदये सोऽपि पपात च ममार च

પછી બહુ મોટો ન હોય એવો પણ મહાપ્રભાવશાળી શૂલ લઈને અંબિકાએ ચંડકોપના હૃદયમાં પ્રહાર કર્યો; તે પડી ગયો અને મરી ગયો।

Verse 9

चंडकोपे हते तस्मिन्महावीर्ये महाबले । चित्रभानुर्गजारूढो देवीं तामभ्यधावत

મહાવીર્યવાન અને મહાબલ ચંડકોપ હણાયો ત્યારે, ગજરૂઢ ચિત્રભાનુ દેવી તરફ વેગથી ધસી આવ્યો।

Verse 10

दिव्यां शक्तिं ससर्जाथ महाघंटारवाकुलाम् । न्यवारयत हुंकारैर्देवी शक्तिं निराकुलाम्

પછી તેણે મહાઘંટાનાદથી ગગન ગુંજાવતી દિવ્ય શક્તિ ફેંકી; પરંતુ નિરાકુલ દેવીએ પોતાના પ્રચંડ હૂંકારોથી તે અસ્ત્ર અટકાવ્યું।

Verse 11

ततः शूलेन सा देवी चित्रभानुं व्यदारयत् । मृते तस्मिंस्ततो युद्धे करालो द्रुतमभ्यगात्

પછી દેવીએ પોતાના શૂલથી ચિત્રભાનુને વિદારી નાખ્યો. યુદ્ધમાં તે મરતાં જ કરાલ ઝડપથી આગળ આવ્યો।

Verse 12

करमुष्टिप्रहारेण सोऽपि देव्या निपातितः । ततो देवी मदोन्मत्तं गदया व्यसुमातनोत्

દેવીના કરપ્રહાર અને મુષ્ટિપ્રહારથી તે પણ ધરાશાયી થયો. પછી દેવીએ મદોન્મત્ત શત્રુને ગદાથી ઘાત કરી પ્રાણહીન કર્યો।

Verse 13

बाष्कलं पट्टिशेनापि चक्रेणापि तथांतिकम् । प्राहिणोद्यमलोकाय दुर्गा देवी द्विजोत्तमाः

હે દ્વિજોત્તમો! દેવી દુર્ગાએ બાષ્કલને પટ્ટિશથી તથા નજીકથી ચક્ર વડે પણ સંહાર કરી યમલોકમાં મોકલી દીધો।

Verse 14

एवमन्यान्महाकायान्मंत्रिणो महिषस्य च । शूलेन प्रोथयित्वाथ प्राहिणोद्यमसादनम्

આ રીતે દેવી મહિષના અન્ય મહાકાય મંત્રીઓને પણ શૂલથી ભેદી યમસદન, એટલે મૃત્યુધામ, તરફ પ્રેષિત કર્યા।

Verse 15

आत्मसैन्ये हते त्वेवं दुर्गया महिषासुरः । माहिषेणाथ रूपेण गणान्देव्या अभक्षयत्

દુર્ગાએ આ રીતે તેની પોતાની સેના હણી નાખતાં, મહિષાસુર મહિષરૂપ ધારણ કરીને દેવીના ગણોને ભક્ષવા લાગ્યો।

Verse 16

तुण्डेन निजघानैकान्सुराघातैस्तथापरान् । निश्वासवायुभिश्चान्यान्पातयामास रोषितः

ક્રોધિત થઈ તેણે થૂંથણથી કેટલાંકને પાડી દીધા, કેટલાંકને ઉગ્ર પ્રહારો વડે, અને અન્યને પોતાના શ્વાસના ઝોકાથી ધરાશાયી કર્યા।

Verse 17

देव्या भूतगणं त्वेवं निहत्य महिषासुरः । सिंहं मारयितुं देव्याश्चुक्रोध च ननाद च

દેવીના ભૂતગણોને આ રીતે હણીને મહિષાસુર દેવીના સિંહને મારવા ક્રોધિત થયો અને ગર્જના કરવા લાગ્યો।

Verse 18

ततः सिंहोऽभवत्क्रुद्धो महावीर्यो महाबलः । सुराभि घातनिर्भिन्नमहीतलमहीधरः

ત્યારે સિંહ પણ ક્રોધિત થયો—મહાવીર્યવાન, મહાબળવાન—જાણે પ્રચંડ આઘાતથી ભૂમિતલને ભેદી નાખનાર મહાપર્વત।

Verse 19

महिषासुरमायांतं नखैरेनं व्यदारयत् । चंडिकापि ततः क्रुद्धा वधे तस्याकरोन्मतिम्

મહિષાસુર માયા કરીને ધસી આવ્યો ત્યારે સિંહે પોતાના નખોથી તેને ચીરી નાંખ્યો. ત્યારબાદ ક્રોધિત ચંડિકાએ પણ તેના વધનો નિશ્ચય કર્યો.

Verse 21

सिंहवेषोऽभवद्दैत्यो महाबलपराक्रमः । देवी तस्य शिरोयावच्छेत्तुं बुद्धिमधारयत्

દૈત્યે સિંહવેષ ધારણ કર્યો અને મહાબળ તથા પરાક્રમથી યુક્ત થયો. દેવીએ તેનું શિરચ્છેદ કરવા દૃઢ નિર્ધાર કર્યો.

Verse 22

तावत्स पुरुषो भूत्वा खड्गपाणिरदृश्यत । अथ तं पुरुषं देवी खड्गहस्तं शरोत्करैः

એ સમયે તે દૈત્ય મનુષ્યરૂપે, હાથમાં ખડ્ગ લઈને પ્રગટ થયો. ત્યારે દેવીએ તે ખડ્ગધારી પુરુષ પર બાણોની ઝડી વરસાવી.

Verse 23

जघान तीक्ष्णधाराग्रैः परमर्मविदारणैः । ततः स पुरुषो विप्रा गजोऽभूद्धस्तदन्तवान्

દેવીએ તીક્ષ્ણ ધારવાળા, મર્મવિદારક બાણાગ્રોથી તેને પ્રહાર કર્યો. ત્યારબાદ, હે વિપ્રો, તે પુરુષ સૂંડ અને દાંતવાળો ગજ બની ગયો.

Verse 24

दुर्गाया वाहनं सिंहं करेण विचकर्ष च । ततः सिंहः करं तस्य विचकर्त नखांकुरैः

તેને હાથથી દુર્ગાના વાહન સિંહને પકડી ખેંચ્યો. ત્યારે સિંહે પોતાના નખોના અગ્રથી તેનો હાથ ચીરી નાંખ્યો.

Verse 25

भूयो महासुरो जातो माहिषं वेषमाश्रितः । ततः क्रुद्धा भद्रकाली महत्पानमसेवत

ફરી તે મહાસુર મહિષનું વેષ ધારણ કરીને ઊભો થયો. ત્યારે ક્રોધિત ભદ્રકાળીએ મહાપાન (મધુ)નું સેવન કર્યું.

Verse 26

ततः पानवशा न्मत्ता जहासारुणलोचना । महिषः सोऽपि गर्वेण शृंगाभ्यां पर्वतोत्करान्

પછી પાનના વશથી તે મત્ત બની અને અરુણ નેત્રોવાળી હસી પડી. તે મહિષાસુર પણ ગર્વથી પોતાના શિંગોથી પર્વતોના ઢગલા ઉછાળવા લાગ્યો.

Verse 27

चंडिकां प्रतिं चिक्षेप सा च तानच्छिनच्छरैः । ततो देवी जग न्माता महिषासुरमब्रवीत्

તેને ચંડિકાની તરફ ફેંક્યા; પરંતુ દેવીએ પોતાના બાણોથી તેમને કાપી નાખ્યા. ત્યારબાદ જગન્માતા દેવીએ મહિષાસુરને કહ્યું.

Verse 28

देव्युवाच । कुरु गर्वं क्षणं मूढ मधु यावत्पिबाम्यहम् । निवृत्तमधुपानाहं त्वां नयिष्ये यमक्षयम्

દેવીએ કહ્યું—હે મૂઢ! હું આ મધુ પીઉં ત્યાં સુધી ક્ષણમાત્ર ગર્વ કર. મધુપાન પૂર્ણ થયા પછી હું તને યમધામ—વિનાશ— તરફ લઈ જઈશ.

Verse 29

हते त्वयि दुराधर्षे मया दैवतकंटके । स्वंस्वं स्थानं प्रपद्यंतां सिद्धा साध्या मरुद्गणाः

હે દુરાધર્ષ, દેવતાઓના કંટક! તું મારા દ્વારા હણાય ત્યારે સિદ્ધો, સાધ્યો અને મરુદ્ગણો પોતપોતાના સ્થાને પહોંચે.

Verse 31

दक्षिणस्योदधेस्तीरेप्रदुद्राव त्वरान्वितः । अनुदुद्राव तं देवी सिंहमारुह्य वाहनम्

દક્ષિણ સમુદ્રના કિનારે તે ઉતાવળે દોડતો ભાગ્યો; દેવી સિંહવાહન પર આરુઢ થઈ તેને પીછો કરી દોડી।

Verse 32

अनुद्रुतस्ततो देव्या महिषो दानवेश्वरः । धर्मपुष्कीरणीतोये दशयोजनमायते

દેવીના પીછા કારણે દાનવેશ્વર મહિષ દશ યોજન વિસ્તૃત ધર્મપુષ્કરિણીના જળમાં પ્રવેશ્યો।

Verse 33

प्रविश्यांतर्हितस्तस्थौ दुर्गाताडनविह्वलः । ततो दुर्गा समासाद्य धर्मपुष्करिणीतटम्

તેમાં પ્રવેશીને મહિષ છુપાઈ રહ્યો, દુર્ગાના પ્રહારો થી વ્યાકુળ; પછી દુર્ગા ધર્મપુષ્કરિણીના કાંઠે આવી પહોંચી।

Verse 34

नददर्शासुरं तत्र महिषं चंडिका तदा । अशरीरा ततो वाणी दुर्गा देवीमभाषत

ત્યારે ચંડિકાએ ત્યાં મહિષાસુરને જોયો નહીં; એ સમયે એક અશરીરી વાણી દેવી દુર્ગાને સંબોધી બોલી।

Verse 35

भद्रकालि महादेवि महिषो दानवस्त्वया । ताडितो मुष्टिना भद्रे धर्मपुष्करिणीजले

“હે ભદ્રકાળી, હે મહાદેવી, હે ભદ્રે! ધર્મપુષ્કરિણીના જળમાં આ દાનવ મહિષને તું મুষ্টિથી પ્રહાર કર્યો છે।”

Verse 36

अस्मिन्नंतर्हितः शेते भयार्तो मारयस्व तम् । येनकेनाप्युपायेन चैनं प्राणैर्वियोजय

અહીં તે ભયથી વ્યાકુળ થઈ છુપાઈને પડ્યો છે—તેનો વધ કર. જે કોઈ ઉપાયથી બને, તેને પ્રાણોથી વિયોગ કરાવ.

Verse 37

एवं वाचाऽशरी रिण्या कथिता चंडिका तदा । प्राह स्ववाहनं सिंहमसुरेंद्रवधोद्यता

આ રીતે અશરીરી વાણીથી કહેલાં સાંભળી ચંડિકાએ ત્યારે પોતાના વાહન સિંહને કહ્યું—અસુરેન્દ્રના વધ માટે તે ઉદ્યત હતી.

Verse 38

मृगेंद्र सिंहविक्रांत महावलपराक्रम । धर्मपुष्कीरणीतोयं निःशेषं पीय तां त्वया

હે મૃગેન્દ્ર! સિંહસમાન વિક్రమવાળા, મહાબલ-પરાક્રમી! ધર્મપુષ્કરિણીનું આ જળ સંપૂર્ણપણે પી જા.

Verse 39

देव्यैवमुक्तः पंचास्यो धर्मपुष्करिणीजलम् । निःशेषं च पपौ विप्रा यथा पांसुर्भवेत्तथा

દેવીએ એમ કહ્યે પછી, હે વિપ્રો, પંચમુખે ધર્મપુષ્કરિણીનું જળ નીઃશેષ પી લીધું—એવું કે અંતે ધૂળ સમાન રહી ગયું.

Verse 40

निरगान्महिषो दीनस्ततस्तस्मा ज्जलाशयात् । आयांतमसुरं देवी पादेनाक्रम्य मूर्द्धनि

પછી તે દીન મહિષાસુર તે જળાશયમાંથી બહાર આવ્યો. આગળ આવતાં તે અસુરના મસ્તક પર દેવીએ પોતાનો ચરણ મૂકી તેને દબાવ્યો.

Verse 41

कंठं शूलेन तीक्ष्णेन पीडयामास कोपिता । ततो देव्यसिमादाय चकर्तास्य शिरो महत्

ક્રોધિત થઈ તેણે તીક્ષ્ણ શૂલથી તેના કંઠને દબાવ્યો; પછી દેવીએ ખડ્ગ ઉઠાવી તેનું મહાશિર કાપી નાખ્યું।

Verse 42

एवं स महिषो विप्राः सभृत्यबलवाहनः । दुर्गया निहतो भूमौ पपात च ममार च

હે વિપ્રો! આ રીતે તે મહિષાસુર સેવકો, સૈન્ય અને વાહનો સહિત દુર્ગા દ્વારા હણાયો; તે ધરતી પર પડી ગયો અને મરી ગયો।

Verse 43

ततो देवाः सगंधर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः । स्तुत्वा देवीं ततः स्तोत्रैस्तुष्टा जहृषिरे तदा

પછી દેવો ગંધર્વો સહિત, સિદ્ધો અને પરમર્ષિઓએ સ્તોત્રોથી દેવીની સ્તુતિ કરી; પ્રસન્ન થઈ તેઓ આનંદિત થયા।

Verse 44

अनुज्ञातास्ततो देव्या देवा जग्मुर्यथागतम् । ततो देवी जगन्माता स्व नाम्ना पुरमुत्तमम्

પછી દેવીએ અનુમતિ આપતાં દેવો જેમ આવ્યા હતા તેમ જ પાછા ગયા. ત્યારબાદ જગન્માતા દેવીએ પોતાના નામે એક ઉત્તમ નગર સ્થાપ્યું।

Verse 45

दक्षिणस्य समुद्रस्य तीरे चक्रे तदोत्तरे । ततो देव्यनुशिष्टास्ते देवाः शक्रपुरोगमाः

તેણે દક્ષિણ સમુદ્રના કિનારે ઉત્તર ભાગમાં તે નગર સ્થાપ્યું. ત્યારબાદ શક્ર (ઇન્દ્ર) આગેવાન બની દેવો દેવીના ઉપદેશ મુજબ વર્ત્યા।

Verse 46

पूरयामासुरमृतैर्धर्मपुष्क रिणीं तदा । ततो ह्यमृततीर्थाख्यां लेभे तत्तीर्थमुत्तमम्

ત્યારે તેમણે ધર્મપુષ્કરિણી નામની પવિત્ર સરોવરને અમૃતથી પરિપૂર્ણ કરી. તે સમયથી તે ઉત્તમ તીર્થ ‘અમૃત-તીર્થ’ નામે પરમ પુણ્યસ્થાન તરીકે પ્રસિદ્ધ થયું.

Verse 47

ततो देवी वरमदात्स्वपुरस्य मुदान्विता । पशव्यं चापरोगं च पुरमेतद्भवत्विति

પછી દેવી આનંદથી પરિપૂર્ણ થઈ પોતાના નગરને વરદાન આપ્યું—“આ નગર પશુસંપત્તિથી સમૃદ્ધ અને રોગમુક્ત રહો.”

Verse 49

ददौ तीर्थाय च वरं स्नातानामत्र वै नृणाम् । यथाभिलाषं सिद्धिः स्यादित्युक्त्वा सा दिवं ययौ

તેણે તીર્થને પણ વર આપ્યો—“અહીં સ્નાન કરનાર મનુષ્યોને તેમની ઇચ્છા મુજબ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થાઓ.” એમ કહી દેવી સ્વર્ગે પ્રસ્થાન કરી.

Verse 50

देवीपत्तनमारभ्य सुमुहूर्ते दिने द्विजाः । विघ्नेश्वरं प्रणम्यादौ सलिलस्वामिनं तथा

દેવીપત્તનથી આરંભ કરીને, શુભ દિવસે અને ઉત્તમ મુહૂર્તે, દ્વિજોએ પ્રથમ વિઘ્નેશ્વરને પ્રણામ કર્યા અને તેમ જ સલિલસ્વામિનને પણ વંદન કર્યું.

Verse 51

महादेवाभ्यनुज्ञातो रामचंद्रोऽतिधार्मिकः । स्थापयित्वा स्वहस्तेन पाषाणनवकं मुदा

મહાદેવની અનુમતિથી, અતિધાર્મિક રામચંદ્રે આનંદપૂર્વક પોતાના હાથે નવ પથ્થરો સ્થાપ્યા.

Verse 52

सेतुमारब्धवान्विप्रा यावल्लंकामतंद्रितः । सिंहासनं समारुह्य रामो नलकृतं शुभम्

હે વિપ્રો! રામે અવિરત પરિશ્રમથી લંકા સુધી સેતુ-નિર્માણ આરંભ્યું અને નલકૃત શુભ સિંહાસન પર આરુઢ થયા।

Verse 53

वानरैः कारयामास सेतुमब्धौ नलादिभिः । पर्वताञ्छाखिनोवृक्षान्दृषदः काष्ठसंचयान्

નલ વગેરેના નેતૃત્વમાં વાનરો દ્વારા તેમણે સમુદ્રમાં સેતુ બનાવડાવ્યો—પર્વતો, શાખાવાળા વૃક્ષો, શિલાઓ અને કાષ્ઠના ઢગલા વાપરીને।

Verse 54

तृणानि च समाजह्रुर्वानरा वनमध्यतः

વાનરોએ વનના મધ્યમાંથી તૃણ પણ એકત્ર કરીને લાવ્યાં।

Verse 55

नलस्तानि समादाय चक्रे सेतुं महोदधौ । पंचभिर्दिवसैः सेतुर्यावल्लंकासमीपतः

નલે તે સામગ્રી લઈને મહાસાગરમાં સેતુ રચ્યો; પાંચ દિવસમાં સેતુ લંકાના સમીપ સુધી વિસ્તર્યો।

Verse 56

दशयोजनविस्तीर्णश्शतयोजनमायतः । कृतः सेतुर्नलेनाब्धौ पुण्यः पापविनाशनः

સમુદ્રમાં નલે રચેલો સેતુ દસ યોજન પહોળો અને સો યોજન લાંબો; તે પુણ્યદાયક અને પાપવિનાશક છે।

Verse 57

देवीपुरस्य निकटे नवपाषाणरूपके । सेतुमूले नरः स्नायात्स्वपापपरिशुद्धये

દેવીપુરની નજીક, સેતુના મૂળસ્થાને જ્યાં નવ પાષાણરૂપો સ્થિત છે, ત્યાં મનુષ્યે સ્નાન કરવું; તેથી તેના પોતાના પાપો શુદ્ધ થાય છે.

Verse 58

चक्रतीर्थे तथा स्नायाद्भजेत्सेत्वधिपं हरिम् । देवीपत्तनमारभ्य यत्कृतं सेतुबंधनम्

તેમ જ ચક્રતીર્થમાં સ્નાન કરીને સેતુના અધિપતિ હરિનું ભજન-પૂજન કરવું; કારણ કે દેવীপત્તનથી જ સેતુબંધનનું કાર્ય આરંભાયું હતું.

Verse 59

तत्सेतुमूलं विप्रेंद्रा यथार्थं परिकल्पितम् । सेतोस्तु पश्चिमा कोटिर्दर्भशय्या प्रकीर्तिता

હે વિપ્રેન્દ્રો! તે સ્થાન જ યથાર્થ રીતે સેતુનું મૂળ તરીકે સ્થાપિત છે; અને સેતુની પશ્ચિમ કોટિ ‘દર્ભશય્યા’ નામે પ્રસિદ્ધ છે.

Verse 60

देवीपुरी च प्राक्कोटिरुभयं सेतुमूलकम् । उभयं पुण्यमाख्यातं पवित्रं पापनाशनम्

દેવીપુરિ પૂર્વ કોટિ છે અને બંને સેતુમૂલ સાથે સંબંધિત છે; બંનેને પુણ્યપ્રદ, પવિત્ર અને પાપનાશક કહેવાય છે.

Verse 61

यत्सेतुमूलं गच्छंति येन मार्गेण वै नराः । तत्तन्मार्गगतास्ते ते तस्मिंस्तस्मिन्विमुक्तिदे

લોકો જે જે સેતુમૂલ તરફ જાય છે અને જે જે માર્ગે ચાલે છે, તે તે માર્ગે ગયેલા તેઓ ત્યાં ત્યાં (પ્રત્યેક પવિત્ર સ્થાને) મુક્તિ પામે છે.

Verse 62

स्नात्वादौ सेतुमूले तु चक्रतीर्थे तथैव च । संकल्पपूर्वकं पश्चाद्गच्छेयुः सेतुबंधनम्

પ્રથમ સેતુમૂળે તથા તેમ જ ચક્રતીર્થમાં સ્નાન કરીને, પછી સંકલ્પપૂર્વક સેતુબંધનસ્થાને જવું જોઈએ.

Verse 63

देवीपुरे तथा दर्भशय्यायामपि भूसुराः । चक्रतीर्थे शिवे स्नानं पुण्यपापविनाशनम्

હે ભૂસુરો, દેવીપુરે તથા દર્ભશય્યામાં પણ—શુભ ચક્રતીર્થમાં શિવસ્નાન પુણ્યદાયક અને પાપનાશક છે.

Verse 64

स्मरणादुभयत्रापि चक्रतीर्थस्य वै द्विजाः । भस्मीभवंति पापानि लक्षजन्मकृतान्यपि

હે દ્વિજો, અહીં અને ત્યાં—ઉભયત્ર—ચક્રતીર્થનું માત્ર સ્મરણ કરવાથી પણ લાખ જન્મોના પાપો ભસ્મ થઈ જાય છે.

Verse 65

जन्मापि विलयं यायान्मुक्तिश्चापि करे स्थिता । चक्रतीर्थसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति

જન્મચક્ર પણ લય પામે અને મુક્તિ જાણે હાથમાં સ્થિત થાય; ચક્રતીર્થ સમાન કોઈ તીર્થ ન ભૂતકાળે હતું, ન ભવિષ્યે થશે.

Verse 66

भूलोके यानि तीर्थानि गंगादीनि द्विजोत्तमाः । चक्रतीर्थस्य तान्यद्धा कलां नार्हंति षोडशीम्

હે દ્વિજોત્તમો, ભૂલોકમાં ગંગા વગેરે જેટલાં તીર્થો છે, તે ખરેખર ચક્રતીર્થની મહિમાના સોળમા અંશને પણ સમ નથી.

Verse 67

आदौ तु नवपाषाणमध्येऽब्धौ स्नानमाचरेत् । क्षेत्रपिंडे ततः कुर्याच्चक्रतीर्थे तथैव च

પ્રથમ નવ-પાષાણોના મધ્યે સમુદ્રમાં સ્નાન કરવું. પછી ક્ષેત્ર-પિંડ નામનું પવિત્ર કર્મ કરવું; તેમજ ચક્રતીર્થમાં પણ એ જ રીતે કરવું.

Verse 68

सेतुनाथं हरिं सेवेत्स्वपापपरिशुद्धये । एवं हि दर्भशय्यायां कुर्युस्तन्मार्गतो गताः

પોતાના પાપોની સંપૂર્ણ શુદ્ધિ માટે સેતુનાથ હરિની આરાધના કરવી. આ રીતે તે પવિત્ર માર્ગે જનારોએ દર્ભની શય્યા પર વિશ્રામ કરતાં આ કરવું.

Verse 69

आरूढं रामचंद्रेण यो नमस्कुरुते जनः । सिंहासनं नलकृतं न तस्य नरकाद्भयम्

રામચંદ્રે આરુઢ થયેલ, નલકૃત સિંહાસનને જે જન નમસ્કાર કરે છે, તેને નરકનો ભય રહેતો નથી.

Verse 70

सेतुमादौ नमस्कुर्याद्रामं ध्यायन्हृदा तदा । रघुवीरपदन्यास पवित्रीकृतपांसवे

આરંભે સેતુને નમસ્કાર કરવો, પછી હૃદયમાં રામનું ધ્યાન કરવું—રઘુવીરના પદન્યાસથી પવિત્ર થયેલી ધૂળ ધરાવતાં સેતુને.

Verse 71

दशकंठशिरश्छेदहेतवे सेतवे नमः । केतवे रामचंद्रस्य मोक्षमार्गैकहेतवे

દશકંઠના શિરો છેેદવાનું કારણ બનેલા સેતુને નમસ્કાર. રામચંદ્રના કેતુ-ચિહ્નરૂપ, મોક્ષમાર્ગના એકમાત્ર હેતુ એવા સેતુને નમસ્કાર.

Verse 72

सीताया मानसांभोजभानवे सेतवे नमः । साष्टांगं प्रणिपत्यादौ मंत्रेणानेन वै द्विजाः

સીતા ના મન-કમળ માટે સૂર્યસ્વરૂપ સેતુને નમસ્કાર. હે દ્વિજોઃ, પ્રથમ આ મંત્રથી સાષ્ટાંગ પ્રણામ કરીને પછી પૂજન કરો.

Verse 73

ततो वेतालवरदं तीर्थं गच्छेन्महाबलम् । तत्र स्नानादवाप्नोति सिद्धिं पारामिकां नरः

ત્યારબાદ મહાબળવાન ‘વેતાલવરદ’ નામના તીર્થમાં જવું જોઈએ. ત્યાં સ્નાન કરવાથી મનુષ્ય પરમ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે છે.

Verse 74

योऽध्यायमेनं पठते मनुष्यः शृणोति वा भक्तियुतो द्विजेंद्राः । स्वर्गादयस्तस्य न दुर्लभाः स्युः कैवल्यमप्यस्य करस्थमेव

હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો, જે મનુષ્ય આ અધ્યાયનું પાઠ કરે છે અથવા ભક્તિપૂર્વક સાંભળે છે, તેના માટે સ્વર્ગાદિ દુર્લભ નથી; કૈવલ્ય પણ જાણે તેના હાથમાં છે.