Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 86

Devanagari script

कौत्सगार्ग्योमवाहाश्च असितो देवलस्तथा । अस्मिन्गोत्रे च ये जाता विप्राः परमपावनाः

Transliteration

kautsagārgyomavāhāśca asito devalastathā | asmingotre ca ye jātā viprāḥ paramapāvanāḥ

Translation

કૌત્સ, ગાર્ગ્ય, ઓમવાહ, તેમજ અસિત અને દેવલ—આ (આ ગોત્રના) પ્રવર છે. આ ગોત્રમાં જન્મેલા બ્રાહ્મણો પરમ પાવન ગણાય છે.

Word by Word

• कौत्सगार्ग्योमवाहाः: Kautsa, Gārgya, and Umavāha (sages)
• कौत्सगार्ग्योमवाहाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कौत्स (प्रातिपदिक) + गार्ग्य (प्रातिपदिक) + उमवाह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ऋषिनामसमाहार (copulative list)

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• असितः: Asita
• असितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• देवलः: Devala
• देवलः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तथा: also
• तथा: Discourse adverb (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थ (also/likewise)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• गोत्रे: in the gotra/lineage
• गोत्रे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धक

• जाताः: born
• जाताः: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जन् (धातु) → जात (कृदन्त, क्त)
• Form: क्तान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘ये’ इत्यस्य विशेषण (IAST jātā = जाताः)

• विप्राः: learned Brahmins
• विप्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• परमपावनाः: supremely purifying
• परमपावनाः: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक) + पावन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘विप्राः’ इत्यस्य विशेषण

Speaker

Unspecified (narrative voice within Dharmāraṇyakhaṇḍa)

Skanda Dialogue

Listener: King (continuation of address)

Visual Art Cues

Scene: A serene assembly where the sage recites five ṛṣi-names; a subtle luminous aura surrounds the brāhmaṇas described as ‘parama-pāvana’; water-vessels for tarpaṇa are present.

Characters & Entities

• Kautsa
• Gārgya
• Omavāha
• Asita
• Devala

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Association with venerable rishi-lineages is portrayed as spiritually purifying and dharma-supporting.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is mentioned; the verse emphasizes rishi names and lineage.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse lists ancestral seers relevant to pravara/gotra usage in rites.