Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 55

Devanagari script

शांता दाताः सुशीलाश्च स्वदारनिरताः सदा । कुशिकसगोत्रे ये जाताः प्रवरैस्त्रिभिरन्विताः

Transliteration

śāṃtā dātāḥ suśīlāśca svadāraniratāḥ sadā | kuśikasagotre ye jātāḥ pravaraistribhiranvitāḥ

Translation

કુશિકસ ગોત્રમાં જન્મેલા, ત્રણ પ્રવરોથી યુક્ત તેઓ શાંત, દાનશીલ, સુશીલ અને સદા સ્વદારમાં નિરત રહે છે.

Word by Word

• शान्ताः: peaceful
• शान्ताः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; धातु: शम् (उपशमे) क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकृदन्त (Masculine, Nominative, Plural)

• दाताः: givers, generous
• दाताः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्तृवाचक-नाम (Masculine, Nominative, Plural)

• सुशीलाः: well-mannered, virtuous
• सुशीलाः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + शील (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः (कर्मधारय): सुशील (Masculine, Nominative, Plural)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• स्वदारनिरताः: devoted to their own wives
• स्वदारनिरताः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व + दार + निरत (कृदन्त-प्रातिपदिक; धातु: रम् (रमणे) क्त, उपसर्ग: नि)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः (तत्पुरुष): स्वेषु दारेषु निरताः (Masculine, Nominative, Plural)

• सदा: always
• सदा: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• कुशिकसगोत्रे: in the Kuśikasa lineage (gotra)
• कुशिकसगोत्रे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुशिकस + गोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः (षष्ठी-तत्पुरुष): कुशिकसस्य गोत्रे (Neuter, Locative, Singular)

• ये: who, those who
• ये: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (Masculine, Nominative, Plural)

• जाताः: born
• जाताः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जात (कृदन्त-प्रातिपदिक; धातु: जन् (जन्मनि) क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकृदन्त (Masculine, Nominative, Plural)

• प्रवरैः: with (their) pravaras
• प्रवरैः: Karaṇa (करण) / Sahakārī (सहकारी)
• Type: Noun
• Root: प्रवर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन (Masculine, Instrumental, Plural)

• त्रिभिः: by/with three
• त्रिभिः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; संख्यावाचक-विशेषण (Masculine, Instrumental, Plural)

• अन्विताः: endowed, accompanied
• अन्विताः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनु + इत (कृदन्त-प्रातिपदिक; धातु: इ (गत्यर्थ) क्त, उपसर्ग: अनु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) (Masculine, Nominative, Plural)

Speaker

Unspecified (Dharmāraṇya Khaṇḍa narrative voice; likely Sūta-type purāṇic narrator)

Visual Art Cues

Scene: A serene household of Kuśika lineage: a couple performing evening lamp-offering, the householder giving alms to a guest, elders blessing; three pravara-sages symbolically present as subtle halos or portraits above.

Characters & Entities

• Kuśika (gotra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Householder dharma is upheld through peace, charity, good character, and marital fidelity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None directly; the verse praises dharmic qualities tied to a gotra identity.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; “dātāḥ” supports the virtue of dāna (charity) as a dharmic ideal.