Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 88

Devanagari script

अस्मिन्गोत्रोद्भवा विप्रा धनधान्यसमन्विताः । सामर्षा लौल्यहीनाश्च द्वेषिणः कुटिलास्तथा

Transliteration

asmingotrodbhavā viprā dhanadhānyasamanvitāḥ | sāmarṣā laulyahīnāśca dveṣiṇaḥ kuṭilāstathā

Translation

આ ગોત્રમાં જન્મેલા બ્રાહ્મણો ધન-ધાન્યથી સમૃદ્ધ હોય છે. તેઓ સહેલાઈથી રોષે ભરાય, ચંચળતા વિનાના; છતાં દ્વેષી અને કૂટિલ આચરણવાળા પણ છે.

Word by Word

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सर्वनाम (demonstrative pronoun)

• गोत्रोद्भवाः: born of (this) gotra/lineage
• गोत्रोद्भवाः: Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गोत्र (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गोत्रस्य उद्भवाः = born of a lineage)

• विप्राः: Brahmins
• विप्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• धनधान्यसमन्विताः: endowed with wealth and grain
• धनधान्यसमन्विताः: Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धन (प्रातिपदिक) + धान्य (प्रातिपदिक) + समन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक; सम्+अन्वि/अन्वि धातु, क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; समासः (धन-धान्येन समन्विताः = endowed with wealth and grain)

• सामर्षाः: prone to anger/resentment
• सामर्षाः: Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सामर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• लौल्यहीनाः: free from fickleness
• लौल्यहीनाः: Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लौल्यम् (प्रातिपदिक) + हीन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; पञ्चमी-तत्पुरुषः (लौल्यात् हीनाः = free from fickleness)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• द्वेषिणः: hateful/hostile
• द्वेषिणः: Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वेषिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• कुटिलाः: crooked/deceitful
• कुटिलाः: Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुटिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• तथा: likewise/also
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थे (adverb: likewise/also)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic voice addressing a king)

Skanda Dialogue

Listener: A king (nṛpottama)

Visual Art Cues

Scene: A narrator addresses a king, describing a local brāhmaṇa group: prosperous households with granaries, yet faces showing pride, resentment, and secretive crookedness—an instructive, documentary tableau.

Characters & Entities

• Vipra (Brāhmaṇa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Material prosperity does not guarantee purity of character; dharma requires inner rectitude beyond resources.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Dharmāraṇya context remains, but this verse is a moral-character profile rather than a tirtha eulogy.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse evaluates dispositions and social qualities.