Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 70

Devanagari script

पापस्योदयकाले च विपरीता हि सा भवेत् । सकृत्पालयते यस्तु धर्मेणैतज्जगत्त्रयम्

Transliteration

pāpasyodayakāle ca viparītā hi sā bhavet | sakṛtpālayate yastu dharmeṇaitajjagattrayam

Translation

પણ પાપના ઉદયકાળે એ જ બુદ્ધિ વિપરીત બની જાય છે. છતાં જે ધર્મથી એક વાર પણ આ ત્રિલોકનું પાલન કરે છે, તે મહિમાવાન છે.

Word by Word

• पापस्य: of sin
• पापस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• उदयकाले: at the time of arising
• उदयकाले: Adhikarana (Time locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उदय + काल (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष ‘उदयस्य कालः’; पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• विपरीता: contrary/perverse
• विपरीता: Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: विपरीत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphasis)

• सा: that (she/it)
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भवेत्: would become
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• सकृत्: once
• सकृत्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सकृत् (अव्यय)
• Form: काल/परिमाणवाचक अव्यय (once)

• पालयते: protects/maintains
• पालयते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पाल् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative pronoun)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (emphasis)

• धर्मेण: by righteousness/through dharma
• धर्मेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• जगत्त्रयम्: the three worlds
• जगत्त्रयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जगत् + त्रय (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (संख्यापूर्वपद) ‘त्रीणि जगन्ति’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Speaker

Unspecified in snippet (contextual speaker within Dharmāraṇya narrative)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Contrast tableau: a shadow of sin rising and twisting a person’s mind; opposite, a dharmic figure stands firm, symbolically supporting the three worlds (earth, mid-air, heaven) like a cosmic pillar.

Characters & Entities

• Jagat-traya (three worlds)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pāpa distorts discernment, while dharma sustains cosmic order; even a single act of true dharmic protection is spiritually weighty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse is ethical-cosmic in emphasis and does not name a specific tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed; it extols dharma as the sustaining principle and right action as its expression.