Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 3

Devanagari script

राजद्वारं तु संप्राप्य संत स्थुर्ब्रह्मवादिनः । तान्दृष्ट्वा राजपुत्रस्तु ईषत्प्रहसितो बली

Transliteration

rājadvāraṃ tu saṃprāpya saṃta sthurbrahmavādinaḥ | tāndṛṣṭvā rājaputrastu īṣatprahasito balī

Translation

રાજદ્વાર પર પહોંચી તે બ્રહ્મવાદીઓ શાંતભાવે ઊભા રહ્યા. તેમને જોઈ તે બળવાન રાજપુત્ર થોડું સ્મિત કર્યો।

Word by Word

• राजद्वारम्: the king’s gate
• राजद्वारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक) + द्वार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—राज्ञः द्वारम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• तु: but; indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधसूचक निपात (particle: but/indeed)

• संप्राप्य: having reached
• संप्राप्य: Purvakala (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् + प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive)

• सन्तः: the good men; the sages
• सन्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सत् (अस्-धातु, शतृ/सत्-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘सज्जनाः’ अर्थे

• स्थुः: stood
• स्थुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपद; (स्थुः = तस्थुः/स्थुः ‘stood’)

• ब्रह्मवादिनः: expounders of Brahman/Veda
• ब्रह्मवादिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + वादिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—ब्रह्म वदन्ति ये (उपपद-तत्पुरुष)

• तान्: them
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund)

• राजपुत्रः: the prince
• राजपुत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—राज्ञः पुत्रः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• तु: then/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• ईषत्: slightly
• ईषत्: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ईषत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; परिमाणवाचक क्रियाविशेषण (adverb: slightly)

• प्रहसितः: smiling
• प्रहसितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र + हस् (धातु) + क्त-प्रत्यय (प्रहसित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

• बली: strong; mighty
• बली: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बलिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (राजपुत्रस्य)

Speaker

Vyāsa (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: At the palace gate, serene brahmavādins stand in a composed line. A strong prince notices them and offers a slight, controlled smile—power meeting wisdom at a threshold.

Characters & Entities

• rājaputra (prince)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is upheld when wisdom (brahma-vāda) meets rightful authority with respect, calmness, and proper reception.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No new tīrtha is specified; the verse depicts the royal threshold where dharma-encounters unfold.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a scene of arrival and reception.