Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 56

Devanagari script

संपश्यंती महातेजा बभूव मुदिता तदा । परस्पराश्लिष्टशाखैः पादपैः कुसमाचितैः

Transliteration

saṃpaśyaṃtī mahātejā babhūva muditā tadā | parasparāśliṣṭaśākhaiḥ pādapaiḥ kusamācitaiḥ

Translation

તે જોઈ તે મહાતેજસ્વિની ત્યારે પ્રસન્ન થઈ; કારણ કે કুসુમોથી ભરેલા વૃક્ષોની શાખાઓ પરસ્પર આલિંગિત જેવી ગૂંથાઈ હતી।

Word by Word

• संपश्यन्ती: seeing/observing
• संपश्यन्ती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-√पश् (धातु) (पश्यति) + शतृ (वर्तमान कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त; कर्तरि प्रयोगः; (सा) इति कर्तृविशेषणम्

• महातेजाः: the great-lustrous one
• महातेजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महातेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (महत् तेजः यस्य)

• बभूव: became
• बभूव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• मुदिता: delighted
• मुदिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मुदित (कृदन्त; √मुद् (धातु) + क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम् (सा)

• तदा: then
• तदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक/time adverb)

• परस्पर-आश्लिष्ट-शाखैः: with branches inter-embraced
• परस्पर-आश्लिष्ट-शाखैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परस्पर (अव्यय/प्रातिपदिक) + आश्लिष्ट (कृदन्त; आ-√श्लिष् (धातु) + क्त) + शाखा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; विशेषणम् (पादपैः); समासः—तत्पुरुषः (परस्परेण आश्लिष्टाः शाखाः येषां ते)

• पादपैः: by/with trees
• पादपैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पादप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• कुसुम-आचितैः: covered with flowers
• कुसुम-आचितैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुसुम (प्रातिपदिक) + आचित (कृदन्त; आ-√चि (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम् (पादपैः); समासः—तत्पुरुषः (कुसुमैः आचिताः)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration; speaker not explicit in this verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A radiant lady smiles with joy while looking at flowering trees whose branches interlace overhead like a living archway.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In a dharmic landscape, harmony appears even in nature—symbolizing concord, non-violence, and the joy born from sanctity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya, portrayed as a spiritually potent forest conducive to tapas and purity.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the focus is on sacred atmosphere and auspicious natural signs.