Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 6

Devanagari script

ततः पापविनिर्मुक्तः पुनर्गत्वा स्वकं पुरम् । इद्रप्रस्थं महासेन शशास वसुधातलम्

Transliteration

tataḥ pāpavinirmuktaḥ punargatvā svakaṃ puram | idraprasthaṃ mahāsena śaśāsa vasudhātalam

Translation

પછી પાપમુક્ત થઈ તે ફરી પોતાના નગરમાં ગયો; અને હે મહાબાહુ, ઇન્દ્રપ્રસ્થથી તેણે પૃથ્વીનું શાસન કર્યું।

Word by Word

• ततः: thereafter
• ततः: Adhikarana (अधिकरण/Time)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अपादान/क्रमवाचक-अव्यय (from then/thereafter)

• पापविनिर्मुक्तः: freed from sin
• पापविनिर्मुक्तः: Karta (कर्ता/Subject-Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पाप-विनिर्मुक्त (प्रातिपदिक; पाप + विनिर्मुक्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पापात् विनिर्मुक्तः)

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण/Adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्ति-वाचक-अव्यय (again)

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभावः

• स्वकं: his own
• स्वकं: Karma (कर्म/Object-Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स्वक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (पुरम्)

• पुरम्: city
• पुरम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• इन्द्रप्रस्थं: Indraprastha
• इन्द्रप्रस्थं: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र-प्रस्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (इन्द्रस्य प्रस्थम्)

• महासेन: O Mahāsena
• महासेन: Sambodhana (सम्बोधन/Address)
• Type: Noun
• Root: महासेन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन (8th/Vocative), एकवचन (सम्बोधनरूपेण)

• शशास: ruled/governed
• शशास: Kriya (क्रिया/Action)
• Type: Verb
• Root: शास् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• वसुधातलम्: the surface of the earth
• वसुधातलम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: वसुधा-तल (प्रातिपदिक; वसुधा + तल)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वसुधायाः तलम्)

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya (effect attested)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A purified king departs the forest-kshetra and re-enters his capital; the city of Indraprastha appears with ramparts and assembly hall, while the king sits in council, ruling with calm authority.

Characters & Entities

• Dharmaputra (Yudhiṣṭhira)
• Indraprastha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True tīrtha-merit purifies the pilgrim and supports dharmic governance and responsibility in worldly life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya, whose visitation is said to remove sins.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse highlights the फल (result): freedom from sin and restored dharmic life.