Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 39

Devanagari script

ततः सा कथयामास यथावृत्तं विवस्वते । विदितार्थश्च भगवाञ्जगाम त्वष्टु रालयम्

Transliteration

tataḥ sā kathayāmāsa yathāvṛttaṃ vivasvate | viditārthaśca bhagavāñjagāma tvaṣṭu rālayam

Translation

પછી તેણે જે રીતે ઘટના બની હતી તે બધું વિવસ્વાનને કહી સંભળાવ્યું. તત્ત્વ જાણી ભગવાન્ ત્વષ્ટૃના ધામે ગયા।

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Kāla (Temporal adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तस्मात्/अनन्तरम् (then/thereupon)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/nominative); एकवचन

• कथयामास: told, narrated
• कथयामास: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: कथय् (धातु; णिजन्त from कथ्)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/perfect); प्रथमपुरुष (3rd); एकवचन; परस्मैपद

• यथावृत्तम्: the event as it occurred
• यथावृत्तम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: यथा (अव्यय) + वृत्त (प्रातिपदिक; कृदन्त from वृत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative); एकवचन; अव्ययीभावसमास: ‘यथा वृत्तम्’ = ‘as it happened’

• विवस्वते: to Vivasvat
• विवस्वते: Sampradāna (Recipient)
• Type: Noun
• Root: विवस्वत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; चतुर्थी (4th/dative); एकवचन

• विदितार्थः: having understood the matter
• विदितार्थः: Kartṛ (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विदित (प्रातिपदिक; कृदन्त from विद्) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/nominative); एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘विदितः अर्थः यस्य’ (one whose purpose/meaning is known)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction: and)

• भगवान्: the Lord (revered one)
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/nominative); एकवचन

• जगाम: went
• जगाम: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/perfect); प्रथमपुरुष (3rd); एकवचन; परस्मैपद

• त्वष्टुः: of Tvaṣṭṛ
• त्वष्टुः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: त्वष्टृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/genitive); एकवचन

• आलयम्: abode, dwelling
• आलयम्: Karma (Object of motion)
• Type: Noun
• Root: आलय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative); एकवचन

Speaker

Purāṇic narrator (contextual)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Tvāṣṭra-ālaya (mythic)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Saṃjñā finally speaks, hands in supplication; Vivasvān’s anger cools into resolve as he turns toward a celestial path leading to Tvaṣṭṛ’s shining workshop-palace.

Characters & Entities

• Vivasvān (Sūrya)
• Tvaṣṭṛ
• Saṃjñā/Chāyā context

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When truth is known, one should act decisively and appropriately to restore order and right relationship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the verse describes travel to Tvaṣṭṛ’s abode within the narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.