Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 43
Devanagari script
न खाद मम भर्त्तारं प्राणात्प्रियतमं प्रभो । आर्त्तानां शरणार्त्तानां त्वमेव हि यतो गतिः
Transliteration
na khāda mama bharttāraṃ prāṇātpriyatamaṃ prabho | ārttānāṃ śaraṇārttānāṃ tvameva hi yato gatiḥ
Translation
“હે પ્રભુ! પ્રાણથી પણ પ્રિય મારા પતિને ભક્ષણ ન કરો. આર્ત અને શરણ માંગનારાઓ માટે તમે જ એકમાત્ર આશ્રય, તમે જ પરમ ગતિ છો।”
Word by Word
नdo not
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपातः
खादeat
खाद:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootखाद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
भर्तारम्husband
भर्तारम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
प्राणात्than life
प्राणात्:
Apādāna (अपादान/Comparison source)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
प्रियतमम्most beloved
प्रियतमम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण of भर्तारम्)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; तमप्-प्रत्यय (superlative)
प्रभोO lord
प्रभो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8th/Vocative), एकवचन
आर्त्तानाम्of the afflicted
आर्त्तानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootआर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन
शरणार्त्तानाम्of those distressed seeking refuge
शरणार्त्तानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootशरण (प्रातिपदिक) + आर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन; सप्तमी/उपपद-तत्पुरुषः (शरणे आर्ताः)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
एवalone
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपातः (only/indeed)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/अवधारण (for/indeed)
यतःsince
यतः:
Hetu (हेतु/Cause marker)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formअव्यय; कारण/यत्-सम्बन्ध (since/wherefrom)
गतिःrefuge, resort
गतिः:
Pratijñā/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
Speaker
The wife (Madayantī, continuing her plea)
Visual Art Cues
Scene: The woman clings to the idea of refuge—hands folded, body bent forward, tears streaming; the captor looms but is addressed as ‘lord’ and ‘shelter,’ creating a dramatic moral inversion.
Characters & Entities
M
Madayantī (implied)B
bhartṛ (husband)R
rājendra (implied addressee)FAQs
Seeking refuge (śaraṇāgati) is upheld as sacred; the powerful are morally bound to protect those who surrender in distress.
No tīrtha is mentioned in this verse.
None; it is a supplication grounded in dharma.