Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 42
Devanagari script
एकादशे मर्कटश्च गृध्रोऽहं द्वादशे भवे । त्रयोदशेऽहं नकुलो वायसश्च चतु र्दशे
Transliteration
ekādaśe markaṭaśca gṛdhro'haṃ dvādaśe bhave | trayodaśe'haṃ nakulo vāyasaśca catu rdaśe
Translation
અગિયારમા જન્મમાં હું મર્કટ (વાનર) થયો, બારમામાં ગૃધ્ર (ગિધ). તેરમામાં નકુલ (નેવલો/મુંગીસ) અને ચૌદમા જન્મમાં વાયસ (કાગડો) થયો.
Word by Word
एकादशेin the eleventh (birth)
एकादशे:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootएकादश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — (भवे) ‘in the eleventh (birth)’
मर्कटःa monkey
मर्कटः:
Karta (Predicate-Noun/कर्तृसमानााधिकरण)
TypeNoun
Rootमर्कट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक conjunction)
गृध्रःa vulture
गृध्रः:
Karta (Predicate-Noun/कर्तृसमानााधिकरण)
TypeNoun
Rootगृध्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
द्वादशेin the twelfth (birth)
द्वादशे:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootद्वादश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — (भवे) ‘in the twelfth (birth)’
भवेin (that) birth
भवे:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
त्रयोदशेin the thirteenth (birth)
त्रयोदशे:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootत्रयोदश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — (भवे) ‘in the thirteenth (birth)’
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
नकुलःa mongoose
नकुलः:
Karta (Predicate-Noun/कर्तृसमानााधिकरण)
TypeNoun
Rootनकुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वायसःa crow
वायसः:
Karta (Predicate-Noun/कर्तृसमानााधिकरण)
TypeNoun
Rootवायस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक conjunction)
चतुर्दशेin the fourteenth (birth)
चतुर्दशे:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootचतुर्दश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — (भवे) ‘in the fourteenth (birth)’ (भवे इति अध्याहृतम्)
Speaker
Unspecified in excerpt (same narrator)
Visual Art Cues
Scene: Four quick vignettes: a monkey leaping among branches; a vulture circling above a barren ground; a mongoose alert near a dwelling; a crow perched on a boundary post—each linked by a subtle thread of the same ‘traveler-soul’.
Characters & Entities
M
markaṭa (monkey)G
gṛdhra (vulture)N
nakula (mongoose)V
vāyasa (crow)FAQs
The soul’s journey can become wearisome across many forms, preparing the ground for dispassion (nirveda) and turning toward dharma.
No tīrtha is referenced in this verse.
None.