Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 11

Devanagari script

कुंदेन्दुशंखस्फटिकावभासो वेदाक्षमालावरदाभयांकः । त्र्यक्षश्चतुर्वक्त्र उरुप्रभावः सद्योधिजातोवतु मां प्रतीच्याम्

Transliteration

kuṃdenduśaṃkhasphaṭikāvabhāso vedākṣamālāvaradābhayāṃkaḥ | tryakṣaścaturvaktra uruprabhāvaḥ sadyodhijātovatu māṃ pratīcyām

Translation

કુંદ, ચંદ્ર, શંખ અને સ્ફટિક સમાન ઉજ્જ્વલ, વેદ તથા અક્ષમાળા ધારણ કરનાર, વર અને અભયચિહ્નયુક્ત, ત્રિનેત્ર ચતુર્વક્ત્ર મહાપ્રભાવી સદ્યોજાત પશ્ચિમ દિશામાં મારી રક્ષા કરે।

Word by Word

• कुन्द-इन्दु-शङ्ख-स्फटिक-अवभासः: having the radiance of jasmine, moon, conch, and crystal
• कुन्द-इन्दु-शङ्ख-स्फटिक-अवभासः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुन्द (प्रातिपदिक) + इन्दु (प्रातिपदिक) + शङ्ख (प्रातिपदिक) + स्फटिक (प्रातिपदिक) + अवभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः — Nominative singular epithet

• वेद-अक्ष-माला-वरद-अभय-अङ्कः: bearing the Veda, rosary, boon-giving and fearlessness (as emblems)
• वेद-अक्ष-माला-वरद-अभय-अङ्कः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक) + माला (प्रातिपदिक) + वरद (प्रातिपदिक) + अभय (प्रातिपदिक) + अङ्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिः (वेद-अक्ष-माला-वरद-अभयम् अङ्के/अङ्गे यस्य) — Nominative singular (one marked/holding...)

• त्रि-अक्षः: three-eyed
• त्रि-अक्षः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — Nominative singular adjective

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• चतुर्-वक्त्रः: four-faced
• चतुर्-वक्त्रः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (संख्या-प्रातिपदिक) + वक्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — Nominative singular adjective

• उरु-प्रभावः: of great might/splendour
• उरु-प्रभावः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उरु (प्रातिपदिक) + प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः — Nominative singular adjective

• सद्यः-धि-जातः: Sadyodhijāta
• सद्यः-धि-जातः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सद्यः (अव्यय) + धि (प्रातिपदिक) + जात (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (सद्यः धिजातः) — Nominative singular (name/epithet: Sadyodhijāta)

• अवतु: may (he) protect
• अवतु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative/benedictive), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन — may he protect

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (2nd), एकवचन — Accusative singular

• प्रतीच्याम्: in the west
• प्रतीच्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रतीची (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन — Locative singular

Speaker

Anonymous Purāṇic narrator (pañcabrahma/directional kavaca)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Sadyojāta in the West: four-faced, three-eyed, immense splendor, white like jasmine, moon, conch, crystal; holding Veda and rosary; hands marked by boon and fearlessness; sunset glow behind white radiance.

Characters & Entities

• Sadyojāta
• Śiva
• West (Pratīcī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s auspicious face-form grants boons and fearlessness, guarding the devotee from the western quarter.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is praised; the emphasis is on kavaca-based directional protection.

What ritualistic prescription is mentioned?

Invoking Sadyojāta for protection in the west as part of the Śaiva kavaca recitation.