Adhyaya 71
માર્કંડેય યુધિષ્ઠિરને ઉપદેશ આપતા આગળ કામેશ્વર સંબંધિત એક પવિત્ર તીર્થનું માહાત્મ્ય વર્ણવે છે. ત્યાં ગૌરીના પરાક્રમી પુત્ર ગણાધ્યક્ષ સિદ્ધ-સ્વરૂપે સ્થિત છે એમ કહેવામાં આવે છે; આ સ્થાન ભક્તિ જગાડનારું અને પાપક્ષય કરનારું માનવામાં આવ્યું છે. અધ્યાયમાં ઉપાસનાની રીત જણાવાય છે—ભક્તિ અને સંયમ ધરાવતો ઉપાસક પહેલાં સ્નાન કરે, પછી પંચામૃતથી અભિષેક કરે; ત્યારબાદ ધૂપ અને નૈવેદ્ય અર્પણ કરીને વિધિવત પૂજા કરે. તેનું ફળ સર્વ પાપોથી મુક્તિ અને શુદ્ધિ તરીકે નિર્દેશિત છે. માર્ગશીર્ષ માસની અષ્ટમી તિથિએ આ તીર્થમાં સ્નાન વિશેષ ફળદાયક કહેવાયું છે. અંતે સિદ્ધાંત એવો છે કે ઉપાસક જે હેતુથી પૂજા કરે છે, તે હેતુ મુજબ જ ફળ પ્રાપ્ત થાય—જે ઇચ્છા લઈને આરાધના, તે ઇચ્છા સિદ્ધ થાય.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । कामेश्वरं ततश्चान्यच्छृणु पाण्डवसत्तम । सिद्धो यत्र गणाध्यक्षो गौरीपुत्रो महाबलः
શ્રીમાર્કણ્ડેયે કહ્યું—હે પાંડવશ્રેષ્ઠ! હવે ‘કામેશ્વર’ નામનું બીજું પુણ્યસ્થાન સાંભળ; જ્યાં ગૌરીપુત્ર, શિવગણોના અધ્યક્ષ, મહાબળવાન થઈ સિદ્ધ છે।
Verse 2
तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या भक्तियुक्तो जितेन्द्रियः । पञ्चामृतेन संस्नाप्य धूपनैवेद्यपूजनैः
તે તીર્થમાં જે ભક્તિયુક્ત, ઇન્દ્રિયજિત પુરુષ ભક્તિથી (દેવને) પંચામૃતથી સ્નાન કરાવી ધૂપ, નૈવેદ્ય અને પૂજનથી આરાધના કરે—
Verse 3
प्रसाद्य जगतामीशं सर्वपापैः प्रमुच्यते । अष्टम्यां मार्गशीर्षस्य तत्र स्नात्वा युधिष्ठिर
—જગતના ઈશ્વરને પ્રસન્ન કરીને તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે. અને હે યુધિષ્ઠિર! માર્ગશીર્ષ માસની અષ્ટમીના દિવસે ત્યાં સ્નાન કરીને—
Verse 4
यो येन यजते तत्र स तं काममवाप्नुयात्
ત્યાં જે જે રીતે જે દેવતાની ઉપાસના કરે છે, તે તે જ અભિષ્ટ ફળ પ્રાપ્ત કરે છે।
Verse 71
। अध्याय
“અધ્યાય” — ગ્રંથ-પરંપરામાં અધ્યાય-વિભાગ દર્શાવતો સંકેત.