Adhyaya 69

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र मङ्गलेश्वरमुत्तमम् । स्थापितं भूमिपुत्रेण लोकानां हितकाम्यया

શ્રી માર્કંડેયે કહ્યું—પછી, હે રાજેન્દ્ર, ઉત્તમ મંગલેશ્વર પાસે જવું જોઈએ; લોકહિતની ઇચ્છાથી ભૂમિપુત્રે તેને સ્થાપિત કર્યું હતું.

Verse 2

तोषितः परया भक्त्या शङ्करः शशिशेखरः । चतुर्दश्यां गुरुर्देवः प्रत्यक्षो मङ्गलेश्वरः

પરમ ભક્તિથી પ્રસન્ન શશિશેખર શંકર ચતુર્દશીએ મંગલેશ્વર રૂપે પ્રત્યક્ષ પ્રગટ થાય છે; ત્યાં ગુરુદેવ સాక్షાત્ વિરાજે છે।

Verse 3

ब्रूहि पुत्र वरं शुभ्रं तं ते दास्यामि मङ्गल

હે પુત્ર, નિર્મળ અને શુભ વર માગ; હે મંગલ, તે વર હું તને આપીશ।

Verse 4

मङ्गल उवाच । प्रसादं कुरु मे शम्भो प्रतिजन्मनि शङ्कर । त्वदङ्गस्वेदसम्भूतो ग्रहमध्ये वसाम्यहम्

મંગલે કહ્યું—હે શંભુ, હે શંકર, દરેક જન્મમાં મારા પર કૃપા કર. તારા અંગના સ્વેદથી જન્મેલો હું ગ્રહમંડળમાં વસું છું।

Verse 5

त्वत्प्रसादेन ईशान पूज्योऽहं सर्वदैवतैः । कृतार्थो ह्यद्य संजातस्तव दर्शनभाषणात्

હે ઈશાન, તારા પ્રસાદથી હું સર્વ દેવતાઓ દ્વારા પૂજ્ય બન્યો છું. આજે તારા દર્શન અને સંવાદથી હું કૃતાર્થ થયો છું।

Verse 6

स्थानेऽस्मिन् देवदेवेश मम नाम्ना महेश्वरः । एवं भवतु ते पुत्रेत्युक्त्वा चान्तरधीयत

હે દેવદેવેશ, આ સ્થાને મારા નામથી ‘મહેશ્વર’ સ્થાપિત થાઓ. ‘એમ જ થાઓ, પુત્ર’ કહી તેઓ અંતર્ધાન થયા।

Verse 7

मङ्गलोऽपि महात्मा वै स्थापयित्वा महेश्वरम् । आत्मयोगबलेनैव शूलिनापूजयत्ततः

મહાત્મા મંગળે ત્યાં મહેશ્વરની સ્થાપના કરીને, પોતાના આત્મયોગબળથી શૂલધારી પ્રભુનું ત્યારબાદ પૂજન કર્યું।

Verse 8

सर्वदुःखहरं लिङ्गं नाम्ना वै मङ्गलेश्वरम् । तत्र तीर्थे तु वै राजन्ब्राह्मणान्प्रीणयेत्सुधीः

સર્વ દુઃખ હરનારું તે લિંગ ‘માંગલેશ્વર’ નામે પ્રસિદ્ધ છે. હે રાજન, તે તીર્થમાં વિદ્વાનોએ બ્રાહ્મણોને તૃપ્ત કરવાના।

Verse 9

सपत्नीकान्नृपश्रेष्ठ चतुर्थ्यङ्गारके व्रते । पत्नीभर्तारसंयुक्तं विद्वांसं श्रोत्रियं द्विजम्

હે નૃપશ્રેષ્ઠ, ચતુર્થીના અંગારક વ્રતમાં પત્ની સહિત—દંપતિસહિત—વિદ્વાન, વેદપાઠી શ્રોત્રિય દ્વિજોને સન્માન કરવું જોઈએ।

Verse 10

व्रतान्ते चैव गौर्धुर्यैः शिवमुद्दिश्य दीयते । प्रीयतां मे महादेवः सपत्नीको वृषध्वजः

વ્રતના અંતે શિવને ઉદ્દેશીને ઉત્તમ ગાયો દાન આપવી—“સપત્નીક વૃષધ્વજ મહાદેવ મારે પર પ્રસન્ન થાઓ।”

Verse 11

वस्त्रयुग्मं प्रदातव्यं लोहितं पाण्डुनन्दन । धूर्वहौ रक्तवर्णौ च शुभ्रं कृष्णं तथैव च

હે પાંડુનંદન, લાલ રંગનું વસ્ત્રયુગ્મ દાન આપવું જોઈએ. ધૂસર-લાલ વર્ણનાં પણ, તેમજ શ્વેત અને કૃષ્ણ વસ્ત્રો પણ દાનયોગ્ય છે।

Verse 12

छत्रं शय्यां शुभां चैव रक्तमाल्यानुलेपनम् । दातव्यं पाण्डवश्रेष्ठ विशुद्धेनान्तरात्मना

હે પાંડવશ્રેષ્ઠ! છત્ર, શુભ શય્યા તથા લાલ માળા અને અનુલેપન—અંતરાત્મા શુદ્ધ કરીને—દાન કરવા યોગ્ય છે.

Verse 13

चतुर्थ्यां तु तथाष्टम्यां पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः । श्राद्धं तत्रैव कर्तव्यं वित्तशाठ्येन वर्जितः

શુક્લ અને કૃષ્ણ—બન્ને પક્ષોમાં—ચતુર્થી તથા અષ્ટમી તિથિએ ત્યાં જ શ્રાદ્ધ કરવું જોઈએ, અને ધન વિષે કપટ ત્યજવું જોઈએ.

Verse 14

प्रेता भवन्ति सुप्रीता युगमेकं महीपते । सपुत्रो जायते मर्त्यः प्रतिजन्म नृपोत्तम

હે મહીપતે! પ્રેતાત્માઓ એક યુગ સુધી અત્યંત પ્રસન્ન રહે છે; અને હે નૃપોત્તમ! તે મનુષ્ય જન્મે જન્મે પુત્રવાન બની જન્મે છે.

Verse 15

तस्य तीर्थस्य भावेन सर्वाङ्गरुचिरो नृप । मङ्गलं भवते वंशो नाशुभं विद्यते क्वचित्

હે નૃપ! તે તીર્થના પ્રભાવથી મનુષ્ય સર્વ અંગોમાં તેજસ્વી બને છે; વંશ મંગલમય થાય છે અને ક્યાંય અશુભ રહેતું નથી.

Verse 16

भक्त्या यः कीर्तयेन्नित्यं तस्य पापं व्यपोहति

જે ભક્તિથી નિત્ય કીર્તન કરે છે, તેનું પાપ દૂર થાય છે.

Verse 69

। अध्याय

આ રીતે આ અધ્યાય સમાપ્ત થયો।