Adhyaya 58

Verse 1

उत्तानपाद उवाच । अथातो देवदेवेश भानुमत्यकरोच्च किम् । एष मे संशयो देव कथयस्व प्रसादतः

ઉત્તાનપાદ બોલ્યો—હે દેવદેવેશ! હવે કહો, ભાનુમતીએ શું કર્યું? હે દેવ, આ મારો સંશય છે; કૃપાથી કહો।

Verse 2

ईश्वर उवाच । चिन्तयित्वा मुहूर्तं सा गता कुण्डस्य सन्निधौ । दृष्ट्वा कुण्डस्य माहात्म्यं राज्ञी हर्षेण पूरिता

ઈશ્વર બોલ્યા—ક્ષણમાત્ર વિચાર કરીને તે કુંડની નજીક ગઈ. કુંડનું માહાત્મ્ય જોઈ રાણી હર્ષથી પરિપૂર્ણ થઈ ગઈ.

Verse 3

विप्रान् बहून् समाहूय पूजयामास तत्क्षणात् । दत्त्वा तु विधिवद्दानं ब्राह्मणेभ्यो नृपात्मज

ઘણા વિપ્રોને બોલાવી તેણે તત્ક્ષણે તેમનું પૂજન કર્યું. હે રાજપુત્ર, વિધિપૂર્વક દાન આપી બ્રાહ્મણોને ભેટો આપી.

Verse 4

निश्चयं परमं कृत्वा स्थिता शान्तेन चेतसा । ततः सम्पूज्य विधिवत्पितॄन्देवान्नराधिप

પરમ નિશ્ચય કરીને તે શાંત ચિત્તે સ્થિર રહી. પછી, હે નરાધિપ, તેણે વિધિપૂર્વક પિતૃઓ અને દેવોનું પૂજન કર્યું.

Verse 5

क्षपयित्वा पक्षमेकं मधुमासस्य सा स्थिता । अमावास्यां ततो राज्ञी गता पर्वतसन्निधौ

મધુ માસનો એક પક્ષ પૂર્ણ કરીને તે અડગ રહી. પછી અમાવાસ્યાના દિવસે રાણી પર્વતની નજીક ગઈ.

Verse 6

नगशृङ्गं समारुह्य कृत्वा मुकुलितौ करौ । विज्ञाप्य ब्राह्मणान् सर्वानिदं वचनमब्रवीत्

તે પર્વતશિખર પર ચઢીને, બંને હાથ જોડીને, સર્વ બ્રાહ્મણોને વિનયપૂર્વક વિનંતી કરી આ વચન બોલી.

Verse 7

मम माता पिता भ्राता ये चान्ये सखिबान्धवाः । क्षमापयित्वा सर्वांस्तान्वचनं मम कथ्यताम्

મારી માતા, પિતા, ભાઈ તથા અન્ય બધા સખા-સગાં—તેમ સૌની ક્ષમા માગીને મારું આ સંદેશ તેમને કહી દેવામાં આવે.

Verse 8

त्वत्पुत्री शूलभेदे तु तपः कृत्वा स्वशक्तितः । विसृज्य चैव सात्मानं तस्मिंस्तीर्थे दिवं ययौ

તમારી પુત્રી શૂલભેદ તીર્થમાં પોતાની શક્તિ મુજબ તપ કર્યું; અને એ જ તીર્થમાં દેહ ત્યજી સ્વર્ગે ગઈ.

Verse 9

ब्राह्मणा ऊचुः । संदेशं कथयिष्यामस्त्वयोक्तं शोभनव्रते । मातापितृभ्यां सुश्रोणि मा तेऽभूदत्र संशयः

બ્રાહ્મણોએ કહ્યું—હે શુભવ્રતે! તું કહેલો સંદેશ અમે અવશ્ય કહેશું. હે સુશ્રોણિ! તારા માતા-પિતાને અમે જણાવી દઈશું; તારા મનમાં શંકા ન રહે.

Verse 10

ततो विसृज्य तांल्लोकान् स्थिता पर्वतमूर्धनि । अर्धोत्तरीयवस्त्रेण गाढं बद्धा पुनःपुनः

પછી તેણે તે લોકિક બંધનો ત્યજી પર્વતશિખર પર ઊભી રહી, અને પોતાના અર્ધ-ઉત્તરીય વસ્ત્રથી પોતાને વારંવાર દૃઢ રીતે બાંધી લીધી.

Verse 11

ततश्चिक्षेप सात्मानमेकचित्ता नराधिप । नगार्द्धे पतिता यावत्तावद्दृष्टाः सुराङ्गनाः

ત્યારે, હે નરાધિપ! એકાગ્ર ચિત્તે તેણીએ પોતાને નીચે ફેંકી દીધી. પર્વતની ઢાળ પર પડતાં જ તે ક્ષણે જ દેવાંગનાઓ દેખાઈ આવી.

Verse 12

भोभो वत्से महाभागे भानुमत्यतितापसि । दिव्यं विमानमारुह्य कैलासं प्रति गम्यताम्

“આવો, આવો, વત્સે! હે મહાભાગ્યવતી ભાનુમતી, મહાતપસ્વિની! આ દિવ્ય વિમાનમાં આરોહણ કરીને કૈલાસ તરફ ગમન કરો.”

Verse 13

ततः सा पश्यतां तेषां जनानां त्रिदिवं गता

પછી, તે લોકો જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે જ તે ત્રિદિવ (સ્વર્ગલોક) તરફ ગઇ.

Verse 14

मार्कण्डेय उवाच । इति ते कथितः सर्वः शूलभेदस्य विस्तरः । यः श्रुतः शङ्करात्पूर्वमृषिदेवसमागमे

માર્કંડેય બોલ્યા—આ રીતે શૂલભેદનો સર્વ વિસ્તૃત વર્ણન મેં તને કહી દીધો; જે પૂર્વે ઋષિ-દેવોના મહાસમાગમમાં શંકર પાસેથી શ્રવણ થયો હતો.

Verse 15

य इदं पठते भक्त्या तीर्थे देवकुलेऽपि वा । स मुच्यते महापापादपि जन्मशतार्जितात्

જે આને ભક્તિપૂર્વક પાઠ કરે—તીર્થમાં હોય કે દેવાલયમાં પણ—તે સો જન્મોમાં સંચિત મહાપાપોથી પણ મુક્ત થાય છે.

Verse 16

ब्रह्महा च सुरापी च स्तेयी च गुरुतल्पगः । गोघाती स्त्रीविघाती च देवब्रह्मस्वहारकः

બ્રાહ્મણહંતક, સુરાપી, ચોર, ગુરુશય્યા ભંગ કરનાર; ગોહંતક, સ્ત્રીહંતક તથા દેવ અને બ્રાહ્મણની સંપત્તિ હરણ કરનાર—

Verse 17

स्वामिद्रोही मित्रघाती तथा विश्वासघातकः । परन्यासापहारी च परनिक्षेपलोपकः

સ્વામીદ્રોહી, મિત્રઘાતક, વિશ્વાસઘાતક; પરની અમાનત હરણ કરનાર અને પરનિક્ષેપનું ગબન કરનાર—

Verse 18

रसभेदी तुलाभेदी तथा वार्द्धुषिकस्तु यः । यः कन्याविघ्नकर्ता च तथा विक्रयकारकः

માલમાં ભેળસેળ કરનાર, તોલ-માપમાં છેતરપિંડી કરનાર અને વ્યાજખોર; કન્યાના (ધર્મસંગત) વિવાહમાં વિઘ્ન કરનાર તથા તેને વેચનાર—

Verse 19

परभार्या भ्रातृभार्या गौः स्नुषा कन्यका तथा । अभिगामी परद्वेषी तथा धर्मप्रदूषकः

પરસ્ત્રી, ભાઈની પત્ની, ગાય, વહુ અથવા કન્યાને ભોગવનાર; પરદ્વેષી અને ધર્મને દૂષિત કરનાર—

Verse 20

मुच्यन्ते सर्वे एवैते शूलभेदप्रभावतः

શૂલભેદના પ્રભાવથી આ બધા નિશ્ચયે (પાપમાંથી) મુક્ત થાય છે.

Verse 21

य इदं श्रावयेच्छ्राद्धे विप्राणां भुञ्जतां नृप । मुदं प्रयान्ति संहृष्टाः पितरस्तस्य सर्वशः

હે રાજન, શ્રાદ્ધકાળે બ્રાહ્મણો ભોજન કરતા હોય ત્યારે જે આ પાઠ શ્રાવ્ય કરાવે છે, તેના પિતૃગણ સર્વત્ર હર્ષિત થઈ પરમાનંદ પામે છે।

Verse 22

यश्चेदं शृणुयाद्भक्त्या पठ्यमानं नरो वशी । स मुक्तः सर्वपापेभ्यः सर्वकल्याणभाग्भवेत्

અને જે સંયમી પુરુષ ભક્તિપૂર્વક આ પાઠ વાંચાતો સાંભળે છે, તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈ સર્વ કલ્યાણનો ભાગી બને છે।

Verse 23

इदं यशस्यमायुष्यमिदं पावनमुत्तमम् । पठतां शृण्वतां नृणामायुःकीर्तिविवर्धनम्

આ વર્ણન યશ અને દીર્ઘ આયુષ્ય આપનારું તથા પરમ પાવન છે; જે તેને પાઠ કરે કે સાંભળે, તેમની આયુ અને કીર્તિ વધે છે।

Verse 24

इति कथितमिदं ते शूलभेदस्य पुण्यं महिमन हि मनुष्यैः श्रूयते यत्सपापैः । मदनरिपुतटिन्या याम्यकूलस्थितस्य प्रबलदुरितकन्दोच्छेदकुद्दालकल्पम्

આ રીતે તને શૂલભેદનું પુણ્ય અને મહિમા કહ્યો, જેને પાપગ્રસ્ત મનુષ્યો પણ સાંભળી શકે છે. મદનરિપુની નદી (રેવા)ના દક્ષિણ કાંઠે સ્થિત આ તીર્થ પ્રબળ પાપરૂપ ગાંઠોના મૂળ ઉખેડનાર કुदાળ સમાન છે।

Verse 58

। अध्याय

અધ્યાય સમાપ્ત।