Adhyaya 224

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । ततः क्रोशान्तरे पार्थ तीर्थं कोटीश्वरं परम् । यत्र स्नानं च दानं च जपहोमार्चनादिकम् । भक्त्या कृतं नरैस्तत्र सर्वं कोटिगुणं भवेत्

માર્કંડેયે કહ્યું—હે પાર્થ! ત્યાર પછી એક ક્રોશ અંતરે પરમ તીર્થ ‘કોટીશ્વર’ છે. ત્યાં સ્નાન, દાન તથા જપ, હોમ, અર્ચન આદિ જે કંઈ ભક્તિથી કરવામાં આવે, તે સર્વે કોટિગુણ ફળ આપે છે.

Verse 2

तत्र देवाः सगन्धर्वा ऋषयः सिद्धचारणाः । जलधिं प्रतिगच्छन्ति नर्मदां वीक्षितुं किल

ત્યાં દેવતાઓ ગંધર્વો સહિત, ઋષિઓ તથા સિદ્ધ-ચારણો પણ—એવું કહેવાય છે—નર્મદાના દર્શન માટે સમુદ્ર સુધી જાય છે.

Verse 3

मिलिताः कोटिशो राजन्रेवासागरसङ्गमे । विनोदमतुलं दृष्ट्वा रेवार्णवसमागमे

હે રાજન, રેવા અને સાગરના સંગમે કરોડો લોકો એકત્ર થાય છે; રેવાનો સમુદ્ર સાથેનો મિલન જોઈ તે અતુલ અદ્ભુત દર્શન કરે છે।

Verse 4

स्नात्वा शिवं च संस्थाप्य पूजयित्वा महेश्वरम् । कोटीश्वराभिधानं तु स्वस्वभक्त्या विधानतः

સ્નાન કરીને શિવની સ્થાપના કરી મહેશ્વરની પૂજા કર્યા પછી—પ્રત્યેકની પોતાની ભક્તિ મુજબ વિધિપૂર્વક—એ જ પ્રભુ ‘કોટીશ્વર’ નામે પ્રસિદ્ધ અને આરાધ્ય થાય છે।

Verse 5

कोटीतीर्थे परां सिद्धिं सम्प्राप्ताः सर्वतोषणात् । तेन तत्पुण्यमतुलं सर्वतीर्थेषु चोत्तमम्

કોટી તીર્થમાં સર્વ રીતે તોષ આપતી આરાધનાથી તેમણે પરમ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી; તેથી તે સ્થાનનું પુણ્ય અતુલ છે અને સર્વ તીર્થોમાં ઉત્તમ છે।

Verse 6

तत्र तीर्थे तु यत्किंचिच्छुभं वा यदि वाशुभम् । क्रियते नृपशार्दूल सर्वं कोटिगुणं भवेत्

હે નૃપશાર્દૂલ, તે તીર્થમાં જે કંઈ કરવામાં આવે—શુભ હોય કે અશુભ—તે બધું કોટિગુણું બની ફળ આપે છે।

Verse 7

तत्र तीर्थे तु मार्गस्था ये केचिदृषिसत्तमाः । सिद्धामृतपदं यान्ति पितृलोकं तथोत्तमम्

તે તીર્થમાં માર્ગમાં રહેલા શ્રેષ્ઠ ઋષિઓ પણ સિદ્ધોના અમૃતપદને પ્રાપ્ત કરે છે; તેમજ ઉત્તમ પિતૃલોકને પણ પામે છે।

Verse 8

उत्तरे नर्मदातीरे दक्षिणे चाश्रिताश्च ये । देवलोकं गतास्तत्र इति मे निश्चिता मतिः

નર્મદાના ઉત્તર કાંઠે વસનારાં અને દક્ષિણ કાંઠાનો આશ્રય લેનારાં—એ બધા દેવલોકને પામે છે; આ મારી દૃઢ નિશ્ચિત મતિ છે.

Verse 9

बिल्वार्कपुष्पैर्धत्तूरकुशकाशप्रसूनकैः । ऋतूद्भवैस्तथान्यैश्च पूजयित्वा महेश्वरम्

બિલ્વ અને અર્કના પુષ્પોથી, ધતૂરા, કુશ અને કાશના ફૂલોથી, તેમજ ઋતુજન્ય અન્ય અર્પણોથી પણ મહેશ્વરની પૂજા કરીને—

Verse 10

नानोपचारैर्विधिवन्मन्त्रपूर्वं युधिष्ठिर । धूपदीपार्धनैवेद्यैस्तोषयित्वा च धूर्जटिम्

હે યુધિષ્ઠિર! મંત્રપૂર્વક અને વિધિ મુજબ નાનાવિધ ઉપચારોથી, ધૂપ-દીપ, અર્ઘ્ય અને નૈવેદ્ય દ્વારા ધૂર્જટિ (શિવ) ને પ્રસન્ન કરીને—

Verse 11

शिवलोकमवाप्नोति यावदिन्द्राश्चतुर्दश । पौषकृष्णाष्टमीयोगे विशेषः पूजने स्मृतः

તે ચૌદ ઇન્દ્રોના સમય જેટલા સુધી શિવલોકને પામે છે; અને પૌષ માસના કૃષ્ણપક્ષ અષ્ટમીના યોગમાં કરેલી પૂજા વિશેષ ફળદાયી કહેવાય છે.

Verse 12

नित्यं च नृपतिश्रेष्ठ चतुर्दश्यष्टमीषु च । शिवमभ्यर्च्य विप्रांश्च भोजयेद्भक्तितो वरान्

અને નિત્ય, હે નૃપશ્રેષ્ઠ—વિશેષ કરીને ચતુર્દશી અને અષ્ટમી તિથિઓમાં—શિવની અર્ચના કરીને ઉત્તમ બ્રાહ્મણોને ભક્તિપૂર્વક ભોજન કરાવવું જોઈએ.