Adhyaya 206
માર્કંડેય રાજા (ક્ષોણિનાથ/નરાધિપ)ને સંબોધીને ‘દશકન્યા’ નામના અત્યંત શુભ તીર્થનું વર્ણન કરે છે—તે પરમ સુંદર અને સર્વપાપહર કહેવાયું છે. આ તીર્થની મહત્તા શૈવ કારણકથા દ્વારા સ્થાપિત થાય છે: અહીં મહાદેવનો દસ સદગુણી કન્યાઓ સાથે સંબંધ અને બ્રહ્મા સાથે તેમના વિવાહની વ્યવસ્થા થયાનો પ્રસંગ આવે છે; તેથી આ સ્થાન ‘દશકન્યા’ નામે પ્રસિદ્ધ થયું. પછી વિધાનરૂપ ઉપદેશ છે: આ તીર્થમાં અલંકૃત કન્યાનું વિવાહમાં દાન (કન્યાદાન) કરવાથી અપરિમિત પુણ્ય મળે—કેશોની સંખ્યાજેટલા વર્ષ શિવસમીપ નિવાસ, પછી દુર્લભ માનવજન્મ અને અંતે મહાધન-સમૃદ્ધિ. તેમજ ભક્તિપૂર્વક સ્નાન કરીને શાંત બ્રાહ્મણને સ્વર્ણદાન કરવાનું કહેવામાં આવ્યું છે; સ્વર્ણનું અતિ અલ્પ પ્રમાણ પણ વાણી, મન અને દેહના પૂર્વદોષોને નાશ કરે છે. ફલશ્રુતિમાં સ્વર્ગારોહણ, વિદ્યાધર-સિદ્ધોમાં સન્માન, અને પ્રલય સુધી નિવાસ—કર્મ, નૈતિક ભાવ અને બ્રહ્માંડિય ફળનું એકીકરણ આ તીર્થમાં દર્શાવાયું છે.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । गच्छेत्ततः क्षोणिनाथ तीर्थं परमशोभनम् । सर्वपापहरं पुण्यं दशकन्येति विश्रुतम् । महादेवकृतं पुण्यं सर्वकामफलप्रदम्
શ્રી માર્કંડેયે કહ્યું—હે ભૂપતિ! ત્યારબાદ પરમ શોભન, સર્વપાપહર અને પુણ્ય ‘દશકન્યા’ નામે પ્રસિદ્ધ તીર્થમાં જવું જોઈએ. આ મહાદેવ દ્વારા સ્થાપિત પવિત્ર સ્થાન છે અને ધર્મસંગત સર્વ કામનાઓનું ફળ આપે છે.
Verse 2
तत्र तीर्थे महादेवो दशकन्या गुणान्विताः । ब्रह्मणो वरयामास ह्युद्वाहेन युयोज ह
તે તીર્થમાં મહાદેવે ગુણયુક્ત દસ કન્યાઓને વરવા ઇચ્છી અને લગ્નવિધિ દ્વારા તેમને બ્રહ્મદેવ સાથે જોડ્યા.
Verse 3
तदाप्रभृति तत्तीर्थं दशकन्येति विश्रुतम् । सर्वपापहरं पुण्यमक्षयं कीर्तितं फलम्
ત્યાંથી તે તીર્થ ‘દશકન્યા’ નામે પ્રસિદ્ધ થયું. તે સર્વપાપહર પુણ્ય છે અને તેનું ફળ અક્ષય કહેવાય છે.
Verse 4
तत्र तीर्थे तु यः कन्यां ददाति समलंकृताम् । प्राप्नोति पुरुषो दत्त्वा यथाशक्त्या स्वलंकृताम्
તે તીર્થમાં જે પુરુષ યોગ્ય રીતે અલંકૃત કન્યાનું દાન કરે છે, તે પોતાની શક્તિ મુજબ યોગ્ય આભૂષણો સાથે દાન આપી કહેલું ફળ પ્રાપ્ત કરે છે.
Verse 5
तेन दानोत्थपुण्येन पूतात्मानो नराधिप । वसन्ति रोमसंख्यानि वर्षाणि शिवसन्निधौ
હે નરાધિપ! તે દાનથી ઉત્પન્ન પુણ્ય વડે તેમની આત્મા પવિત્ર બને છે અને તેઓ શિવસન્નિધિમાં શરીરના રોમોની સંખ્યાજેટલા અસંખ્ય વર્ષો સુધી નિવાસ કરે છે.
Verse 6
ततः कालेन महता त्विह लोके नरेश्वर । मानुष्यं प्राप्य दुष्प्राप्यं धनकोटीपतिर्भवेत्
પછી બહુ લાંબા સમય પછી, હે નરેશ્વર, આ લોકમાં ફરી આવી દુર્લભ માનવજન્મ પ્રાપ્ત કરીને તે કરોડો ધનનો સ્વામી બને છે.
Verse 7
तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या स्नात्वा विप्राय काञ्चनम् । सम्प्रयच्छति शान्ताय सोऽत्यन्तं सुखमश्नुते
તે તીર્થમાં જે ભક્તિપૂર્વક સ્નાન કરીને શાંત બ્રાહ્મણને કાંસન (સુવર્ણ) દાન આપે છે, તે પરમ સુખ પામે છે.
Verse 8
वाचिकं मानसं वापि कर्मजं यत्पुरा कृतम् । तत्सर्वं विलयं याति स्वर्णदानेन भारत
હે ભારત, વાણીથી, મનથી કે કર્મથી અગાઉ કરેલું જે કંઈ પાપ હોય, તે સર્વ સ્વર્ણદાનથી વિલય પામે છે.
Verse 9
नरो दत्त्वा सुवर्णं चापि वालाग्रमात्रकम् । तत्र तीर्थे दिवं याति मृतो नास्त्यत्र संशयः
તે તીર્થમાં માણસ વાળના અગ્રભાગ જેટલું પણ સ્વર્ણ દાન કરે તો મૃત્યુ પછી સ્વર્ગે જાય છે—અહીં કોઈ સંશય નથી.
Verse 10
तत्र विद्याधरैः सिद्धैर्विमानवरमास्थितः । पूज्यमानो वसेत्तावद्यावदाभूतसम्प्लवम्
ત્યાં તે શ્રેષ્ઠ વિમાનમાં આરુઢ થઈ, વિદ્યાધરો અને સિદ્ધો દ્વારા પૂજિત બની, ભૂતસમ્પ્લવ પ્રલય સુધી નિવાસ કરે છે.
Verse 206
अध्यायः
અધ્યાય (ઇતિ અધ્યાય-સમાપ્તિનો સૂચક).