Adhyaya 147
આ અધ્યાયમાં માર્કંડેય મુનિ મહીપાલ/નૃપસત્તમ રાજાને રેવા (નર્મદા)ના દક્ષિણ કાંઠે સ્થિત અદ્વિતીય સિદ્ધેશ્વર તીર્થમાં જવાની શિક્ષા આપે છે. તે સ્થાન અતિ પવિત્ર અને મંગલમય છે; ત્યાં સ્નાન કરીને વૃષભધ્વજ ભગવાન શિવની ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરવી જોઈએ. ત્યાંનું સ્નાન અને શિવારાધન સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે અને અશ્વમેધ યજ્ઞ કરનાર સમાન પુણ્ય આપે છે એમ કહેવામાં આવ્યું છે. પ્રયત્નપૂર્વક સ્નાન કરીને શ્રાદ્ધ કરવાથી પિતૃઓ સંપૂર્ણ રીતે તૃપ્ત થાય છે—આ તીર્થફળરૂપે નિર્દેશ છે. જે પ્રાણી આ તીર્થમાં અથવા તેના સંબંધથી મૃત્યુ પામે છે, તે સ્વભાવતઃ દુઃખમય ગર્ભવાસની પુનરાવૃત્તિથી મુક્ત થાય છે એવી પ્રતિજ્ઞા છે. અંતે તીર્થજળમાં સ્નાનને પુનર્ભવ નિવૃત્તિનું સાધન કહી શૈવ ભક્તિપ્રસંગે તેને મોક્ષોપયોગી કર્મ તરીકે સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે.
Shlokas
Verse 1
मार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल सिद्धेश्वरमनुत्तमम् । नर्मदादक्षिणे कूले तीर्थं परमशोभनम्
માર્કંડેયે કહ્યું—હે મહીપાલ! ત્યારબાદ નર્મદાના દક્ષિણ કાંઠે આવેલું પરમ શોભન, અનુત્તમ સિદ્ધેશ્વર તીર્થ જવું જોઈએ.
Verse 2
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेद्वृषभध्वजम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो गतिं यात्यश्वमेधिनाम्
જે તે તીર્થમાં સ્નાન કરીને વૃષભધ્વજ મહેશ્વરની પૂજા કરે છે, તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈ અશ્વમેધ કરનારાઓની ગતિને પામે છે.
Verse 3
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा श्राद्धं कुर्यात्प्रयत्नतः । पितॄणां प्रीणनार्थाय सर्वं तेन कृतं भवेत्
જે તે તીર્થમાં સ્નાન કરીને પિતૃઓની તૃપ્તિ માટે પ્રયત્નપૂર્વક શ્રાદ્ધ કરે છે, તેના દ્વારા સર્વ પિતૃકાર્ય પૂર્ણ થયેલું ગણાય છે.
Verse 4
तत्र तीर्थे मृतानां तु जन्तूनां नृपसत्तम । गर्भवासे मतिस्तेषां न जायेत कदाचन
હે નૃપશ્રેષ્ઠ! તે તીર્થમાં મૃત્યુ પામેલા જીવોને ફરી ક્યારેય ગર્ભવાસની સ્થિતિ ઉત્પન્ન થતી નથી.
Verse 5
गर्भवासो हि दुःखाय न सुखाय कदाचन । तत्तीर्थवारिणा स्नातुर्न पुनर्भवसम्भवः
ગર્ભવાસ તો દુઃખ માટે છે, સુખ માટે ક્યારેય નથી; પરંતુ તે તીર્થના જળમાં સ્નાન કરનારને પુનર્જન્મનો સંભવ રહેતો નથી.
Verse 147
। अध्याय
॥ અધ્યાય ॥