Adhyaya 143

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज योजनेश्वरमुत्तमम् । यत्र सिद्धौ पुरा कल्पे नरनारायणावृषी

શ્રી માર્કંડેય બોલ્યા—ત્યારબાદ, હે મહારાજ, યોજનેશ્વર નામના ઉત્તમ તીર્થમાં જવું જોઈએ; જ્યાં પૂર્વ કલ્પમાં નર અને નારાયણ—એ બે ઋષિઓ—સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી હતી।

Verse 2

तत्र तीर्थे तपस्तप्त्वा सङ्ग्रामे देवदानवैः । जयं प्राप्तौ महात्मानौ नरनारायणावुभौ

તે તીર્થમાં તપશ્ચર્યા કરીને, દેવો અને દાનવો સાથે થયેલા સંગ્રામમાં, મહાત્મા નર-નારાયણ—બન્ને—વિજયને પ્રાપ્ત થયા।

Verse 3

पुनस्त्रेतायुगे प्राप्ते तौ देवौ रामलक्ष्मणौ । तत्र तीर्थे पुनः स्नात्वा रावणो दुर्जयो हतः

પછી જ્યારે ત્રેતાયુગ આવ્યો, ત્યારે તે બે દિવ્ય પુરુષ રામ અને લક્ષ્મણ બન્યા; અને તે તીર્થમાં ફરી સ્નાન કરીને, દુર્જય રાવણનો વધ થયો।

Verse 4

पुनः पार्थ कलौ प्राप्ते तौ देवौ बलकेशवौ । वसुदेवकुले जातौ दुष्करं कर्म चक्रतुः

હે પાર્થ! કલિયુગ પ્રાપ્ત થતાં તે બે દિવ્ય પુરુષ બલ અને કેશવ બન્યા; વસુદેવકુળમાં જન્મ લઈને તેમણે અતિ દુષ્કર કર્મો કર્યા।

Verse 5

नरकं कालनेमिं च कंसं चाणूरमुष्टिकौ । शिशुपालं जरासंधं जघ्नतुर्बलकेशवौ

બલ અને કેશવે નરકાસુર, કાલનેમિ, કંસ, ચાણૂર અને મુષ્ટિક, તેમજ શિશુપાલ અને જરાસંધ—એ બધાનો વધ કર્યો।

Verse 6

ततस्तत्र रिपून्संख्ये भीष्मद्रोणपुरःसरान् । कर्णदुर्योधनादींश्च निहनिष्यति स प्रभुः

પછી તે યુદ્ધમાં તે પ્રભુ ભીષ્મ-દ્રોણને આગે રાખનારા શત્રુઓને, તેમજ કર્ણ, દુર્યોધન આદિને પણ સંહારશે।

Verse 7

धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे तत्र युध्यन्ति ते क्षणम् । भीमार्जुननिमित्तेन शिष्यौ कृत्वा परस्परम्

ધર્મક્ષેત્ર કુરુક્ષેત્રમાં તેઓ થોડો સમય યુદ્ધ કરે છે; ભીમ અને અર્જુનના નિમિત્તે જાણે પરસ્પરને શિષ્ય બનાવીને।

Verse 8

तत्र तीर्थे पुनर्गत्वा तपः कृत्वा सुदुष्करम् । पूजयित्वा द्विजान्भक्त्या यास्येते द्वारकां पुनः

પછી તે તીર્થમાં ફરી જઈ તેઓ અતિ દુષ્કર તપ કરશે; અને ભક્તિપૂર્વક દ્વિજોની પૂજા કરીને ફરી દ્વારકામાં જશે।

Verse 9

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेद्बलकेशवौ । तेन देवो जगद्धाता पूजितस्त्रिगुणात्मवान्

તે તીર્થમાં જે સ્નાન કરીને બલ અને કેશવની પૂજા કરે છે, તેના દ્વારા ત્રિગુણાત્મા જગદ્ધાતા દેવનું જ યથાર્થ પૂજન થાય છે।

Verse 10

उपवासी नरो भूत्वा यस्तु कुर्यात्प्रजागरम् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो गायंस्तस्य शुभां कथाम्

ઉપવાસ કરીને જે નર રાત્રિ-જાગરણ કરે છે, તે તે પ્રભુની શુભ કથા ગાતાં ગાતાં સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે।

Verse 11

यावतस्तत्र तीर्थे तु वृक्षान् पश्यन्ति मानवाः । ब्रह्महत्यादिकं पापं तावदेषां प्रणश्यति

તે તીર્થમાં મનુષ્યો જેટલો સમય ત્યાંના વૃક્ષોનું દર્શન કરે છે, એટલા જ સમયમાં બ્રહ્મહત્યાદિ પાપો તેમનાં નાશ પામે છે।

Verse 12

प्रातरुत्थाय ये केचित्पश्यन्ति बलकेशवौ । तेनैव सदृशाः सर्वे देवदेवेन चक्रिणा

જે પ્રાતઃ ઊઠીને બલ અને કેશવનું દર્શન કરે છે, તે જ ક્રિયાથી તેઓ ચક્રધારી દેવદેવ સમાન બની જાય છે।

Verse 13

ते पूज्यास्ते नमस्कार्यास्तेषां जन्म सुजीवितम् । ये नमन्ति जगत्पूज्यं देवं नारायणं हरिम्

તેઓ પૂજ્ય છે, તેઓ નમસ્કારયોગ્ય છે, તેમનો જન્મ સુજીવિત છે—જે જગત્પૂજ્ય દેવ નારાયણ હરિને નમે છે।

Verse 14

तत्र तीर्थे तु यद्दानं स्नानं देवार्चनं नृप । क्रियते तत्फलं सर्वमक्षयायोपकल्पते

હે નૃપ! તે તીર્થમાં જે દાન, સ્નાન અને દેવપૂજન કરવામાં આવે છે, તેનું સર્વ ફળ અક્ષય બની રહે છે.

Verse 15

अग्नेरपत्यं प्रथमं सुवर्णं भूर्वैष्णवी सूर्यसुताश्च गावः । लोकास्त्रयस्तेन भवन्ति दत्ता यः काञ्चनं गां च भुवं च दद्यात्

સુવર્ણને અગ્નિનું પ્રથમ સંતાન કહેવામાં આવે છે; પૃથ્વી વૈષ્ણવી છે; અને ગાયો સૂર્યની પુત્રીઓ કહેવાય છે. જે સોનું, ગાય અને ભૂમિ દાન કરે, તેણે જાણે ત્રિલોક દાન કર્યું હોય તેમ પુણ્ય મળે છે.

Verse 16

एतत्ते कथितं सर्वं तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । अतीतं च भविष्यच्च वर्तमानं महाबलम्

આ તીર્થનું સર્વોત્તમ માહાત્મ્ય તને કહેલું છે; ભૂત, ભવિષ્ય અને વર્તમાનમાં પણ તેનું મહાબળવાન પ્રભાવ છે.

Verse 17

श्रुत्वा वापि पठित्वेदं श्रावयिपत्वाथ धार्मिकान् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा

આને માત્ર સાંભળીને કે વાંચીને, અને પછી ધર્માત્માઓને પણ સંભળાવીને, મનુષ્ય સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે—અહીં વિચાર કરવાની જરૂર નથી.

Verse 143

। अध्याय

અધ્યાય સમાપ્ત.