Adhyaya 12

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एतच्छ्रुत्वा वचो राजन्संहृष्टा ऋषयोऽभवन् । नर्मदां स्तोतुमारब्धाः कृताञ्जलिपुटा द्विजाः

શ્રી માર્કંડેયે કહ્યું—હે રાજન, આ વચન સાંભળીને ઋષિઓ અત્યંત હર્ષિત થયા. કરજોડી તે દ્વિજોએ નર્મદાની સ્તુતિ આરંભી.

Verse 2

नमोऽस्तु ते पुण्यजले नमो मकरगामिनि । नमस्ते पापमोचिन्यै नमो देवि वरानने

હે પુણ્યજલમયી, તને નમસ્કાર; હે મકરગામિની, તને નમસ્કાર. હે પાપમોચિની, તને નમસ્કાર; હે સુંદર મુખવાળી દેવી, તને નમસ્કાર.

Verse 3

नमोऽस्तु ते पुण्यजलाश्रये शुभे विशुद्धसत्त्वं सुरसिद्धसेविते । नमोऽस्तु ते तीर्थगणैर्निषेविते नमोऽस्तु रुद्राङ्गसमुद्भवे वरे

હે શુભે, પુણ્યજળનું આશ્રયસ્થાન, સર્વથા વિશુદ્ધ સ્વભાવવાળી, દેવો અને સિદ્ધો દ્વારા સેવિત—તને નમસ્કાર. તીર્થગણો દ્વારા નિત્ય નિષેવિત—તને નમસ્કાર. રુદ્રના અંગમાંથી ઉદ્ભવેલી પરમ વરા—તને નમસ્કાર.

Verse 4

नमोऽस्तु ते देवि समुद्रगामिनि नमोऽस्तु ते देवि वरप्रदे शिवे । नमोऽस्तु लोकद्वयसौख्यदायिनि ह्यनेकभूतौघसमाश्रितेऽनघे

હે દેવી, સમુદ્રગામિની, તને નમસ્કાર. હે શિવે, વરપ્રદાયિની દેવી, તને નમસ્કાર. બે લોકમાં સુખ આપનારી, અસંખ્ય જીવસમૂહોની આશ્રયભૂતા, હે નિષ્પાપા, તને નમસ્કાર.

Verse 5

सरिद्वरे पापहरे विचित्रिते गन्धर्वयक्षोरगसेविताङ्गे । सनातनि प्राणिगणानुकम्पिनि मोक्षप्रदे देवि विधेहि शं नः

હે નદીશ્રેષ્ઠે, પાપહરિણી, વિચિત્ર શોભાથી વિભૂષિત, જેના તટ ગંધર્વ-યક્ષ-નાગો દ્વારા સેવિત છે—હે સનાતની, પ્રાણિગણ પર કરુણાવાળી, મોક્ષપ્રદા દેવી, અમારું કલ્યાણ કર।

Verse 6

महागजैर्घमहिषैर्वराहैः संसेविते देवि महोर्मिमाले । नताः स्म सर्वे वरदे सुखप्रदे विमोचयास्मान्पशुपाशबन्धात्

હે દેવી, મહા તરંગોની માળાથી શોભિત, મહાગજ, પ્રબળ મહિષ અને વરાહોથી સેવિત! અમે સર્વે તને નમસ્કાર કરીએ છીએ. હે વરદાયિની, સુખપ્રદાયિની, પશુપાશના બંધનમાંથી અમને મુક્ત કર.

Verse 7

पापैरनेकैरशुभैर्विबद्धा भ्रमन्ति तावन्नरकेषु मर्त्याः । महानिलोद्भूततरङ्गभूतं यावत्तवाम्भो हि न संस्पृशन्ति

અनेक અશુભ પાપોથી બંધાયેલા મર્ત્યો, મહાવાયુથી ઉદ્ભવેલી તરંગરૂપ જેવી તારી જળધારા જ્યાં સુધી સ્પર્શતા નથી, ત્યાં સુધી નરકોમાં ભટકતા રહે છે.

Verse 8

अनेकदुःखौघभयार्दितानां पापैरनेकैरभिवेष्टितानाम् । गतिस्त्वमम्भोजसमानवक्रे द्वन्द्वैरनेकैरपि संवृतानाम्

અनेक દુઃખપ્રવાહોના ભયથી પીડિત, અસંખ્ય પાપોથી ઘેરાયેલા અને અનેક દ્વંદ્વોથી ઢંકાયેલા લોકો માટે—હે કમળસમાન મુખવાળી દેવી—તુજ ગતિ અને તુજ શરણ છે.

Verse 9

नद्यश्च पूता विमला भवन्ति त्वां देवि सम्प्राप्य न संशयोऽत्र । दुःखातुराणामभयं ददासि शिष्टैरनेकैरभिपूजितासि

હે દેવી, અન્ય નદીઓ પણ તને પ્રાપ્ત કરીને પવિત્ર અને નિર્મળ બને છે—આમાં શંકા નથી. દુઃખથી વ્યાકુળ જનને તું અભય આપે છે, અને અનેક શિષ્ટજનોથી તું પૂજિત છે.

Verse 10

स्पृष्टं करैश्चन्द्रमसो रवेश्च तदैव दद्यात्परमं पदं तु । यत्रोपलाः पुण्यजलाप्लुतास्ते शिवत्वमायान्ति किमत्र चित्रम्

ચંદ્ર અને સૂર્યના કર (કિરણ) જો તેને સ્પર્શ કરે, તો તે તત્ક્ષણે પરમ પદ આપે. જ્યાં તારા પુણ્ય જળમાં સ્નાત પથ્થરો પણ શિવત્વ પામે છે—અહીં આશ્ચર્ય શું?

Verse 11

भ्रमन्ति तावन्नरकेषु मर्त्या दुःखातुराः पापपरीतदेहाः । महानिलोद्भूततरङ्गभङ्गं यावत्तवाम्भो न हि संश्रयन्ति

જ્યાં સુધી પાપથી આવૃત દેહવાળા, દુઃખથી પીડિત મર્ત્યો તારા જળનો આશ્રય લેતા નથી, ત્યાં સુધી તેઓ નરકોમાં ભટકતા રહે છે; મહાવાયુથી ઉઠતા તરંગભંગવાળું તારું પાવન જળ જ તેમનું શરણ છે।

Verse 12

। अध्याय

અધ્યાય—આ અધ્યાય-સમાપ્તિ દર્શાવતું સૂચક પદ છે।

Verse 13

सरांसि नद्यः क्षयमभ्युपेता घोरे युगेऽस्मिन् हि कलौ प्रदूषिते । त्वं भ्राजसे देवि जलौघपूर्णा दिवीव नक्षत्रपथे च गङ्गा

આ ઘોર કલિયુગમાં, જ્યારે સરોવરો અને નદીઓ ક્ષીણ થઈ કલુષિત થઈ ગઈ છે, ત્યારે હે દેવી, જળપ્રવાહોથી પરિપૂર્ણ તું જ તેજસ્વી રીતે ઝળહળે છે—જેમ આકાશના નક્ષત્રપથ પર દીપતી દિવ્ય ગંગા।

Verse 14

तव प्रसादाद्वरदे वरिष्ठे कालं यथेमं परिपालयित्वा । यामोऽथ रुद्रं तव सुप्रसादाद्वयं तथा त्वं कुरु वै प्रसादम्

હે વરદાતાઓમાં શ્રેષ્ઠ દેવી, તારા પ્રસાદથી અમે આ કાળને યથાવિધિ પાલન-રક્ષણ કરીને પાર કરીએ. પછી તારા મહાપ્રસાદથી અમે રુદ્રને પ્રાપ્ત કરીએ—અતએવ તું પણ અમારે પર કૃપા કર।

Verse 15

गतिस्त्वमम्बेव पितेव पुत्रांस्त्वं पाहि नो यावदिमं युगान्तम् । कालं त्वनावृष्टिहतं सुघोरं यावत्तरामस्तव सुप्रसादात्

તું જ અમારી ગતિ છે—માતાની જેમ, પિતાની જેમ. આ યુગના અંત સુધી અમને સંતાનોની જેમ રક્ષા કર, જેથી તારા મહાપ્રસાદથી અનાવૃષ્ટિથી પીડિત આ અતિઘોર કાળને અમે પાર કરી શકીએ।

Verse 16

पठन्ति ये स्तोत्रमिदं द्विजेन्द्राः शृण्वन्ति ये चापि नराः प्रशान्ताः । ते यान्ति रुद्रं वृषसंयुतेन यानेन दिव्याम्बरभूषिताश्च

જે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ આ સ્તોત્રનું પાઠ કરે છે અને જે શાંતચિત્ત જન તેને શ્રવણ કરે છે, તેઓ દિવ્ય વસ્ત્રોથી વિભૂષિત થઈ વૃષભ-યુક્ત દિવ્ય વિમાનથી રુદ્ર પાસે જાય છે।

Verse 17

ये स्तोत्रमेतत्सततं पठन्ति स्नात्वा तु तोये खलु नर्मदायाः । अन्ते हि तेषां सरिदुत्तमेयं गतिं विशुद्धामचिराद्ददाति

નર્મદાના જળમાં સ્નાન કરીને જે આ સ્તોત્રનું સતત પાઠ કરે છે, તેમના અંતે આ શ્રેષ્ઠ નદી અચિરেই શુદ્ધ અને પવિત્ર ગતિ આપે છે।

Verse 18

प्रातः समुत्थाय तथा शयानो यः कीर्तयेतानुदिनं स्तवं च । स मुक्तपापः सुविशुद्धदेहः समाश्रयं याति महेश्वरस्य

પ્રાતઃ ઊઠીને કે શયનાવસ્થામાં પણ જે દરરોજ આ સ્તવનું કીર્તન કરે છે, તે પાપમુક્ત થઈ અતિશુદ્ધ ભાવથી મહેશ્વરના શરણને પામે છે।