Adhyaya 110
માર્કંડેય શુદ્ધિકારક તીર્થયાત્રાનો ક્રમ વર્ણવે છે, જેનો અંત ચક્રતીર્થની નજીક આવેલા વૈષ્ણવ તીર્થમાં થાય છે; આ તીર્થ પ્રાચીન કાળે વિષ્ણુ (જનાર્દન) દ્વારા સ્થાપિત કહેવાય છે. ભયંકર દાનવવધ પછી તે સંઘર્ષથી રહેલા દોષશેષ અને પાપપરિણામો શમાવવા ભગવાને આ તીર્થ સ્થાપ્યું—આ જ તેની મહિમાનો કારણપ્રસંગ છે. અહીં ક્રોધજય (જિતક્રોધ), કઠોર તપ અને મૌનવ્રતનું વિશેષ મહત્ત્વ બતાવાયું છે; એવી સાધના દેવો અને દાનવો માટે પણ સહેલાઈથી અનુસરવી મુશ્કેલ કહેવાય છે. પછી સંક્ષિપ્ત વિધાન—સ્નાન, યોગ્ય દ્વિજાતિને દાન, અને વિધિપૂર્વક જપ—આ તરત જ ભારે પાપોથી મુક્ત કરી સાધકને વૈષ્ણવ પદ તરફ દોરી જાય છે, એમ ફલશ્રુતિ સમાન આશ્વાસન આપવામાં આવ્યું છે.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । धौतपापं ततो गच्छेन्महापातकनाशनम् । समीपे चक्रतीर्थस्य विष्णुना निर्मितं पुरा
શ્રી માર્કંડેયે કહ્યું—પછી પાપ ધોઈને મનુષ્ય મહાપાતકનાશક તે તીર્થને જાય, જે ચક્રતીર્થની નજીક વિષ્ણુએ પ્રાચીનકાળે સ્થાપ્યું હતું।
Verse 2
निहतैर्दानवैर्घोरैर्देवदेवो जनार्दनः । तत्पापस्य विनाशार्थं दानवान्तोद्भवस्य च
ઘોર દાનવોનો નાશ થયા પછી દેવોના દેવ જનાર્દને તે કર્મથી ઉત્પન્ન પાપના વિનાશ અને દાનવ-પીડાના શમન માટે ઉપાય કર્યો.
Verse 3
तत्र तीर्थे जितक्रोधश्चचार विपुलं तपः । दुश्चरं मौनमास्थाय ह्यशक्यं देवदानवैः
તે તીર્થમાં ક્રોધને જીતીને તેમણે વિશાળ તપ કર્યું; દેવો અને દાનવોને પણ અશક્ય એવું દુશ્ચર મૌનવ્રત ધારણ કર્યું.
Verse 4
स्नात्वा दत्त्वा द्विजातिभ्यो दानानि विविधानि च । तत्क्षणात्सुपापस्तु गतस्तद्वैष्णवं पदम्
સ્નાન કરીને અને દ્વિજોને વિવિધ દાન આપવાથી, મહાપાપી પણ તે ક્ષણમાં વૈષ્ણવ પદ—વિષ્ણુનું પરમ ધામ—પ્રાપ્ત કરે છે.
Verse 5
एवं युक्तस्तु यस्तत्र पापं कृत्वा सुदारुणम् । स्नात्वा जप्त्वा विधानेन मुच्यते सर्वपातकैः
આ રીતે નિયમયુક્ત બની, ત્યાં અતિ દારુણ પાપ કર્યું હોય તો પણ વિધાનપૂર્વક સ્નાન અને જપ કરવાથી તે સર્વ પાતકોથી મુક્ત થાય છે.
Verse 110
। अध्याय
અધ્યાય સમાપ્ત.