Adhyaya 104
માર્કંડેય રાજાને ઉપદેશ આપે છે—રેવા નદીના ઉત્તર કાંઠે સંગમની નજીક આવેલું પ્રસિદ્ધ સૌવર્ણશિલા તીર્થ પ્રાપ્ત કર. આ સ્થાન સર્વ પાપ હરણ કરનારું, પૂર્વે ઋષિગણો દ્વારા સ્થાપિત, દુર્લભ અને સીમિત છતાં અત્યંત પ્રબળ પુણ્યક્ષેત્ર તરીકે વર્ણવાયું છે. વિધિ ક્રમશઃ—સૌવર્ણશિલામાં સ્નાન કરવું, મહેશ્વરની પૂજા કરવી, ભાસ્કર (સૂર્ય)ને નમસ્કાર કરવો, અને પછી ઘી મિશ્રિત બિલ્વ અથવા બિલ્વપત્રોથી પવિત્ર અગ્નિમાં આહુતિ આપવી. પ્રભુ પ્રસન્ન થાય અને રોગ શમે એવી સંક્ષિપ્ત પ્રાર્થના પણ આપવામાં આવી છે. પછી દાનમાહાત્મ્ય—યોગ્ય બ્રાહ્મણને સુવર્ણદાન કરવું, બહુ સુવર્ણદાન તથા મહાયજ્ઞના શ્રેષ્ઠ ફળ સમાન ગણાયું છે. તેથી મૃત્યુ પછી સ્વર્ગારોહણ, રુદ્રસન્નિધિમાં દીર્ઘ નિવાસ, અને પછી અવતરણ સમયે શુદ્ધ સમૃદ્ધ વંશમાં શુભ જન્મ તથા તે તીર્થજળનું સ્મરણ અવિરત રહે તેવું ફળ કહેવામાં આવ્યું છે.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपालं सौवर्णशिलमुत्तमम् । प्रख्यातमुत्तरे कूले सर्वपापक्षयंकरम्
શ્રી માર્કંડેયે કહ્યું—હે મહીપાલ! ત્યારબાદ ઉત્તમ સૌવર્ણશિલા તરફ જવું જોઈએ; તે ઉત્તર કાંઠે પ્રસિદ્ધ છે અને સર્વ પાપક્ષયકર છે.
Verse 2
समन्ताच्छतपातेन मुनिसङ्घैः पुरा कृतम् । रेवायां दुर्लभं स्थानं सङ्गमस्य समीपतः
પ્રાચીન કાળે મુનિસમૂહોએ ચારે તરફ સો-સો પગલાંની પરિક્રમા અને ઉપાસના કરીને આ સ્થાન પવિત્ર કર્યું. રેવા નદી પર સંગમની નજીક આવેલું આ દુર્લભ સ્થાન છે.
Verse 3
विभक्तं हस्तमात्रं च पुण्यक्षेत्रं नराधिप । सुवर्णशिलके स्नात्वा पूजयित्वा महेश्वरम्
હે નરાધિપ! આ પુણ્યક્ષેત્ર અલગ રીતે નિર્ધારિત છે અને વિસ્તારમા માત્ર એક હાથ જેટલું છે. સૌવર્ણશિલામાં સ્નાન કરીને મહેશ્વર (શિવ)ની પૂજા કરવી જોઈએ.
Verse 4
नत्वा तु भास्करं देवं होतव्यं च हुताशने । बिल्वेनाज्यविमिश्रेण बिल्वपत्रैरथापि वा
દિવ્ય ભાસ્કર દેવને નમસ્કાર કરીને હુતાશનમાં હવન કરવું જોઈએ—ઘી સાથે મિશ્રિત બિલ્વફળથી, અથવા બિલ્વપત્રોથી પણ.
Verse 5
प्रीयतां मे जगन्नाथो व्याधिर्नश्यतु मे ध्रुवम् । द्विजाय काञ्चने दत्ते यत्फलं तच्छृणुष्व मे
જગન્નાથ મારે પર પ્રસન્ન થાઓ; મારી વ્યાધિ નિશ્ચયે નાશ પામે. દ્વિજ (બ્રાહ્મણ)ને સોનાનું દાન આપવાથી જે ફળ થાય છે, તે મારી પાસેથી સાંભળો.
Verse 6
बहुस्वर्णस्य यत्प्रोक्तं यागस्य फलमुत्तमम् । तथासौ लभते सर्वं काञ्चनं यः प्रयच्छति
પ્રચુર સોનાથી કરાયેલા યજ્ઞનું જે ઉત્તમ ફળ કહેવાયું છે, તે જ સંપૂર્ણ ફળ સોનાનું દાન કરનાર નિશ્ચયે મેળવે છે.
Verse 7
तेन दानेन पूतात्मा मृतः स्वर्गमवाप्नुयात् । रुद्रस्यानुचरस्तावद्यावदिन्द्राश्चतुर्दश
તે દાનથી તેની આત્મા પવિત્ર થાય છે; અને મૃત્યુ પછી તે સ્વર્ગને પામે છે. ત્યાં ચૌદ ઇન્દ્રોના સમય સુધી તે રુદ્રનો અનુચર બની રહે છે.
Verse 8
ततः स्वर्गावतीर्णस्तु जायते विशदे कुले । धनधान्यसमोपेतः पुनः स्मरति तज्जलम्
પછી સ્વર્ગમાંથી અવતીર્ણ થઈ તે શુદ્ધ અને પ્રતિષ્ઠિત કુળમાં જન્મ લે છે. ધન-ધાન્યથી સમૃદ્ધ બની તે તે પવિત્ર જળને ફરી સ્મરે છે.
Verse 104
। अध्याय
અધ્યાય સમાપ્ત. આ અધ્યાય અહીં પૂર્ણ થયો.