Adhyaya 31 Mantra 10 - Shukla Yajurveda | Gujarati | Vedapath

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 31, Mantra 10

Rishi: Puruṣa-sūkta tradition

Devata: Puruṣa / Prajāpati

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

यत्पुरु॑षं॒ व्यद॑धुः कति॒धा व्य॑कल्पयन् । मुखं॒ किम॑स्यासी॒त् किं बा॒हू किमू॒रू पादा॑ उच्येते

Transliteration

yát púruṣaṃ vyádadhuḥ katidhā́ vyàkalpayan | múkhaṃ kím asyāsīt kíṃ bāhū́ kím ūrū́ pā́dā ucyete

Translation

જ્યારે તેમણે પુરુષને વિભાજિત કર્યો, ત્યારે કેટલા પ્રકારથી તેને ગોઠવ્યો? તેનું મુખ શું હતું? તેની બાહુઓ શું હતી? તેની ઊરુઓ અને પાદો શું કહેવાય છે?

Padapatha (Word Analysis)

यत् । पुरुषम् । वि । अदधुः । कति-धा । वि । अकल्पयन् । मुखम् । किम् । अस्य । आसीत् । किम् । बाहू । किम् । ऊरू । पादाः । उच्येते

Word by Word

यत्which (that)

पुरुषम्the Person (Puruṣa)

विapart, asunder, in division

अदधुःthey placed/arranged (set)

कतिhow many

धाin ways/parts

विdistinctly, separately

अकल्पयन्they arranged/formed

मुखम्mouth

किम्what?

अस्यof him (of that Puruṣa)

आसीत्was

किम्what?

बाहू(his) two arms

किम्what?

ऊरू(his) two thighs

पादाःfeet

उच्येतेare called/are spoken of

Entities Mentioned

Puruṣa

Prajāpati

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes