Mantra 4
Rishi: Agni-protective tradition (anukramaṇī needed).
Devata: Agni.
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify).
Samhita Patha (Devanagari)
इ॒है॒वाग्ने॒ अधि॑ धारया र॒यिं मा त्वा॒ नि क्र॑न्पूर्व॒चितो॑ निका॒रिण॑: । क्ष॒त्रम॑ग्ने सु॒यम॑मस्तु॒ तुभ्य॑मुपस॒त्ता व॑र्धतां ते॒ अनि॑ष्टृतः
Transliteration
iháivā́gne ádhi dhāraya rayím mā́ tvā ní kran pūrvácito nikā́riṇaḥ | kṣatrám agne suyámam astu túbhyam upasattā́ vardhatāṃ te ániṣṭṛtaḥ ||
Translation
અહીં જ, હે અગ્નિ, તું ધન-રયિ સ્થાપિત કર; પ્રાચીન બુદ્ધિથી રચાયેલા નિકારિણ (પલટાવ કરનાર/ઉખેડનાર) તને દબાવી ન નાખે. હે અગ્નિ, સુયમ (સુશાસિત) ક્ષત્ર તને પ્રાપ્ત થાઓ; અને તારો ઉપસત્તા વધતો રહે, અનિષ્ટૃતઃ (અહત/અક્ષત) રહીને.
Padapatha (Word Analysis)
इह । एव । अग्ने । अधि । धारय । रयिम् । मा । त्वा । नि । क्रन् । पूर्व-चितः । नि-कारिणः । क्षत्रम् । अग्ने । सु-यमम् । अस्तु । तुभ्यम् । उपसत्ता । वर्धताम् । ते । अनिष्टृतः ।
Word by Word
इहhere
इह:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
एवindeed, just
एव:
—
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sambodhana
TypeNoun
Rootअग्नि
अधिupon, over (as preverb)
अधि:
—
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
धारयplace/hold (upon), maintain
धारय:
—
TypeVerb
Rootधृ (धारणे)
रयिम्wealth, abundance
रयिम्:
Karma
TypeNoun
Rootरयि
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
निdown, away (as preverb)
नि:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
क्रन्step away/down; withdraw
क्रन्:
—
TypeVerb
Rootक्रम् (पादविक्षेपे/गमने)
पूर्वचितःthe fore-knowing/ancient-minded ones
पूर्वचितः:
Kartā
TypeAdjective (used substantively)
Rootपूर्वचित्
निकारीणःthe injurers, those who cast down
निकारीणः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootनिकारीन् (नि+कृ/कारि- ‘one who drives away/harms’)
क्षत्रम्sovereign power, dominion
क्षत्रम्:
Kartā
TypeNoun
Rootक्षत्र
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sambodhana
TypeNoun
Rootअग्नि
सुयमम्well-restrained, well-governed
सुयमम्:
Kartā
TypeAdjective
Rootसु-यम
अस्तुlet it be
अस्तु:
—
TypeVerb
Rootअस् (भुवि)
तुभ्यम्for you
तुभ्यम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद्
उपसत्ताthe attendant/approacher (worshipper)
उपसत्ता:
Kartā
TypeNoun
Rootउपसत्तृ (उप+सद् ‘to sit/attend’ → agent noun)
वर्धताम्let (them) increase/grow
वर्धताम्:
—
TypeVerb
Rootवृध् (वर्धने)
तेof you / for you
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अनिष्टृतःunharmed, not overpowered
अनिष्टृतः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअनिष्टृत् (a- + नि-स्तृ/स्तॄ ‘to cross/overcome’ → ‘not overcome’)
Entities Mentioned
A
AgniR
Rayi (Prosperity/Wealth)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes