Shukla Yajur Veda — Adhyaya 27, Mantra 21
Rishi: Vājasaneyin tradition (unspecified individual seer in this VS 27 unit).
Devata: Vanaspati and Agni (functional dyad: material support and divine conveyor).
Chandas: Triṣṭubh/Jagatī-like (RV-style; pāda-length suggests a longer metre; exact determination depends on pad-count in recitation).
Samhita Patha (Devanagari)
वन॑स्प॒तेऽव॑ सृजा॒ ररा॑ण॒स्त्मना॑ दे॒वेषु॑ । अ॒ग्निर्ह॒व्यᳪ श॑मि॒ता सू॑दयाति
Transliteration
vánaspate ’vá sṛja rárāṇas tmánā devéṣu | agnír havyaṃ śamítā sūdayāti
Translation
હે વનસ્પતિ! તું સ્વઇચ્છાથી આનંદિત થઈ દેવો માટે તેને નીચે છોડ. અગ્નિ—હવિષ્યનો શમિતા (યજ્ઞીય સંસ્કારકર્તા)—હવિષ્યને તેની યોગ્ય સિદ્ધિ તરફ પ્રેરિત કરે છે.
Padapatha (Word Analysis)
वनस्पते । अव । सृज । रराणः । त्मना । देवेषु । अग्निः । हव्य॑म् । शमिता । सूदयाति ।
Word by Word
वनस्पतेO Lord of the forest (tree/wood-deity)
वनस्पते:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun
Rootवनस्पति (प्रातिपदिक)
अवdown; forth; as an intensifier with the verb
अव:
(क्रियाविशेषण/उपसर्गार्थ)
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/अव्यय)
सृजrelease; send forth
सृज:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज्
रराणःrejoicing; delighting
रराणः:
कर्तृ-विशेषण (सृज्-कर्तुः)
TypeAdjective
Rootरराण (कृदन्त; √रम्/रमँ ‘to delight’ से)
त्वमनाby your own self; of yourself
त्वमना:
करण (स्वभावेन/आत्मना)
TypeNoun
Rootत्वमन (प्रातिपदिक; ‘स्वभाव/आत्मा’ अर्थे)
देवेषुamong the gods
देवेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
हव्यम्the oblation; what is to be offered
हव्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहव्य (प्रातिपदिक)
शमिताthe pacifier; appeaser
शमिता:
कर्तृ-समानााधिकरण (अग्नेः)
TypeNoun
Rootशमितृ (प्रातिपदिक; ‘शमयिता/शान्तिकर्ता’)
सूदयातिimpels; sets (it) in motion
सूदयाति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootसूदय् (धातु; ‘to impel/urge, set in motion’)
Entities Mentioned
V
VanaspatiA
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes