Mantra 39
Rishi: Yājñavalkya (traditional)
Devata: Adhvaryu/Agni-Prajāpati as the true ‘fashioner’ (implicit)
Chandas: Yajus (interrogative formula with rhythmic balance)
Samhita Patha (Devanagari)
कस्त्वा छ्य॑ति॒ कस्त्वा॒ विशा॑स्ति॒ कस्ते॒ गात्रा॑णि शम्यति । क उ॑ ते शमि॒ता क॒विः
Transliteration
kás tvā chyáti kás tvā víśāsti kás te gā́trāṇi śamyati | ká u te śamitā́ kavíḥ
Translation
તને કોણ કાપે છે? તને કોણ ઘડે છે? તારા અંગો કોણ ગોઠવે છે? અને, પ્રાર્થના કરીએ, તારો ગોઠવનાર—કવિ (ઋષિ)—કોણ છે?
Padapatha (Word Analysis)
कः । त्वा । छ्य॑ति । कः । त्वा । विशा॑स्ति । कः । ते । गात्रा॑णि । शम्यति । कः । उ॒ । ते । शमि॒ता । क॒विः ।
Word by Word
कःwho?
कः:
Kartā
TypePronoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक) सर्वनाम
त्वाyou (as object)
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
क्ष्यतिdwells/abides (in), settles
क्ष्यति:
—
TypeVerb
Rootक्षि (क्षयति) धातु
कःwho?
कः:
Kartā
TypePronoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक) सर्वनाम
त्वाyou (as object)
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
विशास्तिrules/governs, commands
विशास्ति:
—
TypeVerb
Rootशास् (अनुशासने) उपसर्ग: वि-
कःwho?
कः:
Kartā
TypePronoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक) सर्वनाम
तेof you/your
ते:
—
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
गात्राणिlimbs, body-parts
गात्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootगात्र (प्रातिपदिक)
शम्यतिcalms/soothes, brings to rest
शम्यति:
—
TypeVerb
Rootशम् (उपशमे/शान्तौ) धातु
कःwho?
कः:
Kartā
TypePronoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक) सर्वनाम
उindeed/then (emphatic particle)
उ:
—
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
तेof you/your
ते:
—
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
शमिताthe calmer/appeaser
शमिता:
Kartā
TypeNoun (agent)
Rootशमितृ (प्रातिपदिक; कृत्: शम् + तृच्)
कविःseer, wise one
कविः:
Kartā (समानााधिकरणम् शमिता)
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AgniP
PrajāpatiA
AdhvaryuRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes