Shukla Yajur Veda — Adhyaya 17, Mantra 73
Rishi: Traditionally affiliated with the Yājñavalkya transmission of the Vājasaneyins (specific ṛṣi ascription varies by anukramaṇī).
Devata: Agni; and secondarily Viśve Devāḥ (with the yajamāna included as ritual participant).
Chandas: Mixed/irregular (yajus-formula with ṛc-like cadence).
Samhita Patha (Devanagari)
आ॒जुह्वा॑नः सु॒प्रती॑कः पु॒रस्ता॒दग्ने॒ स्वं योनि॒मा सी॑द साधु॒या । अ॒स्मिन्त्स॒धस्थे॒ अध्युत्त॑रस्मि॒न्विश्वे॑ देवा॒ यज॑मानश्च सीदत
Transliteration
ā́juhvānaḥ suprátīkaḥ purástād agne sváṃ yónim ā́ sīd sādhu-yā́ | asmín tsadhásthe ádhy úttarasmín víśve devā́ yajámānaś ca sīdata
Translation
હવિ અર્પણ કરીને, શુભ પ્રતિમાવાળા, હે અગ્નિ, પૂર્વ ભાગથી તું તારા પોતાના યોનિમાં યોગ્ય અને શોભન રીતે બેસ. આ સધસ્થ (યજ્ઞાસન) પર, અહીંના ઉચ્ચ આસન પર, સર્વ દેવો અને યજમાન પણ બેસો.
Padapatha (Word Analysis)
आ-॒जुह्वा॑नः । सु॒-प्रती॑कः । पु॒रस्ता॑त् । अग्ने॑ । स्वम् । योनि॑म् । आ । सी॑द । साधु॒या । अ॒स्मिन् । स॒ध-स्थे॑ । अधि । उत्त॑रस्-मिन् । विश्वे॑ । दे॒वाः । यज॑मानः । च॒ । सी॑दत
Word by Word
आ॒जुह्वा॑नःoffering/invoking (having begun to offer)
आ॒जुह्वा॑नः:
Kartā (यजमान/ऋत्विज्-रूपेण कर्तृभावः)
TypeVerb (participial adjective)
Rootआ-√हु (जुहोति) → आ-जुह्वान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
सु॒प्रती॑कःof beautiful appearance
सु॒प्रती॑कः:
Kartā (आ॒जुह्वा॑नः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु- + प्रतीक (प्रातिपदिक ‘face/form/appearance’)
पु॒रस्ता॑त्in front; before
पु॒रस्ता॑त्:
Adhikaraṇa (देशाधिकरणम्: ‘in front/at the east/before’)
TypeIndeclinable
Rootपुरस् + तात् (अव्यय-निर्माण)
अग्नेO Agni
अग्ने:
(सम्बोधन) —
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
स्वम्one’s own
स्वम्:
Karma (सीद्-धातोः: ‘sit/settle into’)
TypePronoun/Adjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
योनिम्womb; seat; abode
योनिम्:
Karma
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
आunto; into
आ:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
सीदsit down; settle
सीद:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√सद् (सीदति)
साधु॒याproperly; rightly
साधु॒या:
Karaṇa (रीत्या/प्रकारेण)
TypeAdjective (instrumental used adverbially)
Rootसाधु (प्रातिपदिक)
अ॒स्मिन्in this
अ॒स्मिन्:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्स॒धस्थे॒in the common seat/assembly
त्स॒धस्थे॒:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसधस्थ (प्रातिपदिक ‘common seat/assembly-place’)
अधिupon; over
अधि:
Adhikaraṇa (उपरि-देशवाचकः)
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
उत्तरस्मिन्in the higher/later (place)
उत्तरस्मिन्:
Adhikaraṇa
TypeAdjective (substantive)
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
विश्वेall
विश्वे:
Kartā (सीदत इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
यजमानःthe sacrificer
यजमानः:
Kartā (देवाः इत्यनेन सह समुच्चितः)
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक; √यज् से ‘sacrificer’)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
सीदतsit down (you all)
सीदत:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√सद् (सीदति)
Entities Mentioned
A
AgniV
Viśve Devāḥ (All the Gods)Y
YajamānaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes